Zalecenie lekarza o zakazie prowadzenia pojazdów po wypadku

Czy zalecenie lekarza odbiera prawo jazdy?

Jeżeli lekarz szpitalny wpisał w wypisie „zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych”, to w typowej sytuacji jest to zalecenie medyczne związane ze stanem zdrowia pacjenta, np. z urazem głowy, zawrotami głowy, zaburzeniami równowagi, ryzykiem napadów padaczkowych albo przyjmowanymi lekami. Taki wpis sam przez się nie jest decyzją administracyjną, nie jest orzeczeniem sądu i nie powoduje automatycznego zatrzymania ani cofnięcia prawa jazdy.

Odebranie prawa jazdy wymaga podstawy prawnej i działania właściwego organu. W sprawach zdrowotnych kluczowe znaczenie ma ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia tej osoby. Dopiero wynik takiego badania może prowadzić do dalszych konsekwencji.

Innymi słowy: sam wypis ze szpitala nie zabiera uprawnień, ale może stać się informacją, która zainteresuje organ, jeżeli wynika z niego realne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Zalecenie medyczne, decyzja starosty i zakaz sądowy — różnice

W praktyce trzeba odróżnić trzy sytuacje: zwykłe zalecenie lekarza, urzędowe postępowanie przed starostą oraz sądowy zakaz prowadzenia pojazdów. Każda z nich ma inne skutki.

Kiedy starosta może skierować kierowcę na badanie lekarskie?

Podstawą działania starosty jest art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Przepis ten pozwala wydać decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy.

Nie wystarcza więc dowolna, ogólna obawa. Organ powinien dysponować konkretną informacją, z której wynika możliwe zagrożenie dla bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Może to być np. dokumentacja medyczna, informacja od innego organu, okoliczności zdarzenia drogowego albo wynik postępowania prowadzonego przez policję.

Jeżeli w sprawie wypadku toczy się postępowanie i dokumentacja medyczna trafiła do policji, nie oznacza to automatycznie przekazania sprawy do starosty. Policja może jednak przekazać organowi właściwemu informacje, jeżeli uzna, że mają znaczenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W podobnych sprawach warto pamiętać, że inne zasady obowiązują przy sytuacjach takich jak zatrzymanie prawa jazdy za przekroczenie prędkości, gdzie podstawą działania organu są odrębne przepisy.

Co oznacza urzędowe badanie lekarskie kierowcy?

Badanie lekarskie kierowcy prowadzone w trybie ustawy o kierujących pojazdami różni się od zwykłej konsultacji u lekarza prowadzącego leczenie. Celem takiego badania jest ocena, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami.

Jeżeli po badaniu zostanie stwierdzony brak przeciwwskazań zdrowotnych, kierowca co do zasady zachowuje uprawnienia. Jeżeli natomiast orzeczenie lekarskie stwierdzi przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, starosta może wydać decyzję o cofnięciu uprawnienia na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

W razie niekorzystnego orzeczenia lekarskiego trzeba sprawdzić pouczenie o trybie odwoławczym. Procedura badania i odwołania od orzeczenia wynika z przepisów ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców.

Sądowy zakaz prowadzenia pojazdów to inna instytucja

Zakaz prowadzenia pojazdów jako środek karny wynika z art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny. Zgodnie z art. 42 § 1 Kodeksu karnego sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności gdy z okoliczności czynu wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża bezpieczeństwu w komunikacji.

Art. 42 § 2 Kodeksu karnego przewiduje obowiązkowy zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego albo zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177 Kodeksu karnego.

Art. 42 § 3 i § 4 Kodeksu karnego dotyczą dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów w najpoważniejszych przypadkach, m.in. przy ponownym skazaniu albo przy wypadkach ze skutkiem śmiertelnym lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu połączonych ze stanem nietrzeźwości, działaniem środka odurzającego lub ucieczką z miejsca zdarzenia.

Taki zakaz nie powstaje z samego wypisu ze szpitala. Musi wynikać z orzeczenia sądu w sprawie karnej.

Czy można prowadzić, gdy pacjent czuje się już dobrze?

Z punktu widzenia prawa samo „lepsze samopoczucie” nie zawsze wystarcza. Po pęknięciu czaszki, krwiaku śródczaszkowym, utracie przytomności, zawrotach głowy albo leczeniu neurologicznym powrót do prowadzenia pojazdów powinien być skonsultowany z lekarzem. Jest to szczególnie ważne, gdy w wypisie wprost zalecono czasowe nieprowadzenie pojazdów.

Jeżeli kierowca zignoruje zalecenie lekarza i spowoduje zagrożenie w ruchu, może ponosić odpowiedzialność na zasadach ogólnych. Przykładowo art. 86 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. — Kodeks wykroczeń przewiduje odpowiedzialność za spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jeżeli skutkiem zdarzenia byłby wypadek z obrażeniami ciała innej osoby, znaczenie może mieć art. 177 § 1 lub § 2 Kodeksu karnego.

W praktyce zalecenie medyczne z wypisu może być później oceniane jako dowód, że kierowca wiedział o ograniczeniach zdrowotnych. Dlatego przed powrotem do jazdy warto zadbać o dokument potwierdzający, że lekarz nie widzi już przeciwwskazań.

Co zrobić praktycznie po takim wypisie ze szpitala?

Najrozsądniejsze działania są następujące:

• nie prowadzić pojazdów do czasu ustąpienia objawów i konsultacji lekarskiej, zwłaszcza po urazie głowy;
• skontaktować się z lekarzem, który wydał wypis, i poprosić o doprecyzowanie, czy zakaz był czasowy oraz od czego zależy powrót do prowadzenia;
• uzyskać kontrolną opinię neurologa albo lekarza prowadzącego, jeżeli uraz był poważny;
• zachować dokumentację medyczną, wyniki badań i zalecenia po kontroli;
• jeżeli przyjdzie pismo od starosty, odebrać je i zareagować w terminie, zamiast zakładać, że sprawa sama się wyjaśni.

Jeżeli starosta wszcząłby postępowanie albo wydał decyzję o skierowaniu na badanie, trzeba dokładnie sprawdzić podstawę prawną, uzasadnienie i pouczenie o środkach zaskarżenia. Terminy w postępowaniu administracyjnym mają znaczenie, a ich przekroczenie może utrudnić obronę swoich praw.

FAQ

Źródła

• Art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
• Art. 42 § 1–4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny.
• Art. 177 § 1–2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny.
• Art. 86 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. — Kodeks wykroczeń.
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców.