Wynajem pokoi a opłaty STOART za radio i telewizję

Czy STOART może żądać opłat od właściciela pokoi?

STOART jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi artystów wykonawców. Aktualnie status, zasady działania i obowiązki takich organizacji wynikają przede wszystkim z ustawy z 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Organizacja zbiorowego zarządzania może zawierać umowy z użytkownikami, pobierać wynagrodzenia i dochodzić roszczeń, ale jej żądanie powinno być możliwe do sprawdzenia.

W praktyce właściciel obiektu noclegowego powinien ustalić, czy pismo dotyczy korzystania z artystycznych wykonań reprezentowanych przez STOART, czy także innych praw. ZAiKS reprezentuje przede wszystkim autorów, ZPAV producentów fonogramów, a SAWP również artystów wykonawców. Dlatego jedna umowa nie zawsze obejmuje wszystkie prawa. Przy żądaniu STOART warto sprawdzić, które OZZ pobierają opłaty i za jaki dokładnie zakres korzystania.

Nie oznacza to jednak, że każde pismo automatycznie trzeba zaakceptować. Trzeba zweryfikować podstawę prawną, tabelę wynagrodzeń, okres objęty żądaniem, liczbę odbiorników, liczbę pokoi oraz to, czy goście faktycznie mieli możliwość odbioru programu radiowego lub telewizyjnego.

Abonament RTV nie zastępuje opłat za prawa autorskie i pokrewne

Abonament RTV jest opłatą publicznoprawną związaną z używaniem odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Jego celem jest finansowanie misji publicznej radiofonii i telewizji. Nie jest to opłata licencyjna za korzystanie z utworów, artystycznych wykonań, fonogramów ani wideogramów w działalności zarobkowej.

Z tego powodu argument: płacę abonament RTV, więc nie muszę płacić STOART, ZAiKS lub ZPAV, co do zasady nie wystarczy. Organizacje zbiorowego zarządzania żądają wynagrodzenia z innego tytułu: za publiczne korzystanie z chronionego repertuaru, najczęściej w ramach usługi świadczonej klientom.

Inaczej trzeba oceniać odbiornik znajdujący się w prywatnej części domu właściciela, a inaczej telewizor lub radio udostępnione w pokoju wynajmowanym turystom, recepcji, jadalni, świetlicy, barze albo sali wspólnej. Im wyraźniejszy związek odbiornika z ofertą noclegową, tym trudniej bronić tezy, że korzystanie ma wyłącznie prywatny charakter.

Radio i telewizja w pokoju a publiczne komunikowanie utworów

Zgodnie z art. 17 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu, rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Prawa pokrewne artystów wykonawców, producentów fonogramów i organizacji radiowych lub telewizyjnych są uregulowane odrębnie, ale ich praktyczny skutek dla przedsiębiorcy jest podobny: korzystanie z chronionego repertuaru w działalności może wymagać zapłaty.

Dozwolony użytek osobisty z art. 23 prawa autorskiego obejmuje korzystanie w kręgu osób pozostających w związku osobistym, zwłaszcza rodzinnym lub towarzyskim. Goście wynajmujący pokój nie tworzą takiego kręgu z właścicielem obiektu. Z kolei art. 24 ust. 2 prawa autorskiego pozwala posiadaczom urządzeń odbierać nadawane utwory także w miejscu ogólnie dostępnym, ale tylko wtedy, gdy nie łączy się z tym osiąganie korzyści majątkowych.

W obiektach noclegowych problem polega na tym, że odbiornik w pokoju zwykle zwiększa atrakcyjność oferty albo standard usługi. Orzecznictwo krajowe i unijne przyjmuje szerokie rozumienie publicznego komunikowania w hotelach. Trybunał Sprawiedliwości UE wskazywał, że prywatny charakter pokoju hotelowego sam w sobie nie wyklucza komunikowania utworów publiczności, jeżeli hotelarz przekazuje sygnał gościom. Przy obiektach noclegowych warto więc osobno przeanalizować odbiorniki w pokojach a opłaty.

