Zwrot używanego towaru z Allegro – prawa kupującego i sprzedawcy

Sprzedaż używanego towaru na Allegro – od czego zależą prawa kupującego?

Odpowiedź na pytanie, czy kupujący może zwrócić używany towar zakupiony na Allegro, zależy przede wszystkim od tego, kto był sprzedawcą. Inne zasady obowiązują przy sprzedaży przez przedsiębiorcę konsumentowi, a inne przy jednorazowej sprzedaży między osobami prywatnymi.

Jeżeli sprzedaż samochodu zdalnie sterowanego była jednorazową sprzedażą prywatną, kupujący nie może skutecznie żądać zwrotu pieniędzy wyłącznie dlatego, że po kilku dniach zmienił zdanie albo towar mu nie odpowiada. Może natomiast zgłosić roszczenia, jeżeli twierdzi, że rzecz miała wadę istniejącą już w chwili wydania.

Po zawarciu transakcji strony powinny wykonać umowę zgodnie z jej treścią: sprzedawca powinien wydać rzecz w uzgodnionym stanie, a kupujący zapłacić cenę. Przy sporach o samo zawarcie umowy sprzedaży na Allegro znaczenie mają opis oferty, regulamin platformy oraz korespondencja stron.

Rękojmia przy sprzedaży rzeczy używanej między osobami prywatnymi

Przy sprzedaży między osobami prywatnymi podstawą odpowiedzialności sprzedawcy za wadę rzeczy jest rękojmia uregulowana w art. 556–576 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 556 Kodeksu cywilnego sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną.

Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. Wynika to z art. 556¹ § 1 Kodeksu cywilnego. Przepis wskazuje przykładowo, że rzecz jest niezgodna z umową, jeżeli nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel oznaczony w umowie albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia, nie ma właściwości, o których sprzedawca zapewnił kupującego, nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy, albo została wydana w stanie niezupełnym.

Rękojmia może dotyczyć także rzeczy używanych. Nie oznacza to jednak, że sprzedawca odpowiada za każde pogorszenie działania takiej rzeczy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przy sprzedaży rzeczy używanych odpowiedzialność z rękojmi nie obejmuje typowego zmniejszenia wartości i użyteczności będącego normalnym następstwem prawidłowego używania rzeczy. Takie stanowisko wynika m.in. z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1973 r., sygn. akt II CR 512/73, uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r., sygn. akt III CZP 11/77, oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1981 r., sygn. akt III CRN 31/81.

Czy kupujący może zwrócić używany towar po kilku dniach?

Sam fakt, że kupujący użył rzeczy po zakupie, nie wyklucza reklamacji. Wady często ujawniają się dopiero podczas normalnego korzystania z przedmiotu. Jeżeli jednak sprzedaż była prywatna, kupujący powinien wykazać, że problem nie jest skutkiem jego niewłaściwego używania rzeczy po odbiorze, lecz wadą istniejącą już w chwili wydania.

W sporze między osobami prywatnymi znaczenie ma art. 6 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Jeżeli więc kupujący żąda zwrotu pieniędzy z powodu rzekomej wady, powinien wykazać istnienie wady, jej istotność oraz związek z momentem sprzedaży.

Sprzedawca powinien natomiast zachować dowody wskazujące, że rzecz była sprawna przy wydaniu albo że kupujący znał jej stan. W praktyce pomocne są: opis aukcji, zdjęcia, nagranie działania przedmiotu przed wysyłką, potwierdzenie wiadomości o problemach technicznych, dowód nadania przesyłki oraz pełna korespondencja z kupującym.

Znaczenie poinformowania kupującego o problemie z uruchomieniem rzeczy

Jeżeli sprzedawca przed zawarciem umowy poinformował kupującego, że przedmiot ma problem z uruchomieniem, może powołać się na art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy.

Ważne jest jednak, jak dokładna była informacja przekazana kupującemu. Czym innym jest wiadomość: „raz miałem chwilowy problem z uruchomieniem, ale obecnie samochód działa”, a czym innym jednoznaczne zastrzeżenie: „samochód ma powtarzający się problem z uruchamianiem, sprzedaję go jako rzecz używaną z taką wadą”. W razie procesu to sprzedawca powinien udowodnić, że kupujący wiedział o konkretnej wadzie, a nie tylko o jednorazowej trudności.

Jeżeli opis aukcji wskazywał, że przedmiot jest sprawny, a jednocześnie z korespondencji wynika tylko, że sprzedawca wspomniał o przejściowym problemie, sąd może badać, czy kupujący rzeczywiście znał zakres wady. Ocena zależy od całej dokumentacji transakcji.

Jakie roszczenia może zgłosić kupujący w ramach rękojmi?

Jeżeli rzecz ma wadę w rozumieniu art. 556¹ Kodeksu cywilnego, kupujący może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 560 i art. 561 Kodeksu cywilnego. Na podstawie art. 560 § 1 Kodeksu cywilnego kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie.

