Zwolnienie lekarskie a działalność gospodarcza i pełnomocnictwo dla małżonka

Opisany problem dotyczy sytuacji, w której kobieta pracuje na etacie, prowadzi jednocześnie jednoosobową działalność gospodarczą i przechodzi na zwolnienie lekarskie związane z ciążą. Działalność polega na kupnie i sprzedaży samochodów. Pytanie sprowadza się do tego, czy można upoważnić męża do obsługi firmy, aby nie zawieszać działalności i nie narazić się na utratę zasiłku chorobowego.

Co do zasady jest to możliwe, ale pod warunkiem, że w czasie zwolnienia lekarskiego to nie Pani będzie faktycznie wykonywała czynności zarobkowe. Pełnomocnictwo nie może być pozorne. Jeżeli dokumenty formalnie podpisuje mąż, ale decyzje, negocjacje, kontakty z klientami i obsługa transakcji pozostają po Pani stronie, ZUS może uznać, że działalność nadal jest przez Panią wykonywana.

Zwolnienie lekarskie a działalność gospodarcza

Aktualnie kluczowe znaczenie ma art. 17 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Od 2026 r. przepisy precyzują, że pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania. Wyjątkiem są czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Nie wystarczy więc argument, że czynność była krótka, wygodna albo potrzebna firmie. Trzeba wykazać, że była rzeczywiście wyjątkowa i konieczna.

W praktyce przy działalności polegającej na handlu samochodami za ryzykowne należy uznać zwłaszcza: osobiste zawieranie umów sprzedaży i zakupu, negocjacje z kontrahentami, umawianie oględzin, wydawanie pojazdów, odbieranie samochodów, podpisywanie dokumentów transakcyjnych, stałą obsługę korespondencji firmowej, zlecanie przelewów i bieżące zarządzanie sprzedażą.

Czy trzeba zawiesić działalność gospodarczą na czas L4?

Nie ma przepisu, który nakazywałby automatyczne zawieszenie działalności gospodarczej tylko dlatego, że przedsiębiorca korzysta ze zwolnienia lekarskiego. Firma może nadal istnieć, może przyjmować należności, może wykonywać wcześniej zawarte zobowiązania, a jej sprawy mogą prowadzić pracownicy, zleceniobiorcy albo pełnomocnik.

Problemem nie jest sam wpis w CEIDG, lecz Pani osobista aktywność. Jeżeli w czasie zwolnienia lekarskiego działalność faktycznie prowadzi mąż, a Pani nie wykonuje czynności zarobkowych i nie podejmuje działań sprzecznych z celem zwolnienia, zawieszenie firmy nie zawsze jest konieczne.

Bezpieczny model wygląda następująco: pełnomocnik ma realne umocowanie, podpisuje dokumenty we własnym imieniu jako pełnomocnik przedsiębiorcy, obsługuje kontrahentów, dysponuje właściwym dostępem do rachunku bankowego, współpracuje z księgowością i przejmuje czynności operacyjne. Pani natomiast zachowuje dowody, że w czasie L4 nie wykonywała bieżącej pracy w firmie.

Pełnomocnictwo dla męża do prowadzenia spraw firmy

Pełnomocnictwo najlepiej przygotować i podpisać przed rozpoczęciem zwolnienia lekarskiego. Powinno mieć formę pisemną i możliwie precyzyjnie określać, do jakich czynności mąż jest upoważniony. Przy handlu samochodami warto objąć nim w szczególności zawieranie umów zakupu i sprzedaży pojazdów, odbiór i wydawanie dokumentów, kontakt z urzędami, rejestrację pojazdów, wystawianie dokumentów sprzedażowych, korespondencję z kontrahentami, kontakt z księgowością oraz czynności związane z rachunkiem bankowym.

Warto ujawnić pełnomocnika w CEIDG. Nie jest to w każdej sytuacji warunek ważności pełnomocnictwa, ale bardzo ułatwia posługiwanie się nim wobec urzędów i kontrahentów. Jeżeli określona instytucja wymaga własnego formularza albo osobnego umocowania, trzeba dopełnić także tych wymogów. Dotyczy to często banku, systemów elektronicznych, urzędu skarbowego, platformy PUE/eZUS lub biura rachunkowego.

