Wezwanie z gminy o dowody wywozu nieczystości – co zrobić

Co wynika z opisanego stanu faktycznego

W przedstawionej sytuacji najważniejsze jest to, że dom ma dostęp do sieci kanalizacyjnej, ale nie jest do niej podłączony, a jednocześnie nieruchomość nie ma ani zbiornika bezodpływowego, ani przydomowej oczyszczalni ścieków. To oznacza, że problem nie sprowadza się wyłącznie do braku umowy na wywóz nieczystości ciekłych, lecz do możliwego niespełnienia podstawowego obowiązku dotyczącego sposobu odprowadzania ścieków.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączyć nieruchomość do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a gdy budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona – wyposażyć nieruchomość w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych albo w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Wyjątek od obowiązku przyłączenia do sieci dotyczy nieruchomości wyposażonej w przydomową oczyszczalnię spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Jeżeli więc sieć kanalizacyjna istnieje i przyłączenie jest możliwe, sam brak łazienki czy korzystanie z wychodka nie usuwa obowiązków wynikających z ustawy. Ocena może jednak zależeć od szczegółów stanu faktycznego, zwłaszcza od tego, czy na nieruchomości rzeczywiście powstają ścieki bytowe w rozumieniu przepisów oraz czy istnieją techniczne warunki wykonania przyłącza.

Kiedy gmina może żądać umowy i rachunków

Podstawą żądania dokumentów jest art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten stanowi, że właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, są obowiązani udokumentować w formie umowy korzystanie z usług wykonywanych przez przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na opróżnianie zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transport nieczystości ciekłych – przez okazanie umowy oraz dowodów uiszczania opłat za te usługi.

Z kolei art. 6 ust. 5a pkt 1-3 tej samej ustawy przyznaje wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta uprawnienie do kontroli posiadania takich umów, zgodności ich treści z wymaganiami oraz dowodów uiszczania opłat albo innego sposobu udokumentowania wykonania obowiązków.

W praktyce oznacza to, że wezwanie z gminy samo w sobie nie jest niczym nadzwyczajnym. Problem polega jednak na tym, że w Pani przypadku – według opisu – nie ma zbiornika bezodpływowego ani przydomowej oczyszczalni. Jeśli tak jest, to nie da się legalnie okazać umowy na opróżnianie nieistniejącego szamba. Nie wolno więc „uzupełniać” dokumentów pozornie ani składać nieprawdziwych wyjaśnień.

Zobacz również:

obowiązek umowy oraz brak umowy.

Jak odpowiedzieć na wezwanie urzędu

Najbezpieczniej odpowiedzieć pisemnie, w terminie wskazanym w wezwaniu, zgodnie z prawdą i możliwie precyzyjnie. W odpowiedzi warto:

• wskazać, że nieruchomość nie jest podłączona do sieci kanalizacyjnej mimo istnienia sieci,
• opisać, że na nieruchomości nie ma zbiornika bezodpływowego ani przydomowej oczyszczalni ścieków,
• wyjaśnić faktyczny sposób korzystania z nieruchomości, w tym że w domu nie ma łazienki i funkcjonuje jedynie punkt poboru wody bez odpływu,
• podać, kto faktycznie zamieszkuje nieruchomość,
• zadeklarować gotowość do usunięcia nieprawidłowości i – jeżeli to realne – przedstawić plan wykonania przyłącza albo budowy legalnego urządzenia do gromadzenia ścieków.

Do pisma można dołączyć zdjęcia, oświadczenