Błąd w cenie na Allegro – czy sprzedawca musi wydać towar?

Błąd w cenie na Allegro – od czego zacząć ocenę sprawy?

W sprawach o błędną cenę na Allegro kluczowe jest ustalenie trzech kwestii: po pierwsze, czy doszło do zawarcia umowy sprzedaży; po drugie, czy cena była elementem oferty lub warunków transakcji; po trzecie, czy sprzedawca może skutecznie powołać się na błąd w oświadczeniu woli.

Sama omyłka pracownika, błąd w cenniku, nieprawidłowy import danych albo pomyłka przy wpisywaniu ceny nie powodują automatycznie nieważności transakcji. Jeżeli umowa została zawarta, sprzedawca musi liczyć się z roszczeniem kupującego o wykonanie umowy, chyba że skutecznie uchyli się od skutków prawnych swojego oświadczenia woli.

Nie pomaga również przypadkowe lub nieprecyzyjne tłumaczenie kupującemu, że towar został już sprzedany albo że aukcji nie udało się wycofać. Jeżeli rzeczywistą przyczyną odmowy jest błąd w cenie, należy komunikować to od razu, konkretnie i w sposób możliwy do udowodnienia.

Kiedy na Allegro dochodzi do zawarcia umowy?

Aktualny regulamin Allegro rozróżnia przede wszystkim ofertę z opcją „Kup Teraz” oraz licytację. W opcji „Kup Teraz” sprzedający oferuje sprzedaż towaru po określonej z góry cenie, a kupujący zawiera umowę ze sprzedawcą, potwierdzając zakup odpowiednim przyciskiem zakupu, np. „kupuję i płacę”. W licytacji sprzedający wystawia towar i zaprasza licytantów do składania ofert; umowa zostaje zawarta ze zwycięzcą licytacji, czyli co do zasady z osobą, która w chwili zakończenia licytacji zaoferowała najwyższą cenę co najmniej równą cenie minimalnej, jeżeli taka cena została ustalona.

Oznacza to, że przy typowej sprzedaży w trybie „Kup Teraz” nie wystarczy powiedzieć po fakcie, że sprzedawca nie chciał sprzedać towaru za widoczną cenę. Jeżeli oferta została opublikowana i kupujący ją przyjął, należy zasadniczo przyjmować, że doszło do zawarcia umowy sprzedaży. Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić cenę.

Trzeba jednak uważać na wyjątki. Regulamin Allegro przewiduje kategorie ogłoszeniowe, w których celem oferty nie jest zawarcie umowy między użytkownikami. Znaczenie mogą mieć również szczególne warunki transakcji, informacje widoczne przy zakupie oraz ewentualne warunki zawieszające, np. przy określonych metodach płatności. Dlatego każdą sprawę trzeba oceniać na podstawie konkretnej oferty, potwierdzenia transakcji, korespondencji oraz regulaminu obowiązującego w chwili zakupu.

Czy błędna cena pozwala sprzedawcy anulować sprzedaż?

Błędna cena może być podstawą do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli, ale tylko po spełnieniu warunków z art. 84 Kodeksu cywilnego. Chodzi o błąd co do treści czynności prawnej, a cena w umowie sprzedaży jest jednym z jej najważniejszych elementów.

Nie każdy błąd jest jednak prawnie skuteczny. Sprzedawca musi wykazać, że był to błąd istotny, czyli taki, który uzasadnia przypuszczenie, że gdyby sprzedawca nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści. Innymi słowy: trzeba wykazać, że rozsądny sprzedawca nie zaoferowałby danego towaru za wskazaną omyłkowo cenę.

Jeżeli oświadczenie zostało złożone innej osobie, a tak jest przy sprzedaży internetowej, samo istnienie błędu po stronie sprzedawcy nie wystarcza. Uchylenie się od skutków prawnych jest dopuszczalne, gdy błąd został wywołany przez kupującego, kupujący wiedział o błędzie albo mógł z łatwością błąd zauważyć. W praktyce najczęściej chodzi o tę ostatnią przesłankę.

Kiedy kupujący mógł z łatwością zauważyć błąd?

Ocena zależy od realiów konkretnej transakcji. Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim rodzaj towaru, jego typową cenę rynkową, skalę zaniżenia ceny, sposób prezentacji oferty, ewentualne informacje o promocji, liczbę podobnych ofert oraz zachowanie stron po wykryciu pomyłki.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy telewizor wart 5000 zł zostaje wystawiony za 50 zł albo samochód za symboliczną kwotę, a inaczej, gdy odzież, kosmetyk, lokówka czy drobna elektronika zostały wystawione w cenie, która mogła wyglądać jak mocna promocja, wyprzedaż, błąd w opisie stanu towaru albo obniżka ostatnich sztuk.