Kiedy można kwestionować żądanie STOART?

Najważniejszym punktem obrony jest ustalenie, czy rzeczywiście dochodziło do publicznego korzystania z repertuaru i czy żądana kwota została obliczona prawidłowo. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie przedstawiciela organizacji, że każdy pokój z telewizorem powoduje obowiązek zapłaty w dowolnej wskazanej wysokości.

Właściciel pokoi może kwestionować żądanie zwłaszcza wtedy, gdy:

• w części lub we wszystkich pokojach nie było odbiorników udostępnionych gościom,
• odbiorniki były odłączone od sygnału i nie były elementem oferty noclegowej,
• żądanie obejmuje miesiące, w których obiekt nie przyjmował gości albo pokoje nie były oferowane do najmu,
• organizacja przyjęła błędną liczbę pokoi, błędną kategorię obiektu albo niewłaściwą tabelę stawek,
• żądanie dotyczy kilku różnych pól korzystania, ale nie wyjaśnia, za co dokładnie naliczono opłatę,
• stawka nie uwzględnia sezonowości, opustów, faktycznego zakresu korzystania albo tego, że część pomieszczeń była wyłączona z użytkowania.

Argument o braku korzyści majątkowej jest możliwy, ale w praktyce trudny. Trzeba go poprzeć dowodami: regulaminem obiektu, ofertą bez informacji o telewizji, zdjęciami pokoi, cennikami, historią rezerwacji, dokumentami potwierdzającymi sezonowe zamknięcie, korespondencją z gośćmi albo innymi materiałami pokazującymi, że odbiorniki nie wpływały na cenę ani atrakcyjność usługi. Samo twierdzenie, że goście prawie nie oglądają telewizji, zwykle będzie za słabe.

Jakie znaczenie mają liczba pokoi, sezonowość i kategoria obiektu?

Liczba pokoi ma znaczenie podstawowe, ponieważ w obiektach noclegowych stawki bywają liczone ryczałtowo od pokoju, odbiornika albo miejsca, zależnie od tabeli i rodzaju korzystania. Jeżeli organizacja przyjmuje wszystkie pokoje w budynku, a faktycznie tylko część z nich była oferowana turystom, trzeba to skorygować.

Sezonowość również może mieć znaczenie, ale nie zawsze automatycznie zmniejsza roszczenie. Jeżeli umowa lub tabela przewiduje miesięczny ryczałt, należy ustalić, czy obejmuje miesiące faktycznego korzystania, czy cały rok, oraz czy w danym okresie pokoje były rzeczywiście udostępniane. Właściciel obiektu sezonowego powinien gromadzić dowody, kiedy obiekt był czynny, kiedy pokoje były wyłączone z najmu i kiedy odbiorniki były dostępne dla gości.

Według tabeli STOART obowiązującej od 1 kwietnia 2026 r. dla obiektów noclegowych stawka za korzystanie z artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych w obiektach bez kategorii, schroniskach, hostelach i agroturystyce wynosi 1,10 zł miesięcznie za każdy pokój, a dla obiektów skategoryzowanych rośnie wraz z kategorią. Do stawek należy doliczyć VAT. Trzeba jednak zawsze sprawdzić, czy konkretne żądanie dotyczy tej tabeli, telewizji w pokojach, radia, nośników dźwięku, części wspólnych, restauracji, czy repertuaru innej organizacji.

Jeżeli przedstawiciel wskazuje kwotę ryczałtową typu kilkanaście złotych miesięcznie od punktu, należy poprosić o dokument, z którego wynika ta stawka, oraz o wyjaśnienie, czym według organizacji jest punkt: pokój, odbiornik, lokal, gniazdo, miejsce odtwarzania czy pomieszczenie ogólnodostępne.

Jak odpowiedzieć na pismo lub wizytę przedstawiciela STOART?

