Akt urodzenia dziecka z Ukrainy do sprawy rozwodowej

Dlaczego sąd rozwodowy żąda aktu urodzenia dziecka?

W sprawie rozwodowej sąd bada nie tylko sam rozkład pożycia małżonków, lecz także sytuację małoletnich dzieci. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dziecko, sąd musi rozstrzygnąć między innymi o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach. Do tego potrzebny jest dokument potwierdzający dane dziecka i rodziców.

Jeżeli dziecko urodziło się w Ukrainie, sąd może zażądać ukraińskiego aktu urodzenia albo polskiego odpisu aktu urodzenia sporządzonego po transkrypcji. W praktyce najlepiej złożyć dokument w formie możliwej do wykorzystania w polskim postępowaniu: z apostille, jeżeli jest wymagane, oraz z tłumaczeniem przysięgłym.

Jak uzyskać odpis aktu urodzenia dziecka z Ukrainy?

Najpierw należy ustalić, gdzie w Ukrainie sporządzono akt urodzenia dziecka. We wniosku o wydanie odpisu aktu urodzenia trzeba zwykle podać imię i nazwisko dziecka, imiona rodziców, nazwisko rodowe matki, datę i miejsce urodzenia oraz wskazać, do jakiego celu dokument jest potrzebny. Należy też przedstawić dokument potwierdzający, że wnioskodawca jest rodzicem dziecka.

W praktyce są trzy podstawowe drogi uzyskania dokumentu:

• złożenie wniosku bezpośrednio we właściwym ukraińskim urzędzie rejestracji aktów stanu cywilnego,
• działanie przez pełnomocnika w Ukrainie, jeżeli osobisty wyjazd jest niemożliwy albo niecelowy,
• skorzystanie z pośrednictwa właściwej placówki konsularnej, przy czym zasady przyjmowania wniosków i czas oczekiwania trzeba sprawdzić na bieżąco.

Aktualna praktyka może się różnić w zależności od miejsca sporządzenia aktu, rodzaju dokumentu i dostępności urzędów. Z tego powodu nie warto opierać się wyłącznie na dawnych adresach placówek albo wzorach formularzy sprzed lat. W sprawach ukraińskich szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy urząd lub konsulat obsługuje daną kategorię spraw w zwykłym trybie.

Kto może wystąpić o akt urodzenia dziecka?

Co do zasady o dokumenty stanu cywilnego mogą występować osoby, których dokument dotyczy, oraz najbliżsi członkowie rodziny, jeżeli wykażą pokrewieństwo. Przy akcie urodzenia małoletniego dziecka wnioskodawcą może być rodzic. Jeżeli rodzic został pozbawiony praw rodzicielskich albo występują szczególne ograniczenia wynikające z prawa państwa, które wydało akt, urząd może wymagać dodatkowych dokumentów albo odmówić wydania odpisu.

W opisanej sytuacji kluczowe jest więc wykazanie, że jest Pan ojcem dziecka. Przydatne mogą być: paszport lub dowód osobisty, dane z poprzedniego odpisu aktu, dokument małżeństwa, numer wpisu aktu, kopia dokumentu dziecka, a czasem także pełnomocnictwo dla osoby działającej w Ukrainie.

Apostille i tłumaczenie przysięgłe ukraińskiego aktu urodzenia

Ukraina i Polska są stronami Konwencji haskiej z 5 października 1961 r. znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych. Dlatego dokument urzędowy z Ukrainy przeznaczony do użycia w Polsce powinien zasadniczo zostać opatrzony apostille, a nie podlegać klasycznej legalizacji konsularnej. Dla dokumentów stanu cywilnego właściwy organ po stronie ukraińskiej zależy od rodzaju dokumentu i aktualnych przepisów organizacyjnych.

Sam dokument w języku ukraińskim nie wystarczy w polskim sądzie, jeżeli sąd ma się na nim oprzeć. Należy dołączyć tłumaczenie przysięgłe na język polski, sporządzone przez tłumacza przysięgłego albo w innej formie akceptowanej przez przepisy. Jeżeli sąd ma wątpliwości co do autentyczności dokumentu, może żądać dodatkowego poświadczenia albo wyjaśnień.

Czy trzeba zrobić transkrypcję aktu urodzenia w polskim USC?

Transkrypcja polega na wiernym przeniesieniu zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do polskiego rejestru stanu cywilnego. Po transkrypcji kierownik USC wydaje polski odpis zupełny aktu urodzenia z adnotacją, że akt został sporządzony na podstawie dokumentu zagranicznego.

Do samej sprawy rozwodowej transkrypcja nie zawsze jest bezwzględnie konieczna, ponieważ zagraniczne dokumenty urzędowe mogą mieć moc dowodową w polskim postępowaniu. Jeżeli jednak dziecko jest obywatelem polskim albo w przyszłości będzie potrzebny polski dokument tożsamości, PESEL, paszport albo czynność z zakresu rejestracji stanu cywilnego, transkrypcja może być konieczna lub bardzo praktyczna.

