Jak ograniczyć koszty komornicze przy egzekucji alimentów?

Kiedy dłużnik alimentacyjny może zakończyć egzekucję komorniczą?

Jeżeli egzekucja alimentów już trwa, dłużnik nie może samym przelewem „wyłączyć” komornika. Komornik działa na podstawie wniosku wierzyciela i tytułu wykonawczego, a zgodnie z art. 804 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego nie bada zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W praktyce są dwa podstawowe sposoby ograniczenia dalszej egzekucji:

1. cofnięcie wniosku egzekucyjnego przez wierzyciela – wtedy komornik umarza postępowanie na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego,
2. wniosek dłużnika o umorzenie egzekucji co do świadczeń przyszłych na podstawie art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jeżeli zaległość została już spłacona, ale wierzyciel obawia się ponownych opóźnień, najczęściej nie zgadza się od razu na cofnięcie egzekucji. Wtedy znaczenie ma właśnie procedura z art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Umorzenie egzekucji przyszłych alimentów – art. 883 § 2 K.p.c.

Zgodnie z art. 883 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego dłużnik może żądać umorzenia egzekucji co do świadczeń wymagalnych w przyszłości, jeżeli:

• uiści wszystkie świadczenia wymagalne, czyli spłaci zaległe alimenty,
• złoży do depozytu sądowego sumę równą świadczeniom periodycznym za 6 miesięcy,
• jednocześnie umocuje komornika do podjęcia tej sumy, gdyby popadł w zwłokę.

To rozwiązanie nie likwiduje automatycznie skutków dotychczasowej egzekucji, ale pozwala zakończyć egzekucję na przyszłość. Jeżeli później dojdzie do opóźnienia, komornik może podjąć sumę z depozytu i ponownie wszcząć egzekucję z urzędu.

Ważne jest też stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z 27 lutego 2008 r., sygn. III CZP 153/07, zgodnie z którym do złożenia przez dłużnika w toku egzekucji świadczenia do depozytu sądowego na podstawie art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego nie jest wymagane zezwolenie sądu przewidziane dla zwykłego depozytu sądowego.

Oznacza to, że w sprawach alimentacyjnych nie trzeba najpierw uzyskiwać odrębnego postanowienia sądu zezwalającego na złożenie tej kwoty do depozytu. W praktyce warto jednak wcześniej ustalić z sądem właściwy numer rachunku depozytowego i sposób oznaczenia wpłaty.

Jakie działania powinien podjąć dłużnik krok po kroku?

Jeżeli wierzyciel zgadza się na zakończenie sprawy, prostszą drogą bywa cofnięcie wniosku egzekucyjnego. Jeśli jednak wierzyciel nie chce tego zrobić, dłużnik nadal może skorzystać z art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Zobacz również:

ominięcie kosztów komorniczych oraz odwołanie komornika przy alimentach.

Czy można wrócić do zwykłych przelewów bez komornika?

Tak, ale dopiero po skutecznym umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo jego części dotyczącej przyszłych rat. Samo rozpoczęcie regularnych przelewów nie kończy sprawy komorniczej.

W praktyce po spłacie zaległości możliwe są trzy sytuacje:

• wierzyciel cofa wniosek egzekucyjny – wtedy egzekucja zostaje umorzona,
• dłużnik składa 6-miesięczny depozyt i żąda umorzenia egzekucji co do przyszłych rat,
• egzekucja trwa dalej, mimo że dłużnik aktualnie płaci terminowo.

To, która z tych dróg będzie realna, zależy od konkretnego stanu faktycznego: wysokości zadłużenia, zachowania wierzyciela i tego, czy komornik prowadzi egzekucję wyłącznie zaległości, czy również świadczeń bieżących.

Czy koszty komornicze mają pierwszeństwo przed alimentami?

Tak, z sumy uzyskanej z egzekucji koszty egzekucyjne są zaspokajane przed należnościami alimentacyjnymi. Wynika to z art. 1025 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

Jeżeli wierzyciel chce zakończyć postępowanie, znaczenie ma umorzenie egzekucji a koszty komornicze, ponieważ sposób zakończenia egzekucji wpływa na rozliczenie opłat i wydatków. Oznacza to, że jeśli komornik ściąga pieniądze w toku egzekucji, najpierw pokrywane są koszty egzekucyjne, a dopiero potem należności alimentacyjne. Dla dłużnika jest to istotne, bo przedłużanie egzekucji zwykle zwiększa całkowity koszt sprawy.

Jakie są koszty komornicze w sprawach alimentacyjnych?

Obecnie kwestii opłat nie reguluje już dawny art. 49 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, na który powoływał się stary tekst. Obowiązują przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.

W sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych podstawową opłatę egzekucyjną określa art. 27 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Co do zasady komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową w wysokości 10% wyegzekwowanego świadczenia. Ustawa przewiduje też minimalną wysokość opłaty.

W określonych sytuacjach mogą wystąpić także inne opłaty, np. przy umorzeniu postępowania na wniosek wierzyciela albo z powodu bezczynności wierzyciela. Ostateczna wysokość kosztów zależy więc od przebiegu sprawy, daty wszczęcia egzekucji, rodzaju czynności komornika i tego, czy doszło do realnego wyegzekwowania należności.

Jeżeli egzekucja została wszczęta wiele lat temu, część opłat mogła być naliczana jeszcze według poprzednich przepisów. Dlatego przy analizie konkretnej sprawy trzeba sprawdzić daty czynności i postanowienia komornika o kosztach.

Czy można podważyć obciążenie kosztami egzekucyjnymi?

Tak, ale tylko wtedy, gdy są ku temu podstawy. Jeżeli dłużnik twierdzi, że koszty zostały naliczone nieprawidłowo albo egzekucję prowadzono mimo dobrowolnego i terminowego wykonywania obowiązku, może skorzystać ze skargi na czynność komornika.

Podstawą jest art. 767 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, zgodnie z którym na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Termin do wniesienia skargi wynosi co do zasady tydzień od dnia dokonania czynności, jeżeli strona była przy niej obecna albo została o niej zawiadomiona, a w innych przypadkach od dnia, w którym dowiedziała się o czynności. Wynika to z art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

W starszym orzecznictwie przyjmowano, że dłużnik alimentacyjny, który dobrowolnie i terminowo spełniał świadczenie, może kwestionować obciążenie kosztami egzekucyjnymi. Nadal jednak skuteczność takiej skargi zależy od faktów i dokumentów: potwierdzeń przelewów, terminów płatności, treści wniosku egzekucyjnego i działań wierzyciela.

Odsetki od zaległych alimentów

Od zaległych alimentów należą się odsetki za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Jeżeli stopa odsetek nie została zastrzeżona inaczej, stosuje się odsetki ustawowe za opóźnienie zgodnie z art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego.

Odsetki liczy się oddzielnie od każdej raty, od dnia następującego po dniu jej wymagalności do dnia zapłaty. Nie ma jednej stałej stawki „na zawsze” – wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie może się zmieniać wraz ze zmianą stopy referencyjnej NBP i rozporządzenia określającego ich poziom.

Dlatego w aktualnych sprawach nie należy przyjmować dawnych wartości procentowych podawanych w starych publikacjach. Trzeba sprawdzić obowiązującą stawkę dla konkretnego okresu opóźnienia.

Zobacz również:

zaległe alimenty i fundusz alimentacyjny.

FAQ

Czy po spłacie długu komornik sam zamknie sprawę alimentacyjną?

Nie zawsze. Jeżeli egzekucja dotyczy także przyszłych rat alimentów, sama spłata zaległości zwykle nie kończy sprawy. Potrzebne jest cofnięcie wniosku przez wierzyciela albo tryb z art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy dłużnik może bez zgody wierzyciela doprowadzić do umorzenia egzekucji przyszłych alimentów?

Tak, ale tylko po spełnieniu warunków z art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli po spłacie wymagalnych należności i złożeniu 6-miesięcznego depozytu sądowego.

Czy koszty komornicze trzeba zapłacić przed alimentami?

Z kwoty uzyskanej w egzekucji najpierw pokrywa się koszty egzekucyjne, a potem alimenty. Wynika to z art. 1025 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Ile wynosi depozyt sądowy potrzebny do umorzenia egzekucji przyszłych rat?

To równowartość świadczeń periodycznych za 6 miesięcy, czyli najczęściej 6 miesięcznych rat alimentacyjnych, zgodnie z art. 883 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Od kiedy liczy się odsetki od alimentów?

Odsetki biegną od dnia następującego po terminie płatności każdej niezapłaconej raty do dnia zapłaty, na podstawie art. 481 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego.

Źródła

• art. 804 § 1, art. 825 pkt 1, art. 883 § 2, art. 1025 § 1 pkt 1 i 2, art. 767 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego,
• art. 481 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny,
• art. 27 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych,
• uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2008 r., III CZP 153/07,
• uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1986 r., III CZP 40/86.