Czy rodzice muszą spłacać długi dorosłej córki?

Zasada ogólna: rodzice nie odpowiadają za długi dorosłego dziecka

Jeżeli córka jest pełnoletnia i sama zawarła umowę kredytu, pożyczki albo inną umowę powodującą powstanie długu, to co do zasady sama odpowiada za to zobowiązanie całym swoim majątkiem. Wynika to z art. 11 oraz art. 12 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którymi pełnoletni ma pełną zdolność do czynności prawnych, a więc samodzielnie zaciąga zobowiązania i ponosi ich skutki.

Sama więź rodzinna nie tworzy odpowiedzialności za cudzy dług. W prawie cywilnym dłużnikiem jest ten, kto jest stroną zobowiązania, chyba że odpowiedzialność innej osoby wynika z odrębnej podstawy prawnej lub złożonego przez nią oświadczenia.

To oznacza, że nie muszą Państwo spłacać długu dorosłej córki wyłącznie dlatego, że wierzyciel zna Państwa adres albo kieruje tam korespondencję.

Kiedy rodzic może jednak odpowiadać za dług córki?

Wyjątki są możliwe, ale tylko wtedy, gdy rodzic sam wszedł w stosunek prawny związany z długiem. Najczęściej chodzi o sytuacje, gdy rodzic:

• jest współkredytobiorcą lub współpożyczkobiorcą,
• udzielił poręczenia – na podstawie art. 876 § 1 Kodeksu cywilnego,
• przejął dług – na zasadach z art. 519 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego,
• przystąpił do długu na podstawie odrębnej umowy,
• ustanowił zabezpieczenie na swoim majątku, np. hipotekę lub zastaw.

Jeżeli niczego Państwo nie podpisywali, sama okoliczność, że córka kiedyś mieszkała pod danym adresem, nie daje wierzycielowi podstaw do żądania zapłaty od rodziców.

Czy trzeba odbierać i otwierać listy kierowane do córki?

Jeżeli korespondencja jest zaadresowana do córki, a ona nie mieszka już pod tym adresem, najbezpieczniej nie otwierać cudzej korespondencji i zwracać ją operatorowi pocztowemu z adnotacją, że adresat nie mieszka pod wskazanym adresem. Nieuprawnione otwieranie cudzej korespondencji może w określonych sytuacjach rodzić ryzyko naruszenia tajemnicy komunikowania się, chronionej m.in. przez art. 49 Konstytucji RP oraz przepisy karne dotyczące bezprawnego uzyskiwania informacji.

Praktycznie warto na kopercie dopisać: „adresat nie mieszka pod tym adresem” albo „wyprowadził się”. Nie trzeba wdawać się w szerszą korespondencję z wierzycielem, jeżeli nie są Państwo stroną umowy.

Windykator a komornik – to nie to samo

Bardzo ważne jest odróżnienie firmy windykacyjnej od komornika sądowego.

Windykator nie ma prawa wejść do mieszkania wbrew woli domowników. Gdyby ktoś wdarł się do domu albo nie opuścił go mimo żądania, może to stanowić naruszenie miru domowego z art. 193 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

Czy muszą Państwo podać wierzycielowi adres albo telefon córki?

Nie ma ogólnego przepisu, który nakładałby na rodziców obowiązek podawania prywatnej firmie windykacyjnej aktualnego adresu, numeru telefonu czy miejsca pobytu dorosłego dziecka. Jeżeli wierzyciel lub windykator dzwoni, mogą Państwo ograniczyć się do informacji, że córka nie mieszka pod tym adresem.

Nie mają też Państwo obowiązku pośredniczenia w kontakcie, przekazywania numeru telefonu ani ujawniania danych, które znają prywatnie.

Trzeba jednak odróżnić zwykły kontakt windykacyjny od formalnego żądania organu procesowego lub egzekucyjnego.

Żądanie komornika i prawo do odmowy

Komornik ma uprawnienia informacyjne wynikające z art. 761 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania wyjaśnień oraz zasięgać od innych osób i instytucji informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji.

Jednocześnie art. 761 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że od wykonania takiego żądania można uchylić się w takim zakresie, w jakim według przepisów części pierwszej kodeksu można odmówić przedstawienia dokumentu, złożenia zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na pytanie.

W tym kontekście istotny jest art. 261 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który przyznaje prawo odmowy zeznań m.in. wstępnym i zstępnym stron. Rodzice są wstępnymi dziecka, więc w określonych sytuacjach procesowych mogą skorzystać z prawa odmowy zeznań. Zakres tego uprawnienia zależy jednak od formy czynności i konkretnego stanu faktycznego.

