Jak ograniczyć kontakty dziecka z partnerem matki przed rozwodem?

Kiedy można domagać się ograniczenia kontaktu dziecka z partnerem matki?

Nie ma przepisu, który pozwalałby zakazać rodzicowi spotykania się z nowym partnerem tylko dlatego, że doszło do zdrady. W sprawach dotyczących dziecka sąd kieruje się przede wszystkim dobrem dziecka, co wynika z art. 95 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz z art. 56 § 2 tej ustawy, jeżeli sprawa toczy się w ramach rozwodu.

To oznacza, że trzeba wykazać nie sam romans, ale konkretny negatywny wpływ sytuacji na dziecko. W przypadku dziecka w spektrum autyzmu znaczenie mogą mieć: nagła zmiana otoczenia, kontakt z obcą osobą wywołujący silny stres, zaburzenie terapii, destabilizacja planu dnia albo wypowiedzi rodzica podważające poczucie bezpieczeństwa dziecka.

Jeżeli obawy dotyczą także innych zachowań rodzica, warto przeanalizować, czy potrzebna jest szersza ochrona dziecka w postępowaniu rodzinnym.

Co można zrobić od razu, zanim zapadnie wyrok rozwodowy?

Najczęściej najszybszym rozwiązaniem jest złożenie do sądu wniosku o zabezpieczenie. Można to zrobić:

• w pozwie rozwodowym,
• przed wniesieniem pozwu rozwodowego – do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich,
• w odrębnej sprawie opiekuńczej dotyczącej wykonywania władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu dziecka i kontaktów.

Podstawę proceduralną stanowią art. 730 § 1, art. 730(1) § 1 i 2, art. 755 § 1 pkt 4 oraz art. 756(1) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. W sprawach rodzinnych zabezpieczenie może polegać w szczególności na uregulowaniu sposobu wykonywania pieczy nad dzieckiem i kontaktów z dzieckiem na czas trwania postępowania.

Sąd powinien rozpoznać wniosek o zabezpieczenie bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od dnia wpływu, zgodnie z art. 737 Kodeksu postępowania cywilnego. W praktyce termin ten nie zawsze jest dotrzymywany, ale takie wnioski zwykle są rozpatrywane szybciej niż cała sprawa.

Jakie żądania wpisać do wniosku o zabezpieczenie?

Treść wniosku trzeba dopasować do konkretnego stanu faktycznego. W praktyce można wnosić m.in. o:

• ustalenie miejsca pobytu dziecka przy ojcu albo przy matce,
• powierzenie jednemu z rodziców wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem,
• ustalenie kontaktów drugiego rodzica w określone dni i godziny,
• ustalenie, że kontakty mają odbywać się bez noclegów albo poza miejscem zamieszkania nowego partnera,
• ustalenie, że kontakty odbywają się bez udziału osób trzecich, jeżeli ich obecność narusza dobro dziecka,
• zakaz wywożenia dziecka poza określony obszar bez zgody drugiego rodzica albo bez zgody sądu – jeżeli istnieje realne ryzyko samowolnego wyjazdu.

Nie każde z tych żądań będzie zasadne w każdej sprawie. Sąd nie wydaje zakazów „na zapas”. Trzeba uprawdopodobnić interes prawny w zabezpieczeniu w rozumieniu art. 730(1) § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli wykazać, że brak szybkiej ingerencji może poważnie utrudnić ochronę dobra dziecka.

Czy można zakazać wyjazdu z dzieckiem do kochanka lub do innego miejsca?

Tak, ale tylko wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika realne zagrożenie dla dobra dziecka, a nie sama niechęć do nowego partnera rodzica. Jeżeli drugi rodzic planuje wyjazd z dzieckiem i istnieją podstawy, by sądzić, że dziecko będzie narażone na stres, zaniedbanie lub destabilizację terapii, można wnioskować o odpowiednie zabezpieczenie.

Jeżeli sprawa dotyczy zmiany miejsca zamieszkania dziecka przez jednego z rodziców, pomocna może być także analiza problemu, jak wygląda wyprowadzka z dzieckiem bez zgody drugiego rodzica.

Warto pamiętać, że przy istotnych sprawach dziecka rodzice powinni współdziałać na podstawie art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeżeli oboje mają pełną władzę rodzicielską, a nie mogą dojść do porozumienia, rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Jakie dowody są najważniejsze?

W tego typu sprawie kluczowe są nie ogólne zarzuty, lecz konkretne dowody pokazujące, że sytuacja szkodzi dziecku. Przydatne mogą być:

• dokumentacja medyczna i terapeutyczna dziecka,
• zaświadczenia od psychiatry dziecięcego, psychologa, terapeuty integracji sensorycznej lub pedagoga,
• opinia o tym, jak dziecko reaguje na zmiany otoczenia i nowe osoby,
• wiadomości, e-maile, nagrania lub zdjęcia potwierdzające rzeczywisty przebieg zdarzeń,
• zezwania świadków, którzy widzieli zachowanie rodzica albo reakcje dziecka,
• harmonogram terapii i dowody, że planowane wyjazdy lub kontakty go dezorganizują.

