Odroczenie rozprawy z powodu pracy za granicą

Sprawa o zezwolenie na czynność przekraczającą zwykły zarząd majątkiem dziecka

W opisanej sytuacji chodzi o postępowanie przed sądem opiekuńczym dotyczące zezwolenia na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Podstawą materialnoprawną jest art. 101 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, zgodnie z którym rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka ani wyrażać zgody na dokonanie takich czynności przez dziecko.

Tryb postępowania wynika z art. 583 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, który dotyczy udzielenia przez sąd opiekuńczy zezwolenia rodzicom na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. W tego rodzaju sprawach sąd bada przede wszystkim dobro dziecka i celowość planowanej czynności, co wynika również z ogólnej zasady wykonywania władzy rodzicielskiej zgodnie z dobrem dziecka i interesem społecznym, przewidzianej w art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Czy można złożyć wniosek o odroczenie rozprawy?

Tak. Jako uczestnik postępowania może Pan złożyć do sądu pismo z wnioskiem o odroczenie rozprawy. W sprawach nieprocesowych, do których należą sprawy opiekuńcze, odpowiednie zastosowanie mają przepisy o procesie na podstawie art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego przy ocenie wniosku o odroczenie znaczenie ma m.in. art. 214 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z art. 214 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Praca za granicą może być taką przeszkodą, ale tylko wtedy, gdy zostanie konkretnie wykazana. Samo stwierdzenie, że uczestnik mieszka i pracuje poza Polską, zwykle może być niewystarczające.

Jak uzasadnić wniosek o odroczenie rozprawy?

We wniosku trzeba opisać, dlaczego stawiennictwo w wyznaczonym terminie jest obiektywnie niemożliwe albo nadmiernie utrudnione. Najlepiej nie ograniczać się do ogólnego powołania na pracę za granicą. Sąd powinien otrzymać dokumenty, które pokazują, że przeszkoda jest realna i niezależna od uczestnika.

Praktycznie warto dołączyć:

• zaświadczenie od pracodawcy wskazujące miejsce pracy, okres obowiązków i brak możliwości zwolnienia z pracy w dniu rozprawy,
• pisemną odmowę udzielenia urlopu albo potwierdzenie, że urlop w tym terminie nie jest możliwy z przyczyn organizacyjnych,
• dokument potwierdzający pobyt za granicą, np. umowę o pracę, zaświadczenie o zatrudnieniu lub potwierdzenie harmonogramu pracy,
• jeżeli problem dotyczy zdrowia lub podróży z przyczyn medycznych – odpowiednie zaświadczenie lekarskie, przy czym choroba jako przyczyna niestawiennictwa podlega szczególnym zasadom.

Jeżeli niestawiennictwo wynika z choroby, trzeba pamiętać o art. 214¹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten wymaga, aby usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby strony, jej przedstawiciela ustawowego, pełnomocnika, świadka lub innego uczestnika postępowania było potwierdzone zaświadczeniem wystawionym przez lekarza sądowego. Zwykłe zwolnienie lekarskie może więc nie wystarczyć, jeżeli powodem wniosku jest choroba.

Co powinien zawierać wniosek do sądu?

Wniosek powinien być krótki, konkretny i poparty dowodami. Należy go wysłać do sądu prowadzącego sprawę, podając sygnaturę akt. Jeżeli termin jest bliski, warto dodatkowo skontaktować się z sekretariatem i upewnić, że pismo wpłynęło do akt, ale samo telefoniczne poinformowanie sądu nie zastępuje pisma procesowego.

Czy sąd musi odroczyć rozprawę z powodu pracy za granicą?

Nie. Decyzja zależy od oceny sądu i od tego, czy wykazana przeszkoda spełnia warunki z art. 214 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd będzie oceniał m.in., czy uczestnik wiedział o terminie z odpowiednim wyprzedzeniem, czy próbował zorganizować przyjazd, czy przeszkoda rzeczywiście była nie do przezwyciężenia oraz czy odroczenie nie naruszy interesu dziecka.

W sprawach nieprocesowych istotny jest także art. 513 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym niestawiennictwo uczestników nie tamuje rozpoznania sprawy. Oznacza to, że sąd może przeprowadzić posiedzenie mimo nieobecności uczestnika, jeżeli uzna, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona albo że obecność tej osoby nie jest konieczna.

Udział zdalny w rozprawie zamiast odroczenia

Obecnie praktyczną alternatywą dla odroczenia jest wniosek o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego albo o umożliwienie udziału w rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych. Podstawą jest art. 151 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia jawnego przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających udział w nim na odległość.

W sprawie opiekuńczej przepis ten może mieć zastosowanie odpowiednio na podstawie art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Wniosek warto uzasadnić tym, że uczestnik przebywa za granicą, nie może stawić się osobiście, ale ma możliwość udziału w rozprawie online, posiada stabilne połączenie internetowe, kamerę, mikrofon oraz dokument tożsamości.

Sąd nie ma jednak bezwzględnego obowiązku uwzględnienia takiego wniosku. Może uznać, że charakter sprawy wymaga osobistego stawiennictwa, że konieczne jest bezpośrednie wysłuchanie albo że względy organizacyjne nie pozwalają na posiedzenie zdalne.

Czy można wnioskować o przesłuchanie przed konsulem RP?

Można taki wniosek złożyć, ale trzeba go traktować jako rozwiązanie wyjątkowe. Przesłuchanie przed konsulem RP nie jest standardowym prawem uczestnika postępowania. W praktyce sądy częściej rozważają udział zdalny niż przeprowadzanie dowodu za granicą przez konsula lub w ramach międzynarodowej pomocy prawnej.

Jeżeli uczestnik przebywa w innym państwie, przeprowadzanie dowodu za granicą może wymagać zastosowania przepisów o międzynarodowej pomocy prawnej, w szczególności art. 1130 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego. W państwach Unii Europejskiej znaczenie może mieć także art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1783 z 25 listopada 2020 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych, dotyczący bezpośredniego przeprowadzania dowodów przez sąd wzywający. Poza Unią Europejską znaczenie mogą mieć m.in. postanowienia Konwencji haskiej z 18 marca 1970 r. o przeprowadzaniu dowodów za granicą w sprawach cywilnych lub handlowych.

Wniosek o przesłuchanie przed konsulem warto więc sformułować ewentualnie, np. na wypadek nieuwzględnienia wniosku o odroczenie lub udział zdalny. Trzeba też wskazać państwo pobytu, najbliższą placówkę konsularną oraz wyjaśnić, dlaczego zwykły udział w rozprawie albo udział zdalny nie jest możliwy.

Co grozi za niestawiennictwo na rozprawie?

W postępowaniu nieprocesowym podstawowe ryzyko wynika z art. 513 Kodeksu postępowania cywilnego: nieobecność uczestnika co do zasady nie blokuje rozpoznania sprawy. Sąd może więc wydać postanowienie bez Pana udziału, jeżeli uzna, że ma wystarczające informacje.

Jeżeli sąd wezwał uczestnika do osobistego stawiennictwa, znaczenie może mieć także art. 216 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który pozwala sądowi zarządzić osobiste stawiennictwo strony w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy. Jeżeli sąd dopuścił dowód z przesłuchania stron, a uczestnik bez usprawiedliwienia się nie stawi, sąd może ocenić tę okoliczność przy rozstrzyganiu sprawy, w szczególności na podstawie art. 302 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego oraz zasad swobodnej oceny dowodów z art. 233 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

FAQ

Czy praca za granicą zawsze usprawiedliwia nieobecność w sądzie?

Nie. Praca za granicą może uzasadniać odroczenie tylko wtedy, gdy stanowi konkretną przeszkodę, której nie można przezwyciężyć. Wynika to z art. 214 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Trzeba dołączyć dokumenty, a nie tylko opisać sytuację.

Czy mogę wysłać wniosek o odroczenie e-mailem?

Najbezpieczniej złożyć pismo w formie wymaganej przez sąd: przez biuro podawcze, pocztą albo przez właściwy system teleinformatyczny, jeżeli dana sprawa i sąd go obsługują. Zwykły e-mail może nie zostać potraktowany jako skuteczne pismo procesowe, choć w nagłej sytuacji może pomóc poinformować sekretariat.

Czy sąd może rozpoznać sprawę bez mojej obecności?

Tak. W postępowaniu nieprocesowym art. 513 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że niestawiennictwo uczestników nie tamuje rozpoznania sprawy. Jeżeli sąd uzna, że ma wystarczający materiał, może wydać postanowienie mimo nieobecności uczestnika.

Czy lepiej wnosić o odroczenie czy o rozprawę zdalną?

W praktyce warto połączyć oba żądania: najpierw wnieść o odroczenie, a ewentualnie o udział zdalny na podstawie art. 151 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Daje to sądowi alternatywę i może zmniejszyć ryzyko rozpoznania sprawy bez Pana udziału.

Czy sąd przesłucha mnie przed konsulem RP?

Jest to możliwe tylko wyjątkowo i zależy od decyzji sądu oraz przepisów o pomocy prawnej. W pierwszej kolejności warto wnioskować o udział zdalny. Przesłuchanie za granicą może wymagać zastosowania art. 1130 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego oraz odpowiednich regulacji międzynarodowych.

Źródła

• Art. 95 § 3 i art. 101 § 3 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 13 § 2, art. 151 § 2, art. 214 § 1, art. 214¹ § 1, art. 216 § 1, art. 233 § 1 i § 2, art. 302 § 1, art. 513, art. 583 oraz art. 1130 i następne ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1783 z 25 listopada 2020 r. w sprawie współpracy między sądami państw członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych.
• Konwencja haska z 18 marca 1970 r. o przeprowadzaniu dowodów za granicą w sprawach cywilnych lub handlowych.