Jeżeli więc komornik formalnie zwraca się o informacje, nie należy ignorować pisma, ale odpowiedź trzeba dopasować do sytuacji. Jeżeli rzeczywiście nie znają Państwo aktualnego miejsca pobytu córki, można to po prostu oświadczyć. Nie wolno natomiast świadomie podawać informacji nieprawdziwych.

Co zrobić, gdy komornik przyjdzie do mieszkania rodziców?

Jeżeli córka kiedyś mieszkała pod tym adresem, komornik może podjąć próbę ustalenia, czy tam nadal przebywa i czy znajdują się tam jej ruchomości. Samo wymeldowanie nie przesądza sprawy – decyduje faktyczne miejsce pobytu i to, czy dłużniczka ma tam swój majątek.

W takiej sytuacji warto:

• spokojnie poinformować, że córka nie mieszka pod tym adresem,
• wskazać, od kiedy się wyprowadziła,
• wyjaśnić, że nie przechowuje tam swoich rzeczy – jeżeli to prawda,
• mieć przygotowane dokumenty potwierdzające własność cenniejszych rzeczy należących do rodziców lub innych domowników.

Jeżeli komornik zająłby rzecz nienależącą do dłużniczki, osoba trzecia może wnieść powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji na podstawie art. 841 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Termin na wniesienie takiego powództwa wynosi miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa – art. 841 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy wymeldowanie córki wystarcza?

Nie zawsze. Wymeldowanie ma znaczenie ewidencyjne, ale dla wierzyciela i komornika kluczowe jest to, czy córka rzeczywiście tam mieszka albo trzyma tam swój majątek. Dlatego dobrze jest konsekwentnie podawać jeden, zgodny z prawdą komunikat: córka nie mieszka pod tym adresem i nie odbiera tam korespondencji.

Jeżeli znają Państwo jej nowy adres, nie mają obowiązku przekazywania go prywatnej firmie windykacyjnej. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy formalne żądanie kieruje sąd lub komornik – tu trzeba analizować zakres żądania i przysługujące prawa procesowe.

Czy rodzice odpowiadają za długi córki po jej śmierci?

To odrębna sytuacja. Za życia pełnoletniego dziecka rodzice nie odpowiadają za jego długi tylko z racji pokrewieństwa. Po śmierci dziecka odpowiedzialność może pojawić się wyłącznie w ramach dziedziczenia, jeżeli rodzic przyjmie spadek. Zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego spadkobierca może spadek przyjąć albo odrzucić, a według art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego ma na to co do zasady 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swego powołania.

Jeżeli problem dotyczy także możliwego postępowania spadkowego po dziecku, trzeba analizować sprawę osobno, bo wtedy chodzi już nie o cudzy bieżący dług, lecz o odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe.

FAQ

Czy rodzice muszą spłacić kredyt dorosłej córki?

Nie, chyba że sami podpisali umowę jako współkredytobiorcy, poręczyciele albo przejęli dług na innej podstawie prawnej.

Czy trzeba podać windykatorowi numer telefonu córki?

Nie. Prywatnej firmie windykacyjnej nie mają Państwo obowiązku przekazywać prywatnych danych kontaktowych dorosłego dziecka.

Czy komornik może wejść do mieszkania rodziców?

Komornik ma ustawowe uprawnienia egzekucyjne, ale jego działania muszą dotyczyć majątku dłużnika. Jeżeli córka tam nie mieszka i nie ma tam swoich rzeczy, trzeba to wyraźnie zakomunikować.

Czy samo zameldowanie lub dawny adres wystarczą, aby obciążyć rodziców długiem?

Nie. Meldunek ani dawny adres nie tworzą odpowiedzialności za zobowiązanie. Mogą jedynie spowodować, że wierzyciel lub komornik podejmą próbę kontaktu pod tym adresem.

Czy można nie odpowiadać na pismo komornika?

Lepiej tego nie robić. Pismo od komornika trzeba ocenić indywidualnie i odpowiedzieć zgodnie z prawdą, z uwzględnieniem praw wynikających z art. 761 § 2 i art. 261 Kodeksu postępowania cywilnego.

Źródła

• art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 519 § 1 i § 2 oraz art. 876 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 1012 i art. 1015 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 761 § 1 i § 2, art. 261 § 1 i § 2 oraz art. 841 § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
• art. 193 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny
• art. 49 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.