Zobowiązanie do spłaty
Z tego, co wynika z dokumentów, akt był sporządzony w 2005 roku z terminem spłaty na 2008 rok, wtedy też wyznaczony został termin spłaty zobowiązania.
Zgodnie z treścią artykułu 118 Kodeksu cywilnego jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.
Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
Przedawnienie roszczenia o spłatę
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na treść artykułu 125, zgodnie z nim roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu. Dziś termin ten został skrócony do lat 6. Zatem należy wskazać, iż roszczenie z Pani aktu notarialnego uległo przedawnieniu. Nie znaczy to jednak, że nie może Pani starać się o to, aby je wyegzekwować. Musi Pani mieć jednak na uwadze to, że osoba, która ma Pani ten dług oddać podniesienie zarzut przedawnienia. Przepis artykułu 123 k.c. stanowi, że bieg przedawnienia przerywa się: przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia; przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje, przez wszczęcie mediacji. W judykaturze przyjmuje się, że jako przykład czynności procesowych, przerywających bieg przedawnienia, wskazuje się m.in. złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności sądowemu lub pozasądowemu tytułowi egzekucyjnemu (wyrok SN z dnia 17 grudnia 2004 r., sygn. akt II CK 276/04).
Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›
Niecelowe wszczęcie egzekucji
Pani powinna teraz złożyć wniosek o nadanie klauzuli wykonalności, oczywiście może Pani to zrobić, ale roszczenie to jest już przedawnione. Gdyby nie upłynął ten termin, taki wniosek przerwałby go i rozpoczął liczenie na nowo, ale termin ten niestety upłynął. Sąd nada temu tytułowi klauzulę wykonalności, a Pani dalej, gdy ta osoba nie zapłaci, powinna udać się do komornika. Jeśli jednak komornik stwierdzi w tym przypadku przedawnienie – co zgodnie z treścią art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego powinien zrobić – obciąży Panią opłatą w wysokości 10% od niecelowego wszczęcia egzekucji, w zakresie właśnie tej kwoty której będzie Pani dochodzić.
Jeśli komornik tego nie zauważy, to zarzut ten może podnieść dłużnik. Zgodnie z treścią przepisu art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego sam upływ terminu przedawnienia nie wywołuje skutku przedawnienia, lecz powoduje powstanie po stronie tego, przeciw komu przysługuje roszczenie, uprawnienia do uchylenia się od jego zaspokojenia. Dotyczy to nie tylko roszczenia głównego, ale i odsetek za opóźnienie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1995 r., sygn. akt III CZP 156/95). Ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, zachowuje pełną swobodę korzystania z przedawnienia, chyba że po upływie terminu przedawnienia zrzeka się tego zarzutu. Pozwani w niniejszej sprawie nie zrzekli się korzystania z zarzutu przedawnienia. Wtedy niestety i Panią obciążają te koszty.
Nic nie stoi na przeszkodzie, aby wezwała Pani do zapłaty brata, bowiem może Pani zapłaci. Jednak przed skierowaniem sprawy do sądu lub komornika radziłbym się zastanowić.
Kliknij tutaj i zapytaj prawnika online ›
Przykłady
W 2004 roku pani Anna wraz z bratem i siostrą podpisała akt notarialny, w którym ich najmłodszy brat otrzymał rodzinne gospodarstwo rolne. W zamian miał spłacić rodzeństwo w równych częściach do końca 2007 roku. Minęło już kilkanaście lat, a brat nie wypłacił ani złotówki. Mimo licznych próśb, zbywa temat, twierdząc, że „rodzina sobie daruje”. Pani Anna myśli teraz o wezwaniu go do zapłaty i sprawdzeniu, czy może jeszcze coś zdziałać prawnie.
Pan Marek w 2006 roku podpisał umowę darowizny ze swoją siostrą, która przejęła dom po rodzicach. W zamian miała oddać mu 40 tys. złotych w trzech ratach. Przez pierwsze lata obiecywała, że spłaci „jak tylko sprzeda działkę”, ale do dziś nie zwróciła nic. Po 2020 roku całkowicie zerwała kontakt. Marek dowiedział się niedawno, że jego roszczenie może być już przedawnione.
Pani Barbara zgodziła się, aby brat przejął gospodarstwo w 2005 roku, bo obiecał, że ureguluje z nią sprawę pieniężną „do końca 2008 roku”. Niestety, z czasem kontakt się urwał, a temat był zbywany. Po latach postanowiła podjąć kroki prawne, ale sąd wskazał, że jej roszczenie jest przedawnione. Teraz zastanawia się, czy warto jeszcze próbować negocjować polubownie.
Podsumowanie
Brak spłaty rodzeństwa pomimo zawartego zobowiązania może prowadzić do poważnych konsekwencji rodzinnych i prawnych. Choć upływ czasu może skutkować przedawnieniem roszczenia, nie zamyka to całkowicie drogi do dochodzenia swoich praw – zwłaszcza jeśli dłużnik nie podniesie zarzutu przedawnienia. Zanim jednak zostaną podjęte kroki prawne, warto dokładnie przeanalizować sytuację, skonsultować się z prawnikiem i rozważyć próbę polubownego rozwiązania sporu, aby uniknąć niepotrzebnych kosztów i napięć rodzinnych.
Oferta porad prawnych
Jeśli masz podobny problem i nie wiesz, jakie kroki podjąć, skorzystaj z naszej porady prawnej online. Szybko i wygodnie przeanalizujemy Twoją sytuację, pomożemy ocenić, czy roszczenie jest przedawnione i podpowiemy, jakie działania będą najkorzystniejsze. Napisz do nas, a otrzymasz fachową pomoc bez wychodzenia z domu.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2004 r., sygn. akt II CK 276/04
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1995 r., sygn. akt III CZP 156/95