Czy można zasądzoną karę rozłożyć na raty?

Kiedy trzeba zapłacić grzywnę po wyroku karnym?

Sam odpis wyroku nie zawsze oznacza, że trzeba natychmiast wpłacić całą kwotę grzywny. Najpierw trzeba ustalić, czy wyrok jest prawomocny. Jeżeli doręczono wyrok z uzasadnieniem, termin do wniesienia apelacji wynosi 14 dni od doręczenia tego wyroku z uzasadnieniem, co wynika z art. 445 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Jeżeli natomiast wyrok jest już prawomocny, sąd wykonujący orzeczenie wzywa skazanego do zapłaty grzywny w terminie 30 dni. Wynika to wprost z art. 44 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy. W wezwaniu powinny znaleźć się: kwota do zapłaty, numer rachunku bankowego sądu oraz sygnatura sprawy, którą należy podać w tytule przelewu.

W sprawie, w której orzeczono 140 stawek dziennych po 70 zł, sama grzywna wynosi 9800 zł. Do tego mogą dojść koszty sądowe i inne należności wskazane w wyroku lub w wezwaniu do zapłaty. Warto dokładnie rozróżnić, czy kwota 5200 zł obejmuje koszty sądowe, opłatę, świadczenie pieniężne, nawiązkę czy inne należności, ponieważ nie każda należność jest wykonywana dokładnie tak samo.

Czy można rozłożyć grzywnę na raty?

Tak. Zgodnie z art. 49 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, jeżeli natychmiastowe wykonanie grzywny pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, sąd może rozłożyć grzywnę na raty na czas nieprzekraczający 1 roku, licząc od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym zakresie.

Art. 49 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego przewiduje dalej, że w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, zwłaszcza gdy wysokość grzywny jest znaczna, sąd może rozłożyć grzywnę na raty na okres do 3 lat. Przy grzywnie w wysokości 9800 zł wniosek o dłuższy okres spłaty może być uzasadniony, ale zależy to od rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skazanego.

Jeżeli problemem jest nie tylko kara grzywny, ale również rozłożenie kary i kosztów na raty, warto w jednym piśmie osobno wskazać, jakich kwot dotyczy wniosek: grzywny, kosztów sądowych, ewentualnej opłaty lub innych należności. W podobnych sprawach dotyczących innych należności po wyroku pomocny może być także materiał o rozłożeniu nawiązki na raty.

Czy koszty sądowe też można rozłożyć na raty?

Co do zasady można wnosić również o rozłożenie na raty kosztów sądowych zasądzonych w wyroku karnym. Wykonanie orzeczenia w zakresie kosztów sądowych należy do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji, zgodnie z art. 206 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego. Przy należnościach sądowych sąd może stosować odpowiednio mechanizmy przewidziane dla grzywny, w tym rozłożenie płatności na raty, na podstawie art. 206 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w związku z art. 49 Kodeksu karnego wykonawczego.

W praktyce najlepiej złożyć jeden wniosek obejmujący zarówno grzywnę, jak i koszty sądowe, ale w petitum pisma należy wyraźnie rozdzielić te należności. Przykładowo: wnoszę o rozłożenie grzywny w kwocie 9800 zł na 24 raty oraz kosztów sądowych w kwocie 5200 zł na 24 raty.

Do którego sądu złożyć wniosek?

Wniosek należy skierować do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji. Wynika to z art. 3 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, zgodnie z którym sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu wykonawczym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

W piśmie należy podać sygnaturę sprawy z wyroku lub z wezwania do zapłaty. Jeżeli skazany otrzymał już wezwanie do zapłaty, warto dołączyć jego kopię. Wniosek do sądu o rozłożenie grzywny na raty nie wstrzymuje automatycznie wszystkich czynności, dlatego najlepiej złożyć go niezwłocznie, najlepiej przed upływem 30-dniowego terminu z wezwania. Przy okazji warto pamiętać, że wyrok karny może powodować także inne aspekty wyroku, zwłaszcza w zatrudnieniu lub przy pełnieniu funkcji publicznych.

Jak napisać wniosek o rozłożenie grzywny na raty?

Wniosek powinien być konkretny. Nie wystarczy napisać, że kwota jest wysoka. Sąd bada, czy natychmiastowa zapłata rzeczywiście spowoduje zbyt ciężkie skutki dla skazanego lub jego rodziny w rozumieniu art. 49 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego.

