Czy można dowiedzieć się, kto na mnie doniósł?

Czy można pójść do komendanta i zapytać o donos?

Tak, można umówić się na rozmowę z komendantem albo złożyć pismo do jednostki Policji. W praktyce rozmowa może pomóc ustalić ogólny przebieg sprawy, ale nie gwarantuje wglądu w dokumenty ani poznania danych osoby, która zgłosiła sprawę.

Jeżeli zależy Pani lub Panu na formalnej odpowiedzi, bezpieczniej złożyć pisemny wniosek. W zależności od celu mogą to być: wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wniosek o wgląd do akt konkretnego postępowania albo skarga na działanie funkcjonariusza. Samo pytanie „kto na mnie doniósł?” zwykle jest zbyt ogólne i może spotkać się z odmową.

W piśmie warto wskazać, czego dokładnie Pan lub Pani żąda, np. informacji, czy wpłynęło zgłoszenie dotyczące określonej nieruchomości, kiedy je przekazano, jaki organ podjął czynności, czy sporządzono notatkę urzędową oraz czy sprawę przekazano do nadzoru budowlanego.

Wniosek o informację publiczną do Policji lub organu

Policja, inspektor nadzoru budowlanego, urząd gminy i inne organy władzy publicznej są co do zasady podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej. Można więc pytać o informacje dotyczące sposobu działania organu, obiegu sprawy, podjętych czynności, dat, dokumentów urzędowych czy osób pełniących funkcje publiczne, które wykonywały czynności służbowe.

Nie trzeba wykazywać interesu prawnego ani tłumaczyć, dlaczego chce się uzyskać informację publiczną. Wniosek może być prosty i wysłany pisemnie, e-mailem albo przez ePUAP, o ile organ dopuszcza taką komunikację.

Organ powinien udostępnić informację bez zbędnej zwłoki, zasadniczo nie później niż w terminie 14 dni. Jeżeli nie może tego zrobić w tym czasie, powinien zawiadomić o powodach opóźnienia i wskazać nowy termin, nie dłuższy niż 2 miesiące od złożenia wniosku.

Trzeba jednak pamiętać, że prawo do informacji publicznej ma ograniczenia. Organ może odmówić udostępnienia danych osoby fizycznej, jeżeli ich ujawnienie naruszałoby jej prywatność. W praktyce oznacza to, że można uzyskać informację o samym zgłoszeniu, czynnościach i dokumentach, ale nie zawsze imię, nazwisko, numer telefonu czy adres osoby zgłaszającej.

Jeżeli organ odmawia udostępnienia informacji publicznej ze względu na ustawowe ograniczenia, powinien wydać decyzję administracyjną. Od takiej decyzji można się odwołać, a w razie bezczynności organu można rozważyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Czy można poznać dane osoby, która złożyła donos?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich sytuacji. Jeżeli zgłoszenie dotyczyło działania organu publicznego, samo istnienie zgłoszenia, data wpływu, sposób załatwienia sprawy i dokumenty urzędowe mogą mieć charakter informacji publicznej. Dane osoby prywatnej, która dokonała zgłoszenia, podlegają jednak odrębnej ocenie.

Organ może zasłonić dane zgłaszającego, jeżeli przemawia za tym prywatność tej osoby, dobro prowadzonego postępowania, bezpieczeństwo osób albo przepisy o ochronie danych. W sprawach administracyjnych szczególnie ważny jest art. 73 § 1b Kodeksu postępowania administracyjnego: wgląd w akta sprawy w przypadku postępowania uruchomionego skargą następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę.

Jeżeli jednak zgłoszenia dokonał funkcjonariusz publiczny w ramach wykonywania obowiązków służbowych, inaczej ocenia się zakres jawności informacji o jego czynnościach. Co do zasady łatwiej uzyskać informacje o tym, jaki funkcjonariusz wykonywał czynności urzędowe, niż dane prywatnej osoby, która złożyła zawiadomienie.

Wgląd do akt w sprawie nadzoru budowlanego

Jeżeli po zgłoszeniu rozpoczęto czynności albo postępowanie przed organem nadzoru budowlanego, właściciel nieruchomości powinien ustalić, czy jest stroną postępowania. Strona postępowania administracyjnego ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania notatek, kopii lub odpisów, także po zakończeniu postępowania.

To prawo nie oznacza jednak pełnej jawności wszystkiego. Organ może pominąć dane osobowe skarżącego albo odmówić wglądu do określonych dokumentów, jeżeli zachodzą ustawowe podstawy. Odmowa wglądu do akt następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

W opisanej sytuacji warto więc skierować odrębne pismo do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, prosząc o wskazanie podstawy kontroli, sygnatury sprawy, statusu strony oraz terminu wglądu do akt. Jeżeli kontrola wykazała legalność robót lub obiektów, dobrze poprosić również o kopię protokołu albo adnotacji z kontroli.

