Samochód zastępczy z OC sprawcy – ubezpieczyciel zaniżył zwrot kosztów

Kiedy ubezpieczyciel odpowiada za koszty samochodu zastępczego?

Jeżeli kolizję spowodował inny kierowca, podstawą roszczenia jest odpowiedzialność z OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Odszkodowanie ma naprawić normalne następstwa zdarzenia, a więc nie tylko koszt naprawy auta, ale również szkodę polegającą na czasowej utracie możliwości korzystania z pojazdu.

W praktyce oznacza to, że poszkodowany może żądać zwrotu celowych i ekonomicznie uzasadnionych wydatków na pojazd zastępczy. Nie trzeba wykazywać, że komunikacja publiczna była całkowicie niemożliwa. Samochód służy zwykle do pracy, prowadzenia działalności, dojazdów, przewozu dzieci, załatwiania spraw codziennych albo utrzymania normalnej organizacji życia.

Jeżeli pojazd był samochodem dostawczym używanym w działalności, znaczenie ma także to, czy brak auta powodował utrudnienia w zarobkowaniu. W podobnych sprawach pojawia się również problem utraconych przychodów, np. gdy chodzi o odszkodowanie za zarobki taksówkarza.

W opisanej sytuacji sam fakt, że ubezpieczyciel początkowo udostępnił pojazd zastępczy, a następnie odebrał go w trakcie naprawy, nie przesądza jeszcze o zgodności jego działania z prawem. Kluczowe jest to, czy w dniu odebrania auta zastępczego uszkodzony pojazd był rzeczywiście naprawiony i gotowy do odbioru, czy też nadal obiektywnie nie można było z niego korzystać.

Technologiczny czas naprawy a rzeczywisty czas naprawy

Ubezpieczyciele często powołują się na tzw. technologiczny czas naprawy. Jest to modelowy czas wynikający z programów kosztorysowych i obejmujący same czynności naprawcze. Nie uwzględnia on jednak wszystkich okoliczności, które w normalnym toku likwidacji szkody mogą wydłużyć okres unieruchomienia pojazdu.

Przy ocenie zasadnego okresu najmu trzeba brać pod uwagę przede wszystkim rzeczywisty czas potrzebny do przywrócenia auta do używania. Może on obejmować m.in. czas od zgłoszenia szkody do oględzin, oczekiwanie na kosztorys, dodatkowe oględziny, uzgodnienia z warsztatem, zamówienie części, kolejkę w serwisie, dni wolne od pracy, czas samej naprawy, badanie techniczne po naprawie, a także rozsądny czas na odbiór pojazdu.

Nie oznacza to jednak, że każdy dzień najmu zawsze obciąża ubezpieczyciela. Poszkodowany powinien działać rozsądnie i nie powiększać szkody. Jeżeli zwleka z oddaniem auta do warsztatu bez powodu, wybiera rażąco drogi najem albo korzysta z auta zastępczego mimo posiadania innego wolnego i nadającego się pojazdu, ubezpieczyciel może próbować ograniczyć zwrot.

Przedłużająca się naprawa nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności ubezpieczyciela. Koszty dalszego najmu mogą być objęte OC sprawcy, jeżeli nadal są celowe i ekonomicznie uzasadnione. Inaczej będzie wtedy, gdy opóźnienie wynika z okoliczności, za które odpowiada sam poszkodowany albo inny podmiot, np. z nieuzasadnionej zwłoki warsztatu.

Czy ubezpieczyciel mógł odebrać auto zastępcze w trakcie naprawy?

Ubezpieczyciel może kontrolować zasadność i koszt najmu, ale nie powinien arbitralnie zakończyć refundacji tylko dlatego, że według jego tabel minął czas technologiczny. Jeżeli pojazd nadal był w serwisie z przyczyn niezależnych od poszkodowanego, a naprawa była prowadzona bez nieuzasadnionej zwłoki, dalszy najem może być uzasadniony.

