Abonament RTV bez umowy z TVP – czy trzeba płacić?

Czy brak umowy z TVP zwalnia z abonamentu RTV?

Nie. Sam fakt, że nie podpisywałeś żadnej umowy z Telewizją Polską, nie ma decydującego znaczenia. Obowiązek uiszczania abonamentu RTV wynika z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe.

Z kolei art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych stanowi, że domniemywa się, iż osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny, używa tego odbiornika. Samo posiadanie działającego odbiornika co do zasady wystarcza więc do powstania obowiązku abonamentowego.

Jeżeli odbiornik został zarejestrowany, obowiązek opłacania abonamentu trwa do chwili skutecznego wyrejestrowania odbiornika. Rejestracja i ewidencja odbiorników są prowadzone przez operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska S.A., na podstawie art. 2 ust. 7 oraz art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

Czy dochodzenie zaległego abonamentu jest zgodne z prawem?

Tak, co do zasady jest zgodne z prawem. Zgodność podstawowych mechanizmów poboru i egzekwowania abonamentu była przedmiotem kontroli konstytucyjnej. W praktyce oznacza to, że samo twierdzenie „nie miałem umowy z TVP” nie jest skuteczną podstawą do uchylenia obowiązku.

Podstawą dochodzenia należności są przede wszystkim:

• art. 2 ustawy o opłatach abonamentowych – ustanawiający obowiązek opłat,
• art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach abonamentowych – dotyczący obowiązku rejestracji odbiornika i opłaty za używanie odbiornika niezarejestrowanego,
• art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych – przewidujący, że do opłat abonamentowych stosuje się w sprawach nieuregulowanych przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa,
• art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych – przewidujący egzekucję w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jeżeli więc Poczta Polska kieruje upomnienie, nie działa jako „pełnomocnik TVP z umowy”, tylko wykonuje ustawowo powierzone zadania.

Kiedy powstaje obowiązek i od kiedy trzeba płacić?

Obowiązek rejestracji odbiornika powstaje w terminie 14 dni od wejścia w posiadanie odbiornika – tak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Używanie niezarejestrowanego odbiornika może skutkować naliczeniem opłaty sankcyjnej określonej w art. 5 ust. 3 tej ustawy.

Jeżeli odbiornik został zarejestrowany, abonament opłaca się za każdy miesiąc. Wysokość stawek jest ustalana na podstawie przepisów wykonawczych wydawanych corocznie przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji. W praktyce przy sporze warto sprawdzić, za jakie dokładnie miesiące i według jakich stawek naliczono zaległość.

Jeżeli odbiornik przestał być używany, został zezłomowany albo sprzedany, ale nie został formalnie wyrejestrowany, to w ewidencji nadal może widnieć jako aktywny. W takiej sytuacji kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy i kiedy doszło do skutecznego wyrejestrowania w placówce Poczty Polskiej.

Czy zaległy abonament RTV się przedawnia?

Tak, co do zasady tak. Ponieważ art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych odsyła do przepisów Ordynacji podatkowej, do przedawnienia zaległości abonamentowych stosuje się regułę z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

To jednak nie oznacza, że każda stara zaległość automatycznie jest nieściągalna. Trzeba sprawdzić, czy bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony albo przerwany wskutek czynności przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Znaczenie mogą mieć tu konkretne działania organu lub egzekucji, dlatego ocena zawsze zależy od dokumentów i przebiegu sprawy.

W praktyce po otrzymaniu upomnienia warto zażądać lub przeanalizować:

• okres, którego dotyczy należność,
• daty wymagalności poszczególnych opłat,
• informację o ewentualnych czynnościach egzekucyjnych,
• podstawę naliczenia odsetek i kosztów upomnienia.

Kto jest zwolniony z abonamentu RTV?

Podstawowe zwolnienia określa art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Do najczęściej spotykanych należą zwolnienia dla:

• osób, które ukończyły 75 lat,
• osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności,
• osób całkowicie niezdolnych do pracy,
• osób pobierających rentę socjalną,
• osób niesłyszących lub niewidomych spełniających ustawowe kryteria,
• osób, które ukończyły 60 lat i mają prawo do emerytury nieprzekraczającej 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy,
• niektórych osób korzystających z pomocy społecznej, bezrobotnych i pobierających świadczenia przedemerytalne – zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy.

Dodatkowe zwolnienia wynikają również z przepisów szczególnych, m.in. dotyczących określonych grup kombatantów i inwalidów wojennych.