Pełnomocnictwo notarialne nie zawsze jest konieczne, ale bywa praktyczne dowodowo. Potwierdza datę i treść umocowania, co może mieć znaczenie, gdy ZUS po czasie bada, czy mąż rzeczywiście miał prawo prowadzić sprawy firmy już od początku zwolnienia. Jeżeli dana czynność wymaga szczególnej formy, pełnomocnictwo do jej dokonania również powinno odpowiadać wymaganej formie.

Jakich czynności lepiej unikać na zwolnieniu?

Najbezpieczniej przyjąć, że w okresie zwolnienia lekarskiego nie należy osobiście wykonywać czynności, które normalnie składają się na prowadzenie działalności. Dotyczy to nie tylko pracy fizycznej, ale również czynności organizacyjnych, handlowych, administracyjnych i decyzyjnych, jeżeli mają charakter zarobkowy.

Przykładowo przy sprzedaży samochodów ryzykowne będzie podpisywanie umów, wystawianie faktur, negocjowanie ceny, umawianie transportu, prowadzenie rozmów z klientami, zatwierdzanie ofert i osobiste załatwianie spraw urzędowych. Takie działania mogą zostać potraktowane przez ZUS jako wykonywanie pracy zarobkowej w ramach działalności.

Nie oznacza to, że każda pojedyncza czynność automatycznie pozbawi prawa do zasiłku. Od 2026 r. ustawa dopuszcza czynności incydentalne wymagane istotnymi okolicznościami. W praktyce trzeba jednak zachować ostrożność. Czynność incydentalna to sytuacja wyjątkowa, a nie regularne prowadzenie firmy w ograniczonym wymiarze.

Etat, działalność i kilka tytułów ubezpieczenia

Jeżeli osoba ma więcej niż jeden tytuł do ubezpieczeń, np. etat i działalność gospodarczą, trzeba sprawdzić, jak wystawiono zwolnienie lekarskie i jakiego tytułu ono dotyczy. Na dzień 24 czerwca 2026 r. przepisy przewidują, że przy co najmniej dwóch tytułach do ubezpieczeń niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z tych tytułów, dla których odrębnie wystawia się zwolnienie od pracy.

Nie należy więc automatycznie zakładać, że L4 z etatu pozwala swobodnie prowadzić działalność gospodarczą. Jeżeli zwolnienie obejmuje także działalność albo faktycznie jest Pani niezdolna do pracy również w ramach firmy, osobiste wykonywanie czynności firmowych może zostać potraktowane jako praca zarobkowa w okresie zwolnienia.

Ustawodawca przewidział dodatkowe rozwiązanie dotyczące niewystawienia zwolnienia z określonego tytułu, jeżeli praca zarobkowa z tego tytułu może być wykonywana ze względu na jej rodzaj, ale ten fragment regulacji ma wejść w życie od 1 stycznia 2027 r. Dlatego przy sprawach aktualnych w 2026 r. bezpieczniej jest działać w oparciu o obecnie obowiązujące zwolnienie i jego zakres, a w razie wątpliwości wyjaśnić sprawę z lekarzem, ZUS albo prawnikiem.

Przy ciąży i działalności wymagającej kontaktu z klientami, wyjazdów, oględzin samochodów albo podpisywania transakcji ostrożność powinna być szczególnie duża. W praktyce najbezpieczniejsze jest faktyczne przekazanie czynności operacyjnych pełnomocnikowi.

Zasiłek chorobowy w ciąży i późniejszy zasiłek macierzyński

Zwolnienie lekarskie w czasie ciąży daje co do zasady prawo do zasiłku chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru, o ile spełnione są warunki ubezpieczeniowe. Okres zasiłkowy w przypadku niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży może wynosić do 270 dni.

Jeżeli przedsiębiorczyni oprócz etatu prowadzi działalność gospodarczą, trzeba osobno ocenić, z jakiego tytułu przysługuje jej świadczenie i czy podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z działalności. Prawo do świadczeń z działalności zależy od konkretnych zgłoszeń do ZUS, opłacania składek i zbiegu tytułów ubezpieczenia.

Po urodzeniu dziecka może pojawić się temat zasiłku macierzyńskiego z działalności. Nie należy jednak utożsamiać go z zasadami L4. Zasiłek chorobowy, zwolnienie lekarskie, działalność gospodarcza i późniejszy macierzyński przedsiębiorcy wymagają osobnej analizy składek i tytułów ubezpieczenia.