Do wniosku o transkrypcję zwykle potrzebny jest oryginał zagranicznego aktu urodzenia, apostille oraz tłumaczenie przysięgłe. Wniosek można złożyć do wybranego kierownika USC w Polsce, osobiście, przez pełnomocnika albo za pośrednictwem konsula, jeżeli dana placówka obsługuje taką sprawę.

Co zrobić, gdy żona nie chce wydać aktu urodzenia?

Odmowa wydania dokumentu przez żonę nie zamyka drogi do prowadzenia sprawy rozwodowej. W pierwszej kolejności warto wystąpić samodzielnie o odpis aktu urodzenia dziecka. Równolegle można poinformować sąd, że dokument znajduje się u drugiego rodzica, a jego uzyskanie napotyka przeszkody.

W piśmie do sądu można złożyć wniosek o zobowiązanie żony do przedłożenia aktu urodzenia dziecka. Zgodnie z art. 248 Kodeksu postępowania cywilnego każdy ma obowiązek przedstawić na zarządzenie sądu dokument znajdujący się w jego posiadaniu, jeżeli dokument stanowi dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, chyba że zachodzą ustawowe podstawy odmowy.

Jeżeli dokumentu nie da się szybko uzyskać z Ukrainy, należy wnieść o przedłużenie terminu na uzupełnienie braków albo o niewstrzymywanie postępowania, jeżeli dane dziecka można tymczasowo wykazać innymi dokumentami. Nie ma jednak gwarancji, że sąd uzna takie dokumenty za wystarczające zamiast aktu urodzenia.

Jak napisać wniosek do sądu?

Wniosek powinien być konkretny. Należy wskazać sygnaturę sprawy, oznaczyć dokument, którego dotyczy problem, oraz wyjaśnić, dlaczego nie można go samodzielnie przedłożyć w terminie. Jeżeli żona posiada akt urodzenia dziecka, warto wprost wnieść o zobowiązanie jej do złożenia dokumentu do akt sprawy.

Przykładowo można sformułować żądanie tak: „wnoszę o zobowiązanie pozwanej do przedłożenia odpisu aktu urodzenia małoletniego dziecka stron, ponieważ dokument znajduje się w jej posiadaniu, a jest niezbędny do rozpoznania sprawy”. Jeżeli równolegle wystąpiono o odpis z Ukrainy, trzeba załączyć potwierdzenia wysłania wniosku, korespondencję z urzędem, potwierdzenie opłaty lub pełnomocnictwo.

FAQ

Czy polski sąd przyjmie ukraiński akt urodzenia?

Tak, zagraniczny dokument urzędowy może mieć moc dowodową w polskim postępowaniu. W praktyce należy jednak zadbać o apostille oraz tłumaczenie przysięgłe na język polski, aby sąd mógł dokument ocenić bez wątpliwości formalnych.

Czy muszę mieć zgodę żony na uzyskanie aktu urodzenia dziecka?

Co do zasady rodzic może wystąpić o dokument dotyczący własnego dziecka, jeżeli wykaże pokrewieństwo i poda wymagane dane. Zgoda drugiego rodzica nie powinna być konieczna tylko dlatego, że dokument ma zostać użyty w sprawie rozwodowej.

Czy transkrypcja aktu urodzenia zastępuje ukraiński dokument?

Po transkrypcji w polskim rejestrze stanu cywilnego można uzyskać polski odpis aktu urodzenia. Do samej transkrypcji potrzebny jest jednak zagraniczny dokument źródłowy, zwykle z apostille i tłumaczeniem.

Co zrobić, jeśli sąd dał krótki termin na złożenie aktu?

Należy złożyć pismo z wnioskiem o przedłużenie terminu i opisać, jakie działania zostały podjęte w celu uzyskania dokumentu. Do pisma warto dołączyć potwierdzenia korespondencji, wniosku do urzędu, opłat lub pełnomocnictwa.

Czy kopia aktu urodzenia wystarczy do rozwodu?

Zwykła kopia może nie wystarczyć, zwłaszcza jeżeli sąd żąda urzędowego odpisu. Kopia może pomóc tymczasowo wykazać dane dziecka, ale sąd ma prawo żądać oryginału, urzędowego odpisu albo dokumentu należycie poświadczonego.

Źródła i podstawy prawne

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – w szczególności art. 248 i art. 1138.
• Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego – w szczególności przepisy o transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego.
• Konwencja haska z dnia 5 października 1961 r. znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych.
• Informacje konsularne MSZ dotyczące apostille, transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego oraz wydobycia odpisów aktów stanu cywilnego z urzędu za granicą.