W opisanej sprawie istotne są następujące pytania: kiedy zgłoszono szkodę, kiedy odbyły się oględziny, kiedy przekazano kosztorys, czy konieczne były oględziny dodatkowe, kiedy warsztat zamówił części, czy serwis potwierdził brak możliwości wcześniejszej naprawy oraz kiedy samochód faktycznie był gotowy do odbioru. Im dokładniejsza dokumentacja, tym łatwiej wykazać, że kwota 1500 zł za dalszy najem była normalnym następstwem kolizji.

Jeżeli ubezpieczyciel zwrócił tylko 400 zł, powinien wyjaśnić, z czego wynika ta kwota: ile dni uznał, jaką stawkę dobową przyjął i dlaczego odmówił pozostałej części. Sama ogólna informacja, że „czas naprawy minął”, zwykle jest niewystarczająca do rzetelnej oceny sprawy.

Oferta pojazdu zastępczego od ubezpieczyciela

Aktualna praktyka wymaga zwrócenia uwagi na jeszcze jedną kwestię. Jeżeli ubezpieczyciel realnie zaproponował poszkodowanemu bezpłatny, równorzędny pojazd zastępczy na jasnych warunkach, a poszkodowany bez uzasadnionego powodu skorzystał z droższej wypożyczalni, ubezpieczyciel może ograniczyć zwrot do kosztów, które sam proponował.

Nie każda propozycja ubezpieczyciela jest jednak wystarczająca. Oferta powinna być konkretna, dostępna, obejmować pojazd odpowiedniej klasy i nie może zawierać warunków, które faktycznie utrudniają korzystanie z auta. Jeżeli ubezpieczyciel sam wycofał pojazd zastępczy przed zakończeniem uzasadnionego okresu naprawy, poszkodowany ma argument, że musiał wynająć auto samodzielnie.

W sprawach międzynarodowych mogą pojawić się dodatkowe problemy z ustaleniem właściwego ubezpieczyciela lub funduszu gwarancyjnego. Przykładem jest uszkodzenie auta przez Holendra, gdzie znaczenie mają także zasady likwidacji szkody transgranicznej.

Co zrobić po zaniżeniu zwrotu kosztów najmu?

Najpierw należy złożyć reklamację albo odwołanie od decyzji ubezpieczyciela. W piśmie warto żądać dopłaty konkretnej kwoty, wskazać numer szkody, opisać rzeczywisty przebieg naprawy i wyjaśnić, dlaczego najem trwał do dnia odbioru auta. Dobrze jest powołać się na zasadę pełnego odszkodowania oraz na to, że koszty najmu były celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Do odwołania należy dołączyć w szczególności:

• umowę najmu pojazdu zastępczego i fakturę albo rachunek,
• potwierdzenie zapłaty lub wymagalności należności za najem,
• zlecenie naprawy i dokumenty z serwisu,
• informację o datach oględzin, dodatkowych oględzin i zatwierdzania kosztorysu,
• korespondencję z likwidatorem oraz decyzję o częściowej wypłacie,
• pisemne wyjaśnienie warsztatu, jeżeli naprawa wydłużyła się z powodu części, technologii naprawy albo obłożenia serwisu.

Ubezpieczyciel powinien odpowiedzieć na reklamację co do zasady w terminie 30 dni od jej otrzymania, a w szczególnie skomplikowanych przypadkach może ten termin wydłużyć do 60 dni, informując o przyczynach opóźnienia. Niezależnie od reklamacji termin podstawowej likwidacji szkody z OC sprawcy wynosi zasadniczo 30 dni od zawiadomienia o szkodzie, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.

Kiedy sprawa może trafić do sądu?

Jeżeli ubezpieczyciel po reklamacji nadal odmawia dopłaty, pozostaje wezwanie do zapłaty, wniosek o interwencję lub istotny pogląd Rzecznika Finansowego, a następnie pozew o zapłatę. W procesie sąd często korzysta z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i kosztów naprawy, aby ocenić, jaki był uzasadniony okres naprawy oraz czy stawka najmu odpowiadała lokalnemu rynkowi.