Małżonek jako pełnomocnik a osoba współpracująca

Udzielenie mężowi pełnomocnictwa nie rozwiązuje automatycznie wszystkich kwestii ubezpieczeniowych. Jeżeli mąż faktycznie i regularnie współpracuje przy prowadzeniu działalności, pozostaje z Panią we wspólnym gospodarstwie domowym i jego pomoc ma istotny charakter, może powstać obowiązek potraktowania go jako osoby współpracującej przy działalności gospodarczej.

To może oznaczać konieczność zgłoszenia do ZUS i opłacania składek. O kwalifikacji decyduje rzeczywisty sposób działania, a nie sama nazwa dokumentu. Inaczej oceniana będzie jednorazowa pomoc przy kilku pilnych formalnościach, a inaczej codzienne prowadzenie sprzedaży, kontakt z klientami i obsługa transakcji przez kilka miesięcy.

Dlatego przed przekazaniem mężowi stałej obsługi firmy warto ustalić nie tylko zakres pełnomocnictwa, ale także skutki w ZUS, podatkach, VAT, księgowości i bankowości. W sprawach samochodowych dochodzą jeszcze kwestie dokumentów pojazdów, rejestracji, umów, ewentualnej akcyzy, procedury VAT marża i odpowiedzialności za prawidłowość rozliczeń.

Co przygotować na wypadek kontroli ZUS?

ZUS może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Kontrola może dotyczyć zarówno tego, czy osoba na L4 wykonuje pracę zarobkową, jak i tego, czy jej aktywność nie utrudnia leczenia lub rekonwalescencji. W razie sporu ZUS wydaje decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu. Termin na odwołanie wynosi miesiąc od doręczenia decyzji.

Na wypadek kontroli warto zgromadzić dokumenty pokazujące, że w czasie zwolnienia działalność była obsługiwana przez męża, a nie przez Panią. Przydatne będą przede wszystkim: pełnomocnictwo z datą sprzed L4, wpis pełnomocnika w CEIDG, umowy podpisywane przez męża jako pełnomocnika, potwierdzenia jego kontaktów z kontrahentami, upoważnienie bankowe, korespondencja z księgowością oraz dokumenty pokazujące, kto faktycznie wykonywał czynności.

Warto także unikać zostawiania śladów sprzecznych z przyjętym modelem, np. podpisów przedsiębiorczyni na dokumentach sprzedażowych, wiadomości wysyłanych z jej konta w sprawach handlowych, osobistych przelewów firmowych czy ogłoszeń obsługiwanych w czasie zwolnienia przez nią samą. Im bardziej konsekwentnie działa pełnomocnik, tym łatwiej bronić prawa do zasiłku.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji może Pani upoważnić męża do prowadzenia spraw działalności gospodarczej, aby nie zawieszać firmy na czas zwolnienia lekarskiego. Należy jednak zadbać o to, aby pełnomocnictwo było udzielone przed rozpoczęciem L4, miało odpowiedni zakres, było faktycznie wykorzystywane i najlepiej zostało ujawnione w CEIDG.

Najważniejsze jest to, aby w czasie zwolnienia nie wykonywała Pani osobiście pracy zarobkowej w działalności i nie podejmowała czynności sprzecznych z celem zwolnienia. Przy handlu samochodami osobiste podpisywanie umów, obsługa klientów, negocjacje i bieżące zarządzanie sprzedażą może narazić na spór z ZUS i utratę zasiłku.

Przed wdrożeniem takiego rozwiązania warto sprawdzić również, czy zakres pomocy męża nie spowoduje obowiązku zgłoszenia go do ZUS jako osoby współpracującej oraz czy ma wszystkie potrzebne upoważnienia do banku, księgowości, urzędów i systemów elektronicznych.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 8, art. 9, art. 11, art. 17, art. 59 i art. 68.
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności przepisy dotyczące osoby współpracującej i zbiegu tytułów ubezpieczenia.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, w szczególności art. 98 i art. 99 dotyczące pełnomocnictwa.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 92 dotyczący wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy.
• Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 26.
• Informacje publiczne CEIDG/Biznes.gov.pl dotyczące pełnomocnika przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG oraz informacje ZUS dotyczące kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich.