Odsetki od lokat w Szwajcarii a podatek w Polsce

Polska rezydencja podatkowa a rachunek w Szwajcarii

Najważniejsze pytanie nie brzmi, gdzie znajduje się rachunek bankowy, lecz gdzie podatnik ma rezydencję podatkową. Osoba mająca miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Oznacza to obowiązek rozliczania dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, z uwzględnieniem właściwych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Za polskiego rezydenta podatkowego może zostać uznana osoba, która ma w Polsce ośrodek interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Jeżeli jednocześnie inne państwo również uznaje podatnika za swojego rezydenta, trzeba zastosować reguły kolizyjne z odpowiedniej umowy międzynarodowej.

Praca w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, brak bieżących dochodów z Polski i posiadanie rachunku w Szwajcarii nie przesądzają jeszcze samodzielnie o rezydencji podatkowej. Trzeba ustalić m.in. miejsce zamieszkania rodziny, centrum interesów majątkowych, długość pobytu w poszczególnych państwach, status pobytowy i sposób opodatkowania w państwie wykonywania pracy.

Czy odsetki z lokaty w Szwajcarii trzeba deklarować w Polsce?

Jeżeli podatnik jest polskim rezydentem podatkowym, odsetki z lokaty na rachunku zagranicznym są dla niego przychodem z kapitałów pieniężnych. Co do zasady podlegają w Polsce 19% zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu. W przypadku polskiego banku podatek pobiera płatnik, natomiast przy banku zagranicznym podatnik zwykle musi samodzielnie ustalić przychód, przeliczyć go na złote i wykazać w zeznaniu.

Nie należy zakładać, że pobranie jakiegokolwiek podatku przez bank w Szwajcarii zamyka sprawę w Polsce. Dla polskiego rozliczenia istotne jest, czy podatek został pobrany od dochodu, który może być opodatkowany w Szwajcarii, czy mieści się w limicie z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz czy polska ustawa o PIT pozwala odliczyć go od podatku należnego w Polsce.

W praktyce odsetki zagraniczne rozlicza się najczęściej w zeznaniu PIT-38 za rok, w którym zostały otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika. Jeżeli dochód jest zagraniczny, może być potrzebny również załącznik PIT/ZG. Termin złożenia zeznania i zapłaty podatku upływa zasadniczo 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

Szwajcarski podatek 35% nie działa już jak dawna anonimowa tarcza

W pierwotnej wersji artykułu opisano mechanizm poboru 35% podatku jako cenę za anonimowość rachunku. Taki opis wymaga dziś istotnej korekty. Szwajcarski 35% podatek u źródła, czyli tzw. podatek antycypacyjny, nadal może występować przy określonych szwajcarskich dochodach kapitałowych, w szczególności odsetkach lub dywidendach ze źródeł szwajcarskich. Nie jest to jednak mechanizm, który bezpiecznie zastępuje polskie rozliczenie podatkowe.

Jeżeli szwajcarski bank pobrał 35% podatku, trzeba ustalić, czy podatnik może skorzystać z preferencji wynikającej z umowy między Polską a Szwajcarią. Dla odsetek umowa przewiduje zasadę opodatkowania w państwie rezydencji oraz możliwość ograniczonego opodatkowania w państwie źródła; w aktualnym brzmieniu po zmianach protokołem z 2010 r. limit podatku u źródła od odsetek wynosi zasadniczo 5% kwoty brutto odsetek, jeżeli odbiorca jest ich rzeczywistym właścicielem. Nadwyżka ponad limit traktatowy może wymagać procedury zwrotu w Szwajcarii, a nie prostego odliczenia w Polsce.

Jeżeli inwestor posiada lokaty w Szwajcarii i jednocześnie inwestuje przez rachunek maklerski prowadzony przez szwajcarską instytucję, warto osobno przeanalizować dochody z CH, ponieważ różne typy przychodów mogą podlegać różnym regułom: inne zasady dotyczą odsetek, inne dywidend, a jeszcze inne odpłatnego zbycia papierów wartościowych.

Sprzedaż akcji, obligacji i innych papierów wartościowych przez szwajcarski rachunek

Zysk ze sprzedaży akcji, obligacji, ETF-ów, jednostek uczestnictwa albo innych instrumentów finansowych rozlicza się inaczej niż same odsetki od lokaty. U polskiego rezydenta podatkowego dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych podlega zasadniczo 19% podatkowi na podstawie art. 30b ustawy o PIT. Wykazuje się go w PIT-38.

Jeżeli transakcje są realizowane przez zagraniczny bank albo zagranicznego brokera, podatnik często nie otrzyma polskiego PIT-8C. Nie zwalnia go to z rozliczenia. Trzeba samodzielnie ustalić przychody, koszty nabycia, prowizje, daty transakcji, waluty oraz właściwe kursy przeliczeniowe. Co do zasady przychody i koszty w walucie obcej przelicza się według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu.