Zgodnie z art. 560 § 4 Kodeksu cywilnego kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna. Oznacza to, że żądanie całkowitego zwrotu ceny nie zawsze będzie uzasadnione. Przy niewielkiej wadzie właściwsze może być obniżenie ceny albo naprawa, jeśli jest możliwa.

Na podstawie art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady. Przy rzeczach używanych wymiana często nie jest realna, bo sprzedawca nie ma drugiego identycznego przedmiotu. Wtedy w praktyce spór koncentruje się na naprawie, obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy.

Jeżeli sprzedawca odmawia wydania towaru albo wykonania umowy po zakończonej aukcji, kupujący może rozważać odrębne roszczenia kupującego po transakcji, w tym żądanie wykonania umowy lub naprawienia szkody, zależnie od okoliczności.

Termin odpowiedzialności sprzedawcy z rękojmi

Zgodnie z art. 568 § 1 Kodeksu cywilnego sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 2 lat, a w przypadku nieruchomości przed upływem 5 lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Przy sprzedaży używanego ruchomego przedmiotu między osobami prywatnymi strony mogą jednak w umowie odpowiedzialność z rękojmi ograniczyć albo wyłączyć, ponieważ art. 558 § 1 Kodeksu cywilnego dopuszcza takie uregulowanie między stronami.

Wyłączenie lub ograniczenie rękojmi nie działa jednak wtedy, gdy sprzedawca wadę podstępnie zataił. Wynika to wprost z art. 558 § 2 Kodeksu cywilnego. Jeżeli więc sprzedawca wiedział, że samochód zdalnie sterowany ma stałą usterkę uniemożliwiającą uruchomienie i świadomie ukrył ten fakt, nie może skutecznie powoływać się na wyłączenie rękojmi.

Sprzedaż przez przedsiębiorcę konsumentowi – inne zasady

Jeżeli sprzedawca działał jako przedsiębiorca, a kupujący był konsumentem w rozumieniu art. 22¹ Kodeksu cywilnego, zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. W przypadku umowy zawartej na odległość konsument może co do zasady odstąpić od umowy w terminie 14 dni na podstawie art. 27 tej ustawy, chyba że zachodzi jeden z wyjątków przewidzianych w art. 38 tej ustawy.

Odpowiedzialność przedsiębiorcy za wadliwy towar jest obecnie oparta na przepisach o zgodności towaru z umową. Zgodnie z art. 43b ust. 1 ustawy o prawach konsumenta towar jest zgodny z umową, jeżeli zgodne z umową pozostają w szczególności jego opis, rodzaj, ilość, jakość, kompletność i funkcjonalność. Na podstawie art. 43c ust. 1 tej ustawy przedsiębiorca odpowiada za brak zgodności towaru z umową istniejący w chwili dostarczenia towaru i ujawniony w ciągu 2 lat od tej chwili.

W pierwszej kolejności konsument może żądać naprawy albo wymiany towaru na podstawie art. 43d ust. 1 ustawy o prawach konsumenta. Dopiero w sytuacjach wskazanych w art. 43e ust. 1 tej ustawy konsument może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, np. gdy przedsiębiorca odmówił doprowadzenia towaru do zgodności z umową albo brak zgodności nadal występuje mimo próby naprawy lub wymiany. Zgodnie z art. 43e ust. 4 tej ustawy konsument nie może odstąpić od umowy, jeżeli brak zgodności towaru z umową jest nieistotny.

Jak powinien odpowiedzieć sprzedawca na żądanie zwrotu pieniędzy?

Sprzedawca nie powinien ograniczać się do krótkiej odmowy. Najbezpieczniej odpowiedzieć pisemnie, w sposób rzeczowy i oparty na faktach. W odpowiedzi warto wskazać, czy sprzedaż miała charakter prywatny, jaki był opis rzeczy, czy kupujący został poinformowany o problemie oraz czy sprzedawca uznaje istnienie wady.

Jeżeli sprzedawca nie uznaje reklamacji, może wskazać, że kupujący powinien wykazać, iż wada istniała w chwili wydania rzeczy. Jeżeli problem dotyczy tej samej cechy, o której kupujący został wyraźnie poinformowany przed zawarciem umowy, sprzedawca może powołać się na art. 557 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli natomiast z okoliczności wynika, że wada rzeczywiście istniała przed sprzedażą i była istotna, polubowne rozwiązanie sporu może być korzystniejsze niż proces. Możliwe jest np. częściowe obniżenie ceny, pokrycie uzasadnionego kosztu naprawy albo zwrot rzeczy i ceny, jeżeli wada uniemożliwia normalne korzystanie z przedmiotu.

FAQ

Źródła

• Art. 6, art. 22¹, art. 556, art. 556¹, art. 557 § 1, art. 558 § 1–2, art. 560, art. 561, art. 568 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 27, art. 38, art. 43a–43g ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1973 r., sygn. akt II CR 512/73.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1977 r., sygn. akt III CZP 11/77.
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1981 r., sygn. akt III CRN 31/81.