W piśmie warto wskazać:

• łączną kwotę grzywny i kosztów sądowych, których dotyczy wniosek,
• proponowaną liczbę rat i wysokość jednej raty,
• termin płatności każdej raty, na przykład do 10. dnia każdego miesiąca,
• aktualne dochody netto skazanego i domowników,
• stałe koszty utrzymania, w tym czynsz, kredyt, alimenty, leczenie, dojazdy do pracy,
• liczbę osób na utrzymaniu,
• majątek, oszczędności i zobowiązania,
• okoliczności szczególne, takie jak choroba, niepełnosprawność, utrata pracy lub samotne utrzymywanie dzieci.

Jeżeli skazany może zapłacić część kwoty od razu, warto to zrobić i dołączyć potwierdzenie przelewu. Taka wpłata nie gwarantuje uwzględnienia wniosku, ale pokazuje sądowi realną wolę wykonania wyroku.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?

Do wniosku warto dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację finansową. Sąd nie ma obowiązku opierać się wyłącznie na samych twierdzeniach skazanego. Im lepiej udokumentowana sytuacja, tym większa szansa na pozytywne rozstrzygnięcie.

Co wpisać w propozycji rat?

Propozycja rat powinna być realna. Jeżeli ktoś deklaruje raty po 1000 zł miesięcznie, ale po odjęciu kosztów utrzymania zostaje mu 300 zł, sąd może uznać wniosek za niewiarygodny. Z drugiej strony zbyt niska rata, która powodowałaby spłatę przez wiele lat, może przekraczać granice z art. 49 § 1 i § 2 Kodeksu karnego wykonawczego.

Przy kwocie 15 000 zł można przykładowo wnosić o 30 rat po 500 zł albo o 24 raty po 625 zł, jeżeli sytuacja majątkowa pozwala na taką spłatę. Jeżeli skazany chce rozłożenia na okres dłuższy niż 1 rok, powinien wyraźnie powołać się na art. 49 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i opisać, dlaczego sprawa zasługuje na szczególne uwzględnienie.

Co grozi za niezapłacenie grzywny?

Jeżeli grzywna nie zostanie zapłacona w terminie 30 dni z wezwania, art. 44 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego pozwala sądowi zarządzić jej ściągnięcie w drodze egzekucji. Egzekucję prowadzi się według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, co może oznaczać zajęcie rachunku bankowego, wynagrodzenia lub innych składników majątku.

Jeżeli egzekucja okaże się bezskuteczna albo z okoliczności wynika, że byłaby bezskuteczna, sąd może rozważyć zamianę grzywny na pracę społecznie użyteczną na zasadach określonych w art. 45 Kodeksu karnego wykonawczego. Jeżeli wykonanie grzywny w tej formie również nie dojdzie do skutku, możliwe jest orzeczenie zastępczej kary pozbawienia wolności na podstawie art. 46 Kodeksu karnego wykonawczego. Dlatego nie warto ignorować wezwania z sądu.

Czy można zaskarżyć odmowę rozłożenia grzywny na raty?

Tak. Na postanowienie sądu wydane w postępowaniu wykonawczym co do rozłożenia grzywny na raty przysługuje zażalenie, jeżeli ustawa tak stanowi. Podstawę ogólną zaskarżania postanowień w postępowaniu wykonawczym przewiduje art. 6 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, który przyznaje skazanemu prawo składania wniosków, skarg i zażaleń w wypadkach przewidzianych w ustawie.

W praktyce, jeżeli sąd odmówi rat, warto sprawdzić uzasadnienie postanowienia. Czasem problemem jest brak dokumentów, zbyt ogólne uzasadnienie albo nierealna propozycja spłaty. Zażalenie powinno odnieść się do konkretnych argumentów sądu, a nie tylko powtarzać treść pierwotnego wniosku.

FAQ

Podsumowanie

Grzywnę i koszty sądowe po wyroku karnym można próbować rozłożyć na raty, ale trzeba działać szybko i rzeczowo. Najważniejsze jest ustalenie, czy wyrok jest prawomocny, a następnie złożenie do sądu pierwszej instancji wniosku opartego na art. 49 § 1 lub § 2 Kodeksu karnego wykonawczego. Wniosek powinien zawierać realną propozycję rat oraz dokumenty potwierdzające sytuację finansową.

Ignorowanie wezwania do zapłaty jest ryzykowne. Po bezskutecznym upływie 30 dni sąd może skierować grzywnę do egzekucji na podstawie art. 44 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, a w dalszej kolejności możliwe są inne konsekwencje wykonawcze, w tym zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną albo zastępczą karę pozbawienia wolności.

Źródła

• Art. 3 § 1, art. 6 § 1, art. 44 § 1-2, art. 45, art. 46, art. 49 § 1-2 oraz art. 206 § 1-2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy.
• Art. 445 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.