Różnica 700 zł może być bardzo istotna dla sprzedawcy, ale sama kwota różnicy nie przesądza sprawy. Jeżeli przedmiot normalnie kosztuje np. 900 zł, a został wystawiony za 199 zł, sprzedawca będzie argumentował oczywisty błąd. Kupujący może jednak twierdzić, że w handlu internetowym zdarzają się duże promocje, a cena nie była tak absurdalna, aby każdy rozsądny nabywca musiał uznać ją za pomyłkę.

Na niekorzyść sprzedawcy działa to, że jako przedsiębiorca powinien zachować zawodową staranność przy wystawianiu ofert. Art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego nakazuje oceniać należytą staranność przedsiębiorcy z uwzględnieniem zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Im bardziej profesjonalna sprzedaż, tym trudniej usprawiedliwić zwykły błąd organizacyjny.

Jak złożyć oświadczenie o uchyleniu się od skutków błędu?

Jeżeli sprzedawca chce powołać się na błąd, powinien złożyć kupującemu oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Zgodnie z art. 88 Kodeksu cywilnego oświadczenie takie składa się drugiej stronie na piśmie.

W praktyce dla celów dowodowych warto wysłać podpisane oświadczenie listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a dodatkowo przekazać jego skan lub treść przez wiadomość w Allegro albo e-mail. Sama wiadomość elektroniczna może być dowodowo pomocna, ale przy wymaganiu formy pisemnej najbezpieczniej jest zachować dokument podpisany własnoręcznie albo kwalifikowany podpis elektroniczny.

W oświadczeniu należy wskazać konkretnie, na czym polegał błąd, jaka była prawidłowa cena lub cena rynkowa, kiedy błąd wykryto, dlaczego był istotny oraz dlaczego kupujący wiedział o błędzie albo mógł go z łatwością zauważyć. Ogólne stwierdzenie „anulujemy zamówienie, bo cena była błędna” może okazać się niewystarczające.

Uprawnienie do uchylenia się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu wygasa z upływem roku od wykrycia błędu. Nie oznacza to jednak, że warto zwlekać. Im szybciej sprzedawca zareaguje po wykryciu pomyłki, tym łatwiej będzie wykazać, że rzeczywiście chodziło o błąd, a nie o późniejszą zmianę decyzji biznesowej.

Jakie roszczenia ma kupujący po zawarciu umowy?

Jeżeli umowa została skutecznie zawarta, a sprzedawca nie uchylił się skutecznie od skutków błędu, kupujący może domagać się wykonania umowy, czyli wydania towaru za zapłatą ceny. Podobny problem pojawia się także wtedy, gdy to sprzedawca uchyla się od wydania rzeczy po zakończonej licytacji.

W pozwie kupujący może żądać nakazania sprzedawcy złożenia oświadczenia woli, wydania rzeczy albo naprawienia szkody, zależnie od konstrukcji roszczenia i okoliczności sprawy. Jeżeli towaru już nie ma albo jego wydanie jest niemożliwe, spór może przesunąć się w stronę odpowiedzialności odszkodowawczej za niewykonanie umowy.

Co do zasady odpowiedzialność wobec kupującego ponosi sprzedawca, z którego konta wystawiono ofertę. Jeżeli konto zostało użyte do sprzedaży za inną osobę, osobnym problemem staje się sprzedaż w cudzym imieniu na Allegro i ustalenie, kto faktycznie był stroną transakcji oraz kto odpowiada wobec kupującego.

Jeżeli towar zostanie wydany, a problem dotyczy jego wad, stanu albo niezgodności z opisem, znaczenie mają już inne instrumenty prawne, w tym uprawnienia kupującego z rękojmi albo przepisy o odpowiedzialności przedsiębiorcy wobec konsumenta za zgodność towaru z umową. To jednak odrębna sytuacja od samej odmowy realizacji transakcji z powodu błędnej ceny.

Sklep internetowy poza Allegro a błędna cena

W sklepach internetowych poza Allegro trzeba dodatkowo sprawdzić regulamin sklepu i ścieżkę zakupową. Zgodnie z art. 66 Kodeksu cywilnego oferta powinna określać istotne postanowienia umowy. Jeżeli z opisu produktu, ceny i przycisku zakupowego wynika, że sprzedawca składa ofertę, jej przyjęcie przez klienta może prowadzić do zawarcia umowy.

Niektóre regulaminy przewidują jednak, że informacje na stronie sklepu są zaproszeniem do zawarcia umowy, a zamówienie klienta stanowi dopiero ofertę złożoną sprzedawcy. W takim modelu umowa powstaje dopiero po przyjęciu zamówienia przez sklep, np. po wysłaniu potwierdzenia realizacji. Takie postanowienia nie mogą być sprzeczne z prawem ani wprowadzać konsumenta w błąd, ale mogą mieć znaczenie dla ustalenia, czy umowa została już zawarta.

Dlatego w sporze ze sklepem internetowym nie wystarczy sprawdzić samą cenę produktu. Trzeba ustalić, jakie komunikaty otrzymał kupujący: potwierdzenie przyjęcia zamówienia, potwierdzenie zawarcia umowy, informację o rozpoczęciu realizacji, fakturę, potwierdzenie wysyłki albo tylko automatyczne potwierdzenie otrzymania zamówienia.

Kto ma większe szanse w sądzie?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich przypadków. Jeżeli cena była rażąco, wręcz absurdalnie niska, a przeciętny kupujący bez trudu powinien dostrzec pomyłkę, sprzedawca ma realną szansę obronić się, powołując na błąd. Musi jednak złożyć prawidłowe oświadczenie i udowodnić przesłanki z art. 84 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli natomiast cena mogła wyglądać jak promocja, wyprzedaż, błąd marketingowy nieodczuwalny dla klienta albo zwykła korzystna okazja, szanse kupującego rosną. Szczególnie dotyczy to sytuacji, w których sprzedawca jest przedsiębiorcą, oferta była profesjonalnie przygotowana, a różnica między ceną ofertową a rynkową nie była oczywista dla przeciętnego konsumenta.

W opisanych przypadkach — lokówki z ceną niższą o 700 zł albo bluz w wyjątkowo atrakcyjnej cenie — wynik sporu zależałby głównie od tego, czy kupujący mógł z łatwością zauważyć błąd. Jeżeli towar należał do segmentu droższego, ale cena nadal mogła uchodzić za promocję, sprzedawca musiałby liczyć się ze znacznym ryzykiem przegranej.

FAQ

Czy sprzedawca na Allegro może anulować zakup z powodu błędnej ceny?

Może próbować uchylić się od skutków prawnych transakcji, ale nie jest to zwykłe anulowanie zamówienia. Sprzedawca musi powołać się na błąd z art. 84 Kodeksu cywilnego i wykazać, że błąd był istotny oraz że kupujący wiedział o nim albo mógł go łatwo zauważyć.

Czy kliknięcie „Kup Teraz” zawsze oznacza zawarcie umowy?

W typowej ofercie Allegro z opcją „Kup Teraz” umowa zostaje zawarta po potwierdzeniu zakupu przez kupującego. Trzeba jednak sprawdzić konkretną kategorię, warunki oferty, sposób płatności i ewentualne wyjątki wynikające z regulaminu Allegro.

Czy duża promocja może wyglądać jak błąd?

Tak, ale sama duża obniżka nie przesądza sprawy. Jeżeli cena była nietypowa, lecz nadal możliwa do uznania za promocję, kupujący może twierdzić, że nie miał podstaw do rozpoznania błędu. Im bardziej absurdalna cena, tym mocniejsza pozycja sprzedawcy.

W jakiej formie sprzedawca powinien powołać się na błąd?

Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych błędu powinno być złożone drugiej stronie na piśmie. Dla bezpieczeństwa dowodowego warto wysłać podpisane pismo listem poleconym, a równolegle przekazać informację przez Allegro lub e-mail.

Ile czasu ma sprzedawca na uchylenie się od skutków błędu?

Uprawnienie wygasa z upływem roku od wykrycia błędu. W praktyce należy działać niezwłocznie, ponieważ szybka reakcja wzmacnia wiarygodność twierdzenia, że rzeczywiście doszło do pomyłki.

Co może zrobić kupujący, gdy sprzedawca odmawia wydania towaru?

Kupujący może wezwać sprzedawcę do wykonania umowy, skorzystać z narzędzi sporu dostępnych na platformie, a następnie rozważyć pozew o wykonanie umowy lub odszkodowanie. Zasadność roszczenia zależy od tego, czy umowa została zawarta i czy oświadczenie sprzedawcy o błędzie było skuteczne.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – w szczególności art. 66, art. 70, art. 84, art. 88, art. 355 § 2, art. 471 i art. 535.
• Regulamin Allegro – w szczególności postanowienia dotyczące ofert, przebiegu transakcji i zawarcia umowy w ramach oferty.