Protokół rady pedagogicznej a wypowiedź nauczyciela

Co wynika wprost z przepisów?

Podstawą jest art. 73 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, zgodnie z którym rada pedagogiczna ustala regulamin swojej działalności, a jej zebrania są protokołowane. Z tego przepisu wynikają dwie ważne konsekwencje.

Po pierwsze, obowiązek sporządzania protokołu jest ustawowy. Po drugie, ustawa nie określa szczegółowo, jak szczegółowy ma być protokół, kto dokładnie redaguje jego treść i jak rozstrzyga się spory co do zapisów. Te kwestie powinny zostać doprecyzowane w regulaminie rady pedagogicznej.

Oznacza to, że odpowiedź na pytanie, czy konkretna wypowiedź nauczyciela musi być wpisana dosłownie do protokołu, zależy w pierwszej kolejności od treści regulaminu rady, a dopiero w drugiej od praktyki przyjętej w szkole.

Czy dyrektor może sam zdecydować, że wypowiedź jest „mało ważna”?

Co do zasady nie powinien. Dyrektor szkoły jest przewodniczącym rady pedagogicznej na podstawie art. 69 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, ale nie oznacza to prawa do dowolnego kształtowania treści protokołu wbrew regulaminowi rady albo wbrew rzeczywistemu przebiegowi posiedzenia.

Protokół nie musi być stenogramem, chyba że tak stanowią wewnętrzne zasady. Powinien jednak rzetelnie oddawać przebieg zebrania, zgłoszone wnioski, przebieg dyskusji w istotnym zakresie, wyniki głosowań i podjęte uchwały. Jeżeli nauczyciel zgłasza konkretny wniosek, zastrzeżenie lub stanowisko odnoszące się do spraw objętych porządkiem obrad, jego całkowite pominięcie może prowadzić do zniekształcenia przebiegu posiedzenia.

W praktyce dyrektor nie powinien opierać odmowy wyłącznie na własnej ocenie, że wypowiedź była „mało ważna”. Jeżeli regulamin dopuszcza zgłoszenie żądania wpisania określonego stanowiska albo uwag do projektu protokołu, należy tę procedurę zastosować.

Znaczenie regulaminu rady pedagogicznej

To właśnie regulamin rady pedagogicznej powinien określać m.in.:

• kto sporządza projekt protokołu,
• w jakim terminie członkowie rady mogą się z nim zapoznać,
• w jaki sposób zgłasza się poprawki, zastrzeżenia lub wnioski o uzupełnienie,
• kto rozstrzyga spór co do treści protokołu,
• czy dopuszczalne jest zgłoszenie zdania odrębnego lub załącznika.

Jeżeli regulamin jest nieprecyzyjny albo w ogóle nie reguluje tej kwestii, powstają praktyczne problemy. Wtedy warto dążyć do jego zmiany uchwałą rady pedagogicznej, tak aby na przyszłość jasno określić zasady protokołowania.

Przy okazji innych spraw organizacyjnych rady pomocny może być materiał o arkuszu organizacji, ponieważ również tam znaczenie mają granice działania rady pedagogicznej i dokumentowanie jej stanowisk.

Co powinien zawierać protokół rady pedagogicznej?

Prawo powszechnie obowiązujące nie tworzy zamkniętego katalogu elementów protokołu rady pedagogicznej. W praktyce prawidłowo sporządzony protokół powinien obejmować co najmniej:

Nie każda wypowiedź musi być cytowana dosłownie. Inaczej jednak należy ocenić krótką uwagę porządkową, a inaczej formalny wniosek, sprzeciw wobec uchwały, zastrzeżenie do procedury albo stanowisko odnoszące się do praw i obowiązków nauczycieli.

Czy wypowiedź nauczyciela może być załącznikiem do protokołu?

Tak, bardzo często jest to rozwiązanie prawidłowe i praktyczne. Jeżeli regulamin rady pedagogicznej przewiduje możliwość dołączania dokumentów, nauczyciel może złożyć pisemne stanowisko jako załącznik do protokołu. Wówczas w samym protokole warto zamieścić wyraźną wzmiankę, że podczas obrad nauczyciel złożył stanowisko pisemne, które stanowi załącznik.

Takie rozwiązanie bywa szczególnie przydatne wtedy, gdy wypowiedź jest rozbudowana, zawiera argumentację prawną, odnosi się do dokumentów albo nauczyciel chce uniknąć późniejszego sporu, czy jego słowa zostały wiernie zapisane.

Nie oznacza to jednak, że załącznik zawsze może zastąpić zapis w protokole. Jeżeli z przebiegu obrad wynika, że konkretne stanowisko zostało formalnie zgłoszone, to w samym protokole powinna znaleźć się przynajmniej informacja o jego przedstawieniu i o dołączeniu pisma.

