Druga ciąża na macierzyńskim a L4

Przykładowa sytuacja: pani Malwina do końca miesiąca przebywa na urlopie macierzyńskim i jest w kolejnej ciąży. Lekarz zalecił jej zwolnienie lekarskie po macierzyńskim do dnia porodu, ponieważ wykonywany zawód oraz stan zdrowia mogą zagrażać prawidłowemu przebiegowi ciąży. Pracownica pyta, czy może przekazać pracodawcy zwolnienie od pierwszego dnia po zakończeniu urlopu, bez faktycznego powrotu do pracy, oraz czy po urodzeniu drugiego dziecka będzie miała prawo do zasiłku macierzyńskiego.

Czy po macierzyńskim można od razu przejść na L4 w ciąży?

Tak. Jeżeli urlop macierzyński albo rodzicielski kończy się danego dnia, a lekarz od następnego dnia wystawi zwolnienie lekarskie z powodu niezdolności do pracy w ciąży, pracownica może rozpocząć L4 bez przepracowania jednego dnia. Przepisy nie nakazują fizycznego powrotu do pracy tylko po to, aby powstało prawo do świadczenia chorobowego.

Trzeba jednak rozróżnić dwie sytuacje. Za okres, w którym pracownica nadal pobiera zasiłek macierzyński za urlop macierzyński albo rodzicielski, co do zasady nie wypłaca się jednocześnie zasiłku chorobowego. Zwolnienie lekarskie powinno więc obejmować okres po zakończeniu dotychczasowego urlopu i pobierania zasiłku macierzyńskiego. Jeżeli e-ZLA zaczyna się wcześniej, część pokrywająca się z urlopem może nie dawać prawa do zasiłku chorobowego.

W praktyce najbezpieczniejszy schemat wygląda tak: urlop kończy się np. 31 maja, a zwolnienie lekarskie rozpoczyna się 1 czerwca. Przy podobnych sytuacjach pomocny może być także materiał o tym, jak działa L4 po zakończeniu macierzyńskiego.

Czy trzeba dostarczyć zwolnienie pracodawcy?

Obecnie zwolnienie lekarskie jest co do zasady wystawiane elektronicznie jako e-ZLA i trafia do ZUS oraz na profil płatnika składek. Nie oznacza to jednak, że pracownica może pominąć kontakt z pracodawcą. Powinna poinformować go o nieobecności i przewidywanym okresie zwolnienia zgodnie z zasadami obowiązującymi w zakładzie pracy, najlepiej mailowo lub w innej formie pozwalającej potwierdzić datę zgłoszenia.

Jeżeli zwolnienie dotyczy ciąży, lekarz zwykle oznacza je odpowiednim kodem. Gdyby w dokumentacji zabrakło informacji potrzebnej do wypłaty 100% świadczenia, pracodawca lub ZUS może poprosić o dodatkowe zaświadczenie potwierdzające ciążę. Warto też upewnić się, kto będzie płatnikiem zasiłku: przy większych pracodawcach wypłatę często realizuje pracodawca jako płatnik zasiłków, a w innych przypadkach ZUS.

Wysokość zasiłku chorobowego w ciąży

Za okres niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży pracownicy przysługuje 100% podstawy wymiaru świadczenia. Najpierw, w granicach przewidzianych w Kodeksie pracy, może to być wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę, a następnie zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego. Dla pracownicy zasadniczy praktyczny efekt jest taki, że L4 w ciąży jest płatne w wysokości 100% podstawy, a nie 80%.

Podstawa wymiaru zasiłku zależy od wcześniejszego wynagrodzenia i zasad z ustawy zasiłkowej. Co do zasady bierze się pod uwagę przeciętne miesięczne wynagrodzenie z okresu poprzedzającego niezdolność do pracy, ale przy następujących po sobie świadczeniach istotne znaczenie ma art. 43 ustawy zasiłkowej. Jeżeli między okresami pobierania zasiłków nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż miesiąc kalendarzowy, podstawy wymiaru nie ustala się na nowo. Dlatego przy pytaniu, jak będzie naliczany zasiłek, warto osobno przeanalizować obliczenie zasiłku przy drugiej ciąży.

Okres zasiłkowy przy niezdolności do pracy w czasie ciąży może wynosić do 270 dni. Zwolnienie powinno być jednak wykorzystywane zgodnie z jego celem. ZUS ma prawo kontrolować zarówno prawidłowość orzekania o niezdolności do pracy, jak i sposób wykorzystywania zwolnienia.

Co z zasiłkiem macierzyńskim po urodzeniu drugiego dziecka?

Jeżeli w dniu porodu pracownica nadal pozostaje w stosunku pracy, urodzenie kolejnego dziecka daje prawo do urlopu macierzyńskiego i zasiłku macierzyńskiego na drugie dziecko. Fakt, że przed porodem pracownica przebywała na L4 w ciąży, sam w sobie nie odbiera prawa do zasiłku macierzyńskiego.

Po porodzie należy przekazać pracodawcy wymagane dokumenty, w szczególności informację o urodzeniu dziecka i dokumenty potrzebne do udzielenia urlopu macierzyńskiego oraz ewentualnie rodzicielskiego. Jeżeli pracownica chce korzystać z wariantu 81,5% podstawy wymiaru za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, trzeba pilnować terminu 21 dni po porodzie. W przeciwnym razie zasadą jest 100% za urlop macierzyński oraz 70% za urlop rodzicielski, z odrębnymi zasadami dla 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługujących wyłącznie drugiemu rodzicowi.

