Opłata za śmieci wstecz na podstawie zużycia wody

Kiedy gmina może podwyższyć opłatę za śmieci według zużycia wody?

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest zwykłą opłatą umowną za usługę, lecz daniną publiczną wynikającą z ustawy. Obowiązek jej ponoszenia przez właścicieli nieruchomości wynika z art. 6h ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Rada gminy wybiera metodę ustalania opłaty w uchwale. Dla nieruchomości zamieszkanych może wybrać jedną z metod wymienionych w art. 6j ust. 1 tej ustawy, czyli między innymi metodę od liczby mieszkańców, od ilości zużytej wody, od powierzchni lokalu mieszkalnego albo od gospodarstwa domowego. Jeżeli rada gminy wybrała metodę od wody na podstawie art. 6j ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, organ może porównywać dane z deklaracji z danymi o faktycznym zużyciu wody. Osobnym, ale powiązanym problemem jest zmniejszenie opłaty za śmieci przy długiej nieobecności.

Sama możliwość korzystania z danych o zużyciu wody nie oznacza jednak, że gmina może dowolnie naliczyć opłatę za wiele lat wstecz. Musi wykazać podstawę prawną, właściwą uchwałę rady gminy, prawidłowo ustalony okres rozliczeniowy oraz to, że wysokość opłaty została obliczona według zasad obowiązujących w danym czasie.

Decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami

Jeżeli właściciel nieruchomości nie złożył deklaracji albo organ ma uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, zastosowanie ma art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten pozwala wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta określić, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W takiej decyzji organ powinien oprzeć się na dostępnych danych właściwych dla metody wybranej przez radę gminy. Przy metodzie od zużycia wody będą to przede wszystkim dane dotyczące zużycia wody na nieruchomości w okresach wskazanych w uchwale rady gminy. Jeżeli właściciel twierdzi, że część wody nie powinna być uwzględniona, na przykład z powodu awarii, podlewania ogrodu albo zużycia technologicznego, trzeba sprawdzić, czy uchwała rady gminy przewiduje takie wyłączenia i jakie dokumenty są wymagane.

W praktyce kluczowa jest treść lokalnej uchwały. To ona wskazuje stawkę, sposób obliczeń, okres przyjmowany do ustalenia zużycia wody oraz ewentualne zasady korygowania danych. Jeżeli uchwała nie przewidywała danej metody w określonym okresie, gmina nie może naliczać opłaty według tej metody za czas, w którym nie obowiązywała.

Czy gmina może powoływać się na Ordynację podatkową?

Tak. Wynika to bezpośrednio z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten stanowi, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta.

Oznacza to między innymi, że przy ustalaniu zaległości, odsetek, przedawnienia, postępowania dowodowego i odwołania trzeba sięgać do Ordynacji podatkowej. Nie oznacza to jednak, że gmina może pominąć gwarancje procesowe strony. Organ ma obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu zgodnie z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.

Podwyższenie opłaty kilka lat wstecz a przedawnienie

Najważniejszym ograniczeniem przy naliczaniu opłaty za dawne lata jest przedawnienie. Skoro do opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się odpowiednio Ordynację podatkową na podstawie art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zastosowanie ma art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności.

W praktyce oznacza to, że opłaty za bardzo dawne okresy mogą być już przedawnione. Jeżeli decyzja jest doręczana obecnie, trzeba oddzielnie sprawdzić każdy rok i każdy okres płatności. Co do zasady opłaty, których termin płatności przypadał w 2016 r., przedawniły się z końcem 2021 r., a opłaty z 2020 r. z końcem 2025 r. Opłaty z 2021 r. co do zasady przedawniają się z końcem 2026 r., chyba że doszło do zdarzeń zawieszających lub przerywających bieg przedawnienia.

Na bieg przedawnienia mogą wpływać szczególne zdarzenia przewidziane w Ordynacji podatkowej, na przykład zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Dlatego nie wystarczy sprawdzić samego roku. Trzeba ustalić, czy organ podejmował czynności egzekucyjne, czy była prowadzona sprawa przed sądem administracyjnym albo czy wystąpiły inne okoliczności przewidziane w art. 70 Ordynacji podatkowej.

Czy gmina musi zawiadomić o postępowaniu?

Nie można przyjąć ogólnej zasady, że gmina nie ma żadnego obowiązku informowania właściciela nieruchomości o sprawie. Jeżeli organ prowadzi postępowanie zakończone decyzją określającą wysokość opłaty, powinien respektować zasady postępowania podatkowego.

Zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony albo z urzędu. Zgodnie z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia, a zgodnie z art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Trzeba jednak pamiętać o wyjątkach z art. 165 § 5 Ordynacji podatkowej, które w pewnych sprawach ograniczają obowiązek doręczania postanowienia o wszczęciu postępowania.

Niezależnie od sporu o samo postanowienie o wszczęciu postępowania, organ powinien zapewnić stronie możliwość udziału w postępowaniu. Art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje zasadę wyznaczenia stronie 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek. Jeżeli właściciel nie miał realnej możliwości odniesienia się do danych o zużyciu wody, warto podnieść ten zarzut w odwołaniu.

Jak odwołać się od decyzji gminy?

Od decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przysługuje odwołanie. Podstawę stanowi art. 220 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy odwołanie do organu odwoławczego. Termin na wniesienie odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji, co wynika z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, czyli najczęściej wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Organem odwoławczym jest co do zasady samorządowe kolegium odwoławcze. W odwołaniu warto wskazać zarówno zarzuty materialne, na przykład przedawnienie albo błędną metodę obliczeń, jak i zarzuty proceduralne, na przykład brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Jeżeli potrzebujesz szerszych informacji o trybie kwestionowania rozstrzygnięcia organu, zobacz także omówienie, jak przygotować odwołanie od decyzji gminy.

Co powinno znaleźć się w odwołaniu?

Odwołanie nie musi mieć skomplikowanej formy, ale powinno jasno wskazywać, z czym właściciel nieruchomości się nie zgadza. Zgodnie z art. 222 Ordynacji podatkowej odwołanie powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie.

W sprawie dopłaty za odpady według zużycia wody można w szczególności podnieść:

• zarzut przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli decyzja obejmuje okresy, które uległy przedawnieniu,
• brak podstawy w uchwale rady gminy do zastosowania metody od wody w danym okresie,
• błędne przyjęcie danych o zużyciu wody, na przykład nieuwzględnienie awarii wodociągowej albo odrębnego licznika, jeżeli lokalne przepisy pozwalają na takie wyłączenie,
• naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy,
• naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli organ nie umożliwił wypowiedzenia się co do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji.

FAQ

Źródła

• Art. 6h, art. 6i, art. 6j ust. 1 pkt 2, art. 6k, art. 6m, art. 6o ust. 1 oraz art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
• Art. 70 § 1 i § 4, art. 123 § 1, art. 165 § 1-5, art. 187 § 1, art. 200 § 1, art. 220 § 1, art. 222 oraz art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.