W problemach związanych z zakresem poufności podczas prac rady warto też zobaczyć materiał o tajemnicy rady, bo sposób dokumentowania obrad powinien uwzględniać także obowiązek zachowania poufności.

Co zrobić, gdy dyrektor odmawia uzupełnienia protokołu?

Najpierw trzeba sprawdzić regulamin rady pedagogicznej. Jeżeli przewiduje on procedurę zgłaszania uwag do protokołu, należy złożyć je w terminie i formie tam określonej. Najlepiej zrobić to pisemnie, wskazując:

1. jakiego posiedzenia dotyczy uwaga,
2. jaki fragment protokołu jest niepełny albo nieprawidłowy,
3. jakie brzmienie poprawki jest proponowane,
4. czy chodzi o wpisanie wypowiedzi do treści protokołu, czy o dołączenie jej jako załącznika.

Jeżeli regulamin nie przewiduje takiej procedury, warto wnieść o odnotowanie zastrzeżenia na kolejnym posiedzeniu oraz o zmianę regulaminu na przyszłość. Ponieważ rada pedagogiczna działa kolegialnie, kwestie dotyczące sposobu dokumentowania jej prac nie powinny zależeć wyłącznie od jednostronnej decyzji przewodniczącego.

W tle takich sporów pojawia się często pytanie o kompetencje organów szkoły. Ma to znaczenie, bo każdy organ szkoły działa w granicach swoich ustawowych i statutowych uprawnień.

Czy można powołać się na inne przepisy?

W sprawach protokołowania pomocnicze znaczenie może mieć także statut szkoły, jeżeli reguluje organizację pracy organów szkoły. Warto również pamiętać, że rada pedagogiczna jest organem kolegialnym szkoły na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, a jej kompetencje stanowiące i opiniodawcze wynikają z art. 70 tej ustawy. Skoro rada działa jako organ kolegialny, dokumentacja jej pracy powinna umożliwiać odtworzenie sposobu podejmowania stanowisk i uchwał.

Jeżeli spór dotyczy nie tylko techniki protokołowania, ale np. pomijania wniosków, ograniczania prawa głosu albo nieprawidłowego procedowania uchwał, ocena prawna może zależeć od konkretnego stanu faktycznego, w tym od brzmienia regulaminu, statutu szkoły oraz treści samej uchwały.

Wnioski praktyczne

Najbezpieczniejsze stanowisko jest takie, że dyrektor szkoły nie może samodzielnie i arbitralnie zdecydować, że określona wypowiedź nauczyciela nie zostanie w ogóle odnotowana tylko dlatego, że uznaje ją za mało istotną. O tym, jak szczegółowo protokół oddaje przebieg zebrania, decydują przede wszystkim zasady przyjęte przez radę pedagogiczną w jej regulaminie, z poszanowaniem ustawowego obowiązku protokołowania zebrań wynikającego z art. 73 ust. 2 ustawy – Prawo oświatowe.

Jeżeli wypowiedź miała znaczenie dla sprawy objętej obradami, powinna zostać odnotowana przynajmniej w sposób opisowy. Jeżeli była rozbudowana, może zostać dołączona jako załącznik – ale najlepiej z wyraźną wzmianką o tym w samym protokole.

FAQ

Czy protokół rady pedagogicznej musi zawierać każde słowo nauczyciela?

Nie. Przepisy nie wymagają stenogramu. Protokół powinien jednak rzetelnie oddawać przebieg obrad, w tym istotne wnioski, stanowiska i wyniki głosowań.

Czy dyrektor może zabronić wpisania wypowiedzi do protokołu?

Nie powinien robić tego arbitralnie. O sposobie protokołowania decydują przede wszystkim regulamin rady pedagogicznej i rzeczywisty przebieg posiedzenia.

Czy pisemne stanowisko nauczyciela może być załącznikiem do protokołu?

Tak. To często prawidłowe rozwiązanie, zwłaszcza gdy wypowiedź jest obszerna. Najlepiej, aby protokół zawierał informację o złożeniu takiego załącznika.

Co zrobić, gdy protokół pomija ważny wniosek?

Trzeba złożyć zastrzeżenie albo wniosek o uzupełnienie protokołu w trybie przewidzianym w regulaminie rady. Jeśli regulamin tego nie przewiduje, warto domagać się odnotowania uwagi i zmiany regulaminu.

Czy sprawa zawsze zależy od regulaminu rady?

W dużej mierze tak, ale nie tylko. Znaczenie mają też przepisy ustawy – Prawo oświatowe, statut szkoły oraz to, czy pominięta wypowiedź miała realne znaczenie dla przebiegu obrad lub podjętej uchwały.

Źródła

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w szczególności art. 69, art. 70 i art. 73.

Art. 73 ustawy – Prawo oświatowe.