Umowa o pracę a druga ciąża po macierzyńskim

W sytuacji pani Malwiny umowa jest zawarta na czas nieokreślony, więc samo przejście na L4 po zakończeniu urlopu macierzyńskiego nie powinno zagrażać ciągłości zatrudnienia. Kobieta w ciąży korzysta również ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach.

Więcej ostrożności wymaga umowa terminowa. Jeżeli umowa o pracę na czas określony albo na okres próbny przekraczający miesiąc miałaby rozwiązać się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, co do zasady przedłuża się do dnia porodu. Nie dotyczy to jednak m.in. umowy zawartej w celu zastępstwa pracownika. Przy ocenie stabilności zatrudnienia warto sprawdzić, jak działa umowa na czas określony w macierzyńskim.

Praktyczne kroki dla pracownicy

Najrozsądniej jest działać w uporządkowany sposób. Pracownica powinna sprawdzić dokładną datę zakończenia urlopu i pobierania zasiłku macierzyńskiego, omówić z lekarzem datę rozpoczęcia zwolnienia oraz poinformować pracodawcę o nieobecności od pierwszego dnia po urlopie. Nie trzeba składać wniosku o zgodę na L4, ponieważ o niezdolności do pracy decyduje lekarz, ale pracodawca musi mieć możliwość prawidłowo rozliczyć nieobecność.

Warto zachować korespondencję z pracodawcą, potwierdzenie dat urlopów i dokumenty z ZUS. Jeśli kadry twierdzą, że trzeba wrócić do pracy choćby na dzień, dobrze poprosić o wskazanie podstawy prawnej takiego wymogu. W typowej sytuacji pracownicy zatrudnionej na umowie o pracę takiego obowiązku nie ma.

FAQ

Czy po urlopie macierzyńskim muszę wrócić do pracy na jeden dzień, żeby iść na L4?

Nie. Jeżeli zwolnienie lekarskie zaczyna się po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego i jest medycznie uzasadnione, przepisy nie wymagają przepracowania jednego dnia.

Czy można mieć L4 już od następnego dnia po macierzyńskim?

Tak. Kluczowe jest prawidłowe ustalenie dat: poprzedni urlop i zasiłek macierzyński powinny się zakończyć, a e-ZLA może rozpocząć się od kolejnego dnia.

Czy L4 w ciąży jest płatne 100%?

Co do zasady tak, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży i jest prawidłowo udokumentowana. Dotyczy to zarówno wynagrodzenia chorobowego, jak i zasiłku chorobowego.

Czy można jednocześnie pobierać zasiłek macierzyński i chorobowy?

Nie za ten sam okres. Jeśli pracownica nadal korzysta z urlopu macierzyńskiego albo rodzicielskiego i pobiera zasiłek macierzyński, zasiłek chorobowy nie powinien być wypłacany za okres pokrywający się z tym świadczeniem.

Czy po L4 w drugiej ciąży będzie przysługiwał zasiłek macierzyński?

Tak, jeżeli w dniu porodu pracownica jest objęta ubezpieczeniem chorobowym, najczęściej dlatego, że nadal trwa umowa o pracę. Samo wcześniejsze przebywanie na L4 nie wyklucza zasiłku macierzyńskiego.

Co jeśli umowa o pracę kończy się w trakcie drugiej ciąży?

Przy umowie na czas określony albo na okres próbny przekraczający miesiąc może dojść do przedłużenia umowy do dnia porodu, jeżeli umowa rozwiązałaby się po upływie trzeciego miesiąca ciąży. Są jednak wyjątki, m.in. umowa na zastępstwo, dlatego trzeba sprawdzić konkretny typ umowy.

Czy ZUS może skontrolować zwolnienie lekarskie w ciąży?

Tak. ZUS może kontrolować zasadność orzeczenia o niezdolności do pracy oraz sposób wykorzystywania zwolnienia. L4 powinno być wykorzystywane zgodnie z zaleceniami lekarza i celem zwolnienia.

Podsumowanie

Pracownica, która po urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim jest w kolejnej ciąży, może przejść na zwolnienie lekarskie od następnego dnia po zakończeniu urlopu. Nie musi wracać do pracy tylko po to, aby nabyć prawo do L4. Najważniejsze jest to, aby zwolnienie nie pokrywało się z okresem pobierania zasiłku macierzyńskiego, było uzasadnione stanem zdrowia i prawidłowo udokumentowane.

Po urodzeniu drugiego dziecka, przy trwającym zatrudnieniu, pracownica może korzystać z urlopu macierzyńskiego i zasiłku macierzyńskiego na kolejne dziecko. W praktyce warto dopilnować terminów, dokumentów i sposobu ustalenia podstawy świadczeń, bo właśnie te kwestie najczęściej powodują spory z pracodawcą lub ZUS.

Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Internetowy System Aktów Prawnych
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Internetowy System Aktów Prawnych
3. Informacje ZUS o zasiłku chorobowym i zasadach ustalania podstawy wymiaru zasiłku - ZUS
4. Informacje ZUS o wysokości zasiłku macierzyńskiego - ZUS
5. Informacje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o urlopie macierzyńskim - gov.pl