Warto pamiętać, że spór zwykle nie sprowadza się do samej faktury. Trzeba wykazać związek między kolizją a najmem, potrzebę korzystania z pojazdu, zasadny okres najmu, klasę pojazdu oraz rynkowość stawki. Ubezpieczyciel z kolei powinien wykazać okoliczności, na których opiera obniżenie świadczenia, np. realną i tańszą ofertę auta zastępczego albo nieuzasadnioną zwłokę poszkodowanego.

FAQ

Czy mogę wynająć samochód zastępczy bez zgody ubezpieczyciela?

Tak, ale najem musi być celowy i ekonomicznie uzasadniony. Bezpieczniej jest jednak najpierw zgłosić potrzebę auta zastępczego ubezpieczycielowi i zachować dowód zgłoszenia, bo później ułatwia to wykazanie zasadności kosztów.

Czy ubezpieczyciel może ograniczyć zwrot do technologicznego czasu naprawy?

Nie powinien robić tego automatycznie. Technologiczny czas naprawy jest tylko jednym z elementów oceny. Liczy się rzeczywisty, obiektywnie uzasadniony czas, w którym poszkodowany nie mógł korzystać ze swojego pojazdu.

Czy muszę korzystać z wypożyczalni wskazanej przez ubezpieczyciela?

Nie zawsze, ale jeżeli ubezpieczyciel złożył realną, konkretną i dogodną ofertę równorzędnego auta, jej bezpodstawne odrzucenie może wpłynąć na wysokość zwrotu. Warto więc zapisać, dlaczego oferta była niewystarczająca, jeżeli rzeczywiście taka była.

Czy przysługuje mi auto tej samej klasy?

Co do zasady tak, koszty powinny dotyczyć pojazdu podobnej klasy i przeznaczenia. Przy samochodzie dostawczym ważne jest, aby auto zastępcze faktycznie pozwalało wykonywać te same podstawowe czynności, np. przewóz towaru.

Co zrobić, gdy ubezpieczyciel zwrócił tylko część faktury?

Należy złożyć odwołanie i zażądać pisemnego uzasadnienia, za jakie dni i według jakiej stawki ubezpieczyciel uznał najem. Do pisma trzeba dołączyć dokumenty z warsztatu i wypożyczalni oraz wykazać, że dłuższy najem był niezależny od poszkodowanego.

Czy rozmowy z infolinią mogą być dowodem?

Mogą mieć znaczenie, ale warto nie polegać wyłącznie na nagraniach ubezpieczyciela. Najlepiej każdą istotną informację potwierdzać e-mailem albo przez formularz kontaktowy i zachowywać potwierdzenia wysłania.

Podsumowanie

W opisanej sprawie ubezpieczyciel nie powinien z góry ograniczać zwrotu kosztów tylko do technologicznego czasu naprawy. Jeżeli auto nadal było w serwisie z przyczyn obiektywnych, a poszkodowany potrzebował pojazdu i wynajął samochód podobnej klasy po rynkowej stawce, może domagać się dopłaty ponad wypłacone 400 zł.

Najważniejsze jest przygotowanie dobrze udokumentowanego odwołania. Trzeba pokazać, że dalszy najem był normalnym następstwem kolizji, a nie wynikiem zwłoki poszkodowanego lub nieuzasadnionego wyboru drogiej oferty. Jeżeli ubezpieczyciel nie zmieni decyzji, dopłaty można dochodzić w sądzie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 361, art. 363 i art. 822 - ISAP
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK, w szczególności art. 14, art. 34 i art. 36 - ISAP
3. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej - ISAP
4. Uchwała Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., sygn. akt III CZP 5/11 - SN
5. Uchwała Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt III CZP 20/17 - SN
6. Uchwała Sądu Najwyższego z 15 lutego 2019 r., sygn. akt III CZP 84/18 - SN
7. Wyrok Sądu Najwyższego z 26 listopada 2002 r., sygn. akt V CKN 1397/00
8. Wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 2004 r., sygn. akt II CK 494/03