Trzeba jednak podkreślić jedną ważną rzecz: zwolnienie nie zawsze działa wstecz i nie zawsze działa automatycznie. Zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedstawiono w placówce operatora wyznaczonego dokumenty potwierdzające uprawnienie i złożono oświadczenie, jeżeli jest wymagane.

Jak sprawdzić, czy upomnienie od Poczty Polskiej jest zasadne?

Po otrzymaniu pisma nie warto ograniczać się do samego pytania, czy była umowa z TVP. Lepiej sprawdzić kilka konkretnych kwestii:

Jeżeli sprawa trafiła już do egzekucji administracyjnej, trzeba dodatkowo przeanalizować doręczone upomnienia, tytuł wykonawczy oraz ewentualne środki zaskarżenia przewidziane w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Czy można ubiegać się o umorzenie albo raty?

Tak. Art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych przewiduje, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może, w wyjątkowych przypadkach uzasadnionych szczególnymi względami społecznymi lub przypadkami losowymi, umarzać zaległości w płatności abonamentu, odraczać termin płatności albo rozkładać należność na raty.

Nie jest to uprawnienie automatyczne. Trzeba złożyć wniosek i dobrze go udokumentować. Najczęściej znaczenie mają:

• niski dochód,
• ciężka choroba,
• niepełnosprawność,
• nagłe zdarzenie losowe,
• szczególnie trudna sytuacja rodzinna lub życiowa.

Do wniosku warto dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację, np. decyzje o świadczeniach, zaświadczenia lekarskie, dokumenty o dochodach, kosztach leczenia lub zadłużeniu. Im bardziej konkretny materiał dowodowy, tym większa szansa na merytoryczne rozpoznanie sprawy.

Jak powinien wyglądać wniosek do KRRiT?

Wniosek powinien jasno wskazywać:

• dane abonenta,
• numer identyfikacyjny abonenta, jeśli go posiadasz,
• okres i kwotę zaległości,
• żądanie: umorzenie, raty albo odroczenie,
• szczegółowe uzasadnienie,
• listę załączonych dokumentów.

W praktyce nie warto pisać ogólnikowo, że „sytuacja jest trudna”. Lepiej wskazać konkretne miesięczne dochody, stałe wydatki, liczbę osób na utrzymaniu, stan zdrowia i zdarzenia nadzwyczajne. To zwiększa szansę na pozytywne rozpatrzenie sprawy.

Co zrobić po otrzymaniu upomnienia – krok po kroku

1. Sprawdź, czy pismo rzeczywiście dotyczy zarejestrowanego odbiornika i czy dane abonenta są prawidłowe.
2. Ustal, za jakie miesiące naliczono zaległość i czy część należności nie jest przedawniona według art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
3. Zweryfikuj, czy nie przysługuje Ci zwolnienie z art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych.
4. Jeżeli sytuacja życiowa jest trudna, przygotuj wniosek do KRRiT o umorzenie, raty albo odroczenie na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy.
5. Jeśli sprawa weszła już w etap egzekucji administracyjnej, przeanalizuj też środki obrony przewidziane w przepisach egzekucyjnych.

FAQ

Czy bez umowy z TVP można legalnie nie płacić abonamentu RTV?

Nie. Obowiązek nie wynika z umowy, tylko z ustawy o opłatach abonamentowych. Jeżeli masz odbiornik i nie korzystasz ze zwolnienia, co do zasady musisz płacić.

Czy samo posiadanie telewizora wystarczy do naliczenia abonamentu?

Tak, ponieważ art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych wprowadza domniemanie używania odbiornika przez jego posiadacza.

Po ilu latach przedawnia się zaległy abonament RTV?

Co do zasady po 5 latach od końca roku, w którym upłynął termin płatności danej należności, zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Trzeba jednak sprawdzić, czy bieg terminu nie został przerwany albo zawieszony.

Czy zwolnienie dla seniora po 75. roku życia działa automatycznie?

Co do zasady jest to ustawowa podstawa zwolnienia, ale w praktyce warto dopilnować formalności związanych z wykazaniem uprawnienia operatorowi wyznaczonemu. Spór może dotyczyć szczególnie wcześniejszego okresu.

Czy można rozłożyć dług abonamentowy na raty?

Tak. Art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych pozwala KRRiT rozłożyć zaległość na raty, odroczyć płatność albo umorzyć należność w wyjątkowych przypadkach.

Źródła

• Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08.