Jeżeli od zysków kapitałowych pobrano podatek za granicą, można rozważyć odliczenie podatku zagranicznego od polskiego podatku, ale tylko w granicach wynikających z ustawy o PIT i właściwej umowy międzynarodowej. Nadwyżka podatku pobranego za granicą ponad dopuszczalny limit zwykle nie obniża polskiego podatku w całości.

CRS i wymiana informacji o rachunkach bankowych

Aktualnie nie można opierać decyzji podatkowych na założeniu, że szwajcarski rachunek pozostanie niewidoczny dla polskiej administracji skarbowej. Szwajcaria uczestniczy w automatycznej wymianie informacji o rachunkach finansowych, a polska administracja podatkowa również wskazuje, że w ramach CRS otrzymuje dane o rachunkach polskich rezydentów prowadzonych za granicą.

W praktyce szwajcarski rachunek bankowy może być objęty mechanizmem CRS, czyli rozwiązaniem określanym potocznie jako wymiana informacji. Bank może wymagać oświadczenia o rezydencji podatkowej, numerze identyfikacji podatkowej i państwie rezydencji. Błędne albo nieaktualne oświadczenie może prowadzić do problemów zarówno bankowych, jak i podatkowych.

Podobne obowiązki raportowe funkcjonują także w innych reżimach, np. FATCA dla osób mających związki podatkowe ze Stanami Zjednoczonymi. Dlatego nierezydenci i osoby z kilkoma państwami powiązania powinny zwracać uwagę na informacje o kontach zagranicznych przekazywane instytucjom finansowym.

Co zrobić praktycznie przed rozliczeniem?

Przed złożeniem zeznania warto zebrać roczne zestawienie z banku lub brokera, historię odsetek, dywidend i transakcji, potwierdzenia pobrania podatku u źródła, dane o prowizjach oraz dokumenty potwierdzające koszt nabycia papierów wartościowych. W przypadku Szwajcarii przydatne mogą być również dokumenty potrzebne do zwrotu części podatku u źródła.

Jeżeli podatnik nie jest pewien swojej rezydencji podatkowej, powinien rozwiązać tę kwestię przed rozliczeniem dochodów kapitałowych. Błąd w rezydencji powoduje często błędny wybór państwa opodatkowania, błędne formularze i błędne odliczenia podatku zagranicznego.

FAQ

Czy muszę zgłaszać w Polsce sam fakt posiadania konta w Szwajcarii?

Samo posiadanie zagranicznego konta bankowego przez osobę fizyczną nie oznacza jeszcze odrębnego obowiązku zgłoszenia rachunku do urzędu skarbowego. Obowiązek podatkowy powstaje natomiast wtedy, gdy na rachunku pojawiają się przychody, np. odsetki, dywidendy albo dochody z inwestycji. Dodatkowo bank może raportować rachunek w ramach CRS.

Czy podatek 35% pobrany w Szwajcarii zwalnia z PIT w Polsce?

Nie należy tak zakładać. Polski rezydent podatkowy powinien sprawdzić polskie zasady opodatkowania, umowę z Szwajcarią oraz limit odliczenia podatku zagranicznego. Część podatku pobranego w Szwajcarii może wymagać odzyskania w Szwajcarii, jeżeli przekracza stawkę wynikającą z umowy.

Czy zagraniczny broker musi wystawić polski PIT-8C?

Zwykle nie. Brak PIT-8C od zagranicznego banku lub brokera nie zwalnia z rozliczenia dochodów. Podatnik powinien samodzielnie ustalić przychody, koszty, prowizje, kursy walut i wynik podatkowy.

Czy dochody z pracy za granicą wpływają na odsetki z lokaty?

Mogą wpływać pośrednio, przede wszystkim przy ustalaniu rezydencji podatkowej oraz ewentualnych obowiązków zeznaniowych. Same odsetki i zyski kapitałowe rozlicza się jednak według reguł właściwych dla kapitałów pieniężnych, a nie według zasad opodatkowania wynagrodzenia za pracę.

Czy urząd skarbowy może dowiedzieć się o rachunku w Szwajcarii?

Tak, jest to możliwe. Obecnie działa automatyczna wymiana informacji o rachunkach finansowych. Instytucje finansowe ustalają rezydencję podatkową klienta i przekazują określone dane do administracji podatkowych w państwach uczestniczących w wymianie.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 3, art. 11a, art. 30a, art. 30b i art. 45.
• Wykaz umów o unikaniu podwójnego opodatkowania Ministerstwa Finansów, w tym konwencja między Polską a Szwajcarią i protokół zmieniający.
• Informacje Ministerstwa Finansów o automatycznej wymianie informacji CRS.
• Formularz PIT-38 publikowany przez Ministerstwo Finansów.
• Informacje Federalnej Administracji Podatkowej Szwajcarii o podatku antycypacyjnym.