Skarga na działania policjanta

Jeżeli istnieje podejrzenie, że policjant działał z pobudek prywatnych, nadużywał stanowiska, przekazywał informacje w sposób nieuprawniony albo uporczywie inicjował czynności przeciwko konkretnej osobie, można złożyć skargę na jego działania.

Skargę składa się do właściwego przełożonego, zwykle komendanta jednostki, w której policjant pełni służbę, a w razie potrzeby również do jednostki nadrzędnej. W treści skargi należy opisać fakty, daty, świadków, dokumenty i wskazać, czego oczekujemy: wyjaśnienia sprawy, sprawdzenia zasadności działań funkcjonariusza, informacji o sposobie załatwienia skargi albo podjęcia czynności dyscyplinujących.

Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego przedmiotem skargi może być m.in. zaniedbanie, nienależyte wykonywanie zadań, naruszenie praworządności lub interesów skarżącego, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Organ powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, i zawiadomić skarżącego o sposobie jej załatwienia.

Skarga nie jest jednak tym samym co wniosek o informację publiczną. Skarga służy ocenie zachowania funkcjonariusza lub organu, natomiast wniosek o informację publiczną służy uzyskaniu danych i dokumentów o działalności instytucji publicznej.

Gdy sprawa dotyczy wykroczenia

Jeżeli Policja prowadzi czynności wyjaśniające w sprawie wykroczenia, sytuacja wygląda inaczej niż przy zwykłym wniosku o informację publiczną. Osoba, wobec której istnieje podstawa do sporządzenia wniosku o ukaranie, ma prawo do obrony od chwili przesłuchania po powiadomieniu jej o treści zarzutów albo od chwili wezwania do złożenia pisemnych wyjaśnień.

W sprawach o wykroczenia przepisy przewidują odpowiednie stosowanie wybranych przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących dostępu do akt. Obecnie nie należy więc powtarzać ogólnego stwierdzenia, że osoba podejrzana o wykroczenie nigdy nie ma podstaw do żądania wglądu do akt przed sądem. Jeżeli organ odmówi udostępnienia akt osobie korzystającej z prawa do obrony, może przysługiwać zażalenie do sądu.

Nie zmienia to faktu, że dostęp do akt może być ograniczony, zwłaszcza gdy ujawnienie dokumentów utrudniałoby czynności, naruszało prawa innych osób albo dotyczyło danych, których nie wolno ujawnić. Dlatego wniosek trzeba sformułować konkretnie i powołać się na swój status w sprawie.

Co warto napisać we wniosku?

Wniosek powinien być prosty, konkretny i możliwy do wykonania przez organ. Przykładowo można napisać:

• proszę o informację, czy w okresie od ... do ... do jednostki wpłynęło zgłoszenie dotyczące nieruchomości położonej przy ...;
• proszę o wskazanie daty wpływu zgłoszenia, sposobu jego utrwalenia oraz organu, któremu sprawę przekazano;
• proszę o udostępnienie kopii notatek urzędowych, pism przewodnich lub innych dokumentów dotyczących przekazania sprawy do nadzoru budowlanego, z anonimizacją danych, których organ nie może ujawnić;
• proszę o wskazanie imion, nazwisk i stanowisk funkcjonariuszy lub pracowników organu, którzy podejmowali czynności służbowe w tej sprawie;
• jeżeli organ odmawia udostępnienia informacji, proszę o wydanie decyzji administracyjnej z uzasadnieniem.

Jeżeli celem jest ustalenie, czy konkretny policjant działał prawidłowo, wniosek o informację warto uzupełnić skargą. W skardze należy unikać ocen bez dowodów, a zamiast tego opisać zdarzenia: daty, rozmowy, dokumenty, zdjęcia, numery spraw i świadków.

Co zrobić, gdy donos był fałszywy?

Samo to, że zgłoszenie okazało się niezasadne, nie oznacza jeszcze odpowiedzialności zgłaszającego. Każdy może zawiadomić organ o podejrzeniu naruszenia prawa, jeżeli działa w dobrej wierze. Odpowiedzialność może wchodzić w grę dopiero wtedy, gdy zgłoszenie było świadomie fałszywe, zawierało pomówienia, miało na celu nękanie albo naruszało dobra osobiste.

W takiej sytuacji można rozważyć wezwanie do zaprzestania naruszeń, pozew o ochronę dóbr osobistych, prywatny akt oskarżenia w sprawie zniesławienia albo zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa. Wybór ścieżki zależy jednak od treści zgłoszenia, dowodów i skutków, jakie wywołało.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w szczególności art. 1–5, art. 13, art. 16, art. 21 i art. 23: tekst ustawy.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 73, art. 221–223, art. 227, art. 236–238: tekst jednolity.
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w szczególności art. 4, art. 38 i art. 54: tekst jednolity.
• Wyrok WSA w Warszawie z 29 listopada 2011 r., sygn. II SAB/Wa 319/11, dotyczący informacji o zgłoszeniu na numer alarmowy Policji.