Najgorszym rozwiązaniem jest podpisanie umowy bez sprawdzenia jej zakresu albo całkowite zignorowanie korespondencji. Rozsądna odpowiedź powinna być spokojna, konkretna i dowodowa.

W piśmie do organizacji warto:

• poprosić o wskazanie podstawy prawnej roszczenia i zakresu reprezentowanych praw,
• zażądać aktualnej tabeli wynagrodzeń, na której oparto wyliczenie,
• poprosić o rozpisanie kwoty na okresy, pokoje, odbiorniki i rodzaje korzystania,
• wskazać rzeczywistą liczbę pokoi oferowanych gościom oraz miesiące prowadzenia najmu,
• wyjaśnić, które pokoje nie mają odbiorników albo nie mają dostępu do sygnału,
• zaproponować korektę wyliczenia, jeżeli żądanie jest zawyżone,
• zastrzec, że samo podjęcie rozmów nie oznacza uznania długu za okresy sporne.

Jeżeli spór dotyczy większej kwoty, kilku organizacji albo żądania zapłaty za okres wsteczny, przed wysłaniem odpowiedzi warto przygotować chronologię: od kiedy pokoje były wynajmowane, ile ich było, w których miesiącach, jakie odbiorniki znajdowały się w pokojach i czy były wskazywane w ofercie. Taka chronologia ułatwia negocjacje i zmniejsza ryzyko niekorzystnego uznania długu.

Czego nie robić w sporze z organizacją zbiorowego zarządzania?

Nie należy usuwać dokumentów, wprowadzać w błąd co do liczby pokoi ani podpisywać oświadczeń, których treści się nie rozumie. Jeżeli organizacja ma podstawy do roszczenia, zbyt agresywna odmowa może skończyć się procesem i dodatkowymi kosztami. Z drugiej strony nie trzeba przyjmować każdej kwoty bez weryfikacji.

Ostrożności wymaga również podpisywanie umowy obejmującej okres wsteczny. Czasem projekt zawiera zapis, który można odczytać jako potwierdzenie wcześniejszego korzystania albo uznanie długu. Jeżeli taki zapis nie odpowiada rzeczywistości, trzeba go negocjować albo opisać stan faktyczny w załączniku do umowy.

Właściciel obiektu powinien też pamiętać, że usunięcie odbiorników na przyszłość może ograniczyć przyszłe opłaty, ale nie zawsze zamyka temat okresu, w którym odbiorniki były dostępne dla gości. Dlatego warto udokumentować datę usunięcia telewizorów, odłączenia sygnału albo zmianę oferty.

FAQ

Podsumowanie

Wynajem pokoi z dostępem do radia lub telewizji może powodować obowiązek zapłaty wynagrodzenia organizacjom zbiorowego zarządzania, ponieważ odbiorniki są zwykle elementem usługi noclegowej. Abonament RTV nie zastępuje takich opłat. Każde żądanie trzeba jednak sprawdzić pod kątem podstawy prawnej, tabeli stawek, liczby pokoi, okresu korzystania i rzeczywistego udostępnienia odbiorników gościom. W wielu sprawach możliwe jest ograniczenie kwoty, wyłączenie okresów poza sezonem albo zakwestionowanie błędnie przyjętej liczby pokoi.

Źródła

• Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych: ELI.
• Ustawa z 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi: ELI.
• Ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych: ELI.
• Tabela stawek wynagrodzeń za odtwarzanie utworów i przedmiotów praw pokrewnych 2026, MKiDN: gov.pl.
• Tabela STOART dla obiektów noclegowych obowiązująca od 1 kwietnia 2026 r.: PDF.
• Wyrok TSUE z 7 grudnia 2006 r., C-306/05, SGAE przeciwko Rafael Hoteles: EUR-Lex.
• Wyrok TSUE z 15 marca 2012 r., C-162/10, Phonographic Performance Ireland: EUR-Lex.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 2005 r., I CK 164/05; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 października 2004 r., VI ACa 62/04; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 14 marca 2008 r., I ACa 102/08.