Jeżeli rodzic utrudnia już wykonywanie pieczy albo spotkań z dzieckiem, warto znać także środki prawne stosowane przy sprawach o utrudnianie widywania.

Czy zdrada ma znaczenie dla rozstrzygnięcia o dziecku?

Może mieć znaczenie pośrednie, ale nie automatyczne. Dla orzeczenia o winie rozkładu pożycia istotne mogą być okoliczności zdrady małżeńskiej, natomiast dla rozstrzygnięć dotyczących dziecka decydujące jest dobro małoletniego. Wynika to z art. 58 § 1 i 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którymi w wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga m.in. o władzy rodzicielskiej, kontaktach i alimentach, mając na względzie dobro dziecka.

Inaczej mówiąc: romans sam w sobie nie przesądza o ograniczeniu kontaktów. Znaczenie ma dopiero to, czy zachowanie rodzica destabilizuje dziecko, naraża je na konflikty lojalnościowe, niepokój, przemoc psychiczną, zaniedbanie lub inne realne szkody.

Czy da się żądać kontaktów matki bez obecności partnera?

Tak, taki wniosek jest możliwy, jeżeli istnieją konkretne okoliczności wskazujące, że obecność tej osoby narusza dobro dziecka. W praktyce sądy częściej akceptują żądania sformułowane precyzyjnie, np. że kontakty mają odbywać się bez udziału osób trzecich, w miejscu neutralnym albo w określonych godzinach, niż ogólne żądania całkowitego zakazu „pokazywania dziecka partnerowi”.

Jeżeli rodzice żyją już osobno, a problemem jest organizacja relacji z dzieckiem po rozstaniu, pomocny może być też materiał o kontaktach po wyprowadzce żony.

Do jakiego sądu złożyć pismo?

Jeżeli pozew rozwodowy nie został jeszcze złożony, sprawę o zabezpieczenie pieczy, miejsca pobytu dziecka lub kontaktów można skierować do sądu rejonowego – wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego według miejsca zamieszkania dziecka. Po wniesieniu pozwu rozwodowego właściwy do rozstrzygnięć dotyczących dziecka staje się co do zasady sąd okręgowy rozpoznający rozwód, zgodnie z art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz przepisami o właściwości w Kodeksie postępowania cywilnego.

W piśmie warto wyraźnie zaznaczyć, że chodzi o zabezpieczenie na czas trwania postępowania, oraz opisać, dlaczego sprawa jest pilna, np. z powodu planowanego wyjazdu wakacyjnego, terapii dziecka albo nagłych zmian w opiece.

Co powinno znaleźć się we wniosku?

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, kiedy sąd może spojrzeć na sprawę inaczej niż sam rodzic. O wyniku zawsze decydują konkretne fakty i jakość dowodów.

FAQ

Czy sam romans matki pozwala odebrać jej dziecko?

Nie. Sam romans nie jest podstawą do „odebrania dziecka”. Sąd bada dobro dziecka, a nie samą ocenę moralną zachowania rodzica. Znaczenie mają dopiero skutki dla dziecka i sposób wykonywania opieki.

Czy można złożyć wniosek jeszcze przed rozwodem?

Tak. Przed rozwodem można wystąpić do sądu rodzinnego o zabezpieczenie pieczy, miejsca pobytu dziecka i kontaktów. Po wniesieniu pozwu rozwodowego odpowiednie wnioski składa się w sprawie rozwodowej.

Ile czeka się na zabezpieczenie?

Zgodnie z art. 737 Kodeksu postępowania cywilnego wniosek powinien być rozpoznany bezzwłocznie, nie później niż w tydzień od wpływu. W praktyce czas zależy od sądu, ale sprawy o dziecko zwykle traktowane są priorytetowo.

Czy sąd może ustalić kontakty bez obecności partnera rodzica?

Tak, jeżeli obecność tej osoby narusza dobro dziecka i zostanie to odpowiednio wykazane. Sąd może określić miejsce, czas i warunki kontaktów, w tym ograniczyć udział osób trzecich.

Czy dziadkowie mogą sami złożyć taki wniosek?

Co do zasady wniosek dotyczący wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktów składa rodzic. Dziadkowie mogą jednak pomóc w zgromadzeniu dowodów, występować jako świadkowie, a w niektórych sytuacjach samodzielnie dochodzić własnych kontaktów z dzieckiem.

Źródła

• art. 56 § 2, art. 58 § 1 i 1a, art. 95 § 3, art. 97 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
• art. 730 § 1, art. 730(1) § 1 i 2, art. 737, art. 755 § 1 pkt 4, art. 756(1) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego