Renta rodzinna po 25. roku życia – kiedy przysługuje studentowi

Kiedy renta rodzinna przysługuje po 25. roku życia?

Zasadę określa art. 68 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 2 tej ustawy dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia 25 lat, jeżeli uczą się w szkole. Natomiast art. 68 ust. 2 stanowi, że jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów.

To oznacza, że sam fakt ukończenia 25 lat nie zawsze kończy prawo do świadczenia. Kluczowe jest to, czy w dniu 25. urodzin osoba uprawniona była studentem ostatniego roku studiów w szkole wyższej.

W praktyce trzeba więc ustalić przede wszystkim:

• czy chodzi o studia w szkole wyższej,
• czy jest to rzeczywiście ostatni rok studiów,
• czy 25. urodziny przypadają w czasie trwania tego ostatniego roku.

Czy powtarzanie ostatniego roku studiów wyklucza rentę rodzinną?

Co do zasady – nie. Samo powtarzanie ostatniego roku studiów nie oznacza automatycznie utraty prawa do przedłużenia renty rodzinnej. Art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia przedłużenia świadczenia od tego, czy ostatni rok jest realizowany po raz pierwszy, ani od przyczyn wydłużenia studiów.

Najważniejsze pozostaje to, czy student ukończył 25 lat, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej. Jeżeli tak, przepis przewiduje przedłużenie prawa do renty do zakończenia tego roku studiów.

Takie stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 6 kwietnia 2006 r., sygn. akt II UK 174/05, wskazując, że na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do pobierania renty rodzinnej ulega przedłużeniu do zakończenia ostatniego roku akademickiego, na którym uprawniony ukończył 25. rok życia, bez względu na to, czy rok ten powtarza, czy odbywa na nim studia po raz pierwszy.

W sporze z ZUS jest to argument bardzo istotny, bo pokazuje, że organ nie powinien dopisywać do przepisu dodatkowego warunku, którego ustawa nie przewiduje.

Jak rozumieć „ostatni rok studiów”?

To zagadnienie bywa sporne, bo wiele zależy od konkretnego stanu faktycznego i organizacji toku studiów na uczelni. Ustawa nie zawiera odrębnej definicji „ostatniego roku studiów”, dlatego znaczenie mają dokumenty uczelni: program studiów, zaświadczenie o statusie studenta oraz informacja, że dana osoba realizuje ostatni rok przewidziany dla kierunku.

Jeżeli uczelnia potwierdza, że student znajduje się na ostatnim roku studiów, to co do zasady jest to podstawowy dowód w sprawie. Problem może pojawić się np. przy urlopie dziekańskim, powtarzaniu tylko jednego semestru, wznowieniu studiów lub zmianie programu kształcenia. W takich sytuacjach ocena powinna uwzględniać konkretną dokumentację z uczelni.

W podsumowaniu warto też pamiętać, że renta rodzinna nie jest świadczeniem zależnym od okresów składkowych samego studenta. Jeżeli w sprawie pojawia się równolegle problem stażu pracy lub zaliczania nauki do uprawnień pracowniczych, pomocny może być materiał o studiach w okresach ubezpieczeniowych.

Na jakiej podstawie odwołać się od decyzji ZUS?

Odwołanie warto oprzeć zarówno na przepisach, jak i na dokumentach z uczelni. Podstawą prawną będzie przede wszystkim art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jeżeli decyzja ZUS pomija fakt, że 25. urodziny przypadły na ostatnim roku studiów, albo błędnie uznaje, że powtarzanie roku wyklucza świadczenie, trzeba to wyraźnie zakwestionować.

W odwołaniu warto wskazać, że:

• 25. rok życia został osiągnięty podczas ostatniego roku studiów,
• uczelnia potwierdza status studenta ostatniego roku,
• art. 68 ust. 2 ustawy nie uzależnia przedłużenia prawa do renty od zaliczenia roku w pierwszym terminie ani od braku powtarzania roku,
• stanowisko to potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2006 r., II UK 174/05.

Pomocniczo można też powołać się na wcześniejsze orzecznictwo dotyczące celu renty rodzinnej dla dzieci uczących się, w tym wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 1996 r., sygn. akt II UR 4/96.

Termin i tryb wniesienia odwołania od decyzji ZUS

Zasady odwołania reguluje art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 477⁹ § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu właściwego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, wniesione za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję.

Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Jeżeli odwołanie wpłynie do ZUS w terminie, organ może sam zmienić lub uchylić decyzję. Jeżeli tego nie zrobi, przekazuje sprawę do sądu wraz z aktami i odpowiedzią na odwołanie.

Dla bezpieczeństwa warto dołączyć:

• kopię decyzji ZUS,
• zaświadczenie z uczelni o statusie studenta i ostatnim roku studiów,
• ewentualne potwierdzenie powtarzania roku wraz z informacją, że nadal jest to ostatni rok danego kierunku,
• wniosek o zmianę decyzji i przyznanie prawa do renty rodzinnej do zakończenia ostatniego roku studiów.

Tabela: kiedy renta rodzinna może być przedłużona

Co napisać w odwołaniu – praktyczny schemat

W treści odwołania najlepiej zawrzeć prosty, konkretny wniosek: o zmianę decyzji ZUS i przyznanie prawa do renty rodzinnej do zakończenia ostatniego roku studiów. Następnie trzeba opisać stan faktyczny, czyli datę urodzenia, datę doręczenia decyzji, nazwę uczelni, kierunek oraz informację, że w dniu 25. urodzin odwołujący był studentem ostatniego roku.

Następnie warto dodać argumentację prawną opartą na art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz przywołać wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2006 r., II UK 174/05.

FAQ

Czy renta rodzinna po 25. roku życia przysługuje każdemu studentowi?

Nie. Zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS tylko temu studentowi, który ukończył 25 lat, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej.

Czy powtarzanie ostatniego roku automatycznie odbiera prawo do renty?

Nie. Samo powtarzanie ostatniego roku nie wyklucza przedłużenia świadczenia. Istotne jest to, czy w dniu 25. urodzin dana osoba była na ostatnim roku studiów.

Ile czasu jest na odwołanie od decyzji ZUS?

Miesiąc od dnia doręczenia decyzji – zgodnie z art. 477⁹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Gdzie składa się odwołanie?

Odwołanie składa się do sądu za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. Pismo składa się więc w ZUS, a nie bezpośrednio w sądzie.

Jakie dokumenty są najważniejsze?

Przede wszystkim decyzja ZUS oraz zaświadczenie z uczelni potwierdzające, że w dniu 25. urodzin osoba była studentem ostatniego roku studiów.

Źródła

• Art. 68 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
• Art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
• Art. 477⁹ § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2006 r., II UK 174/05.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 1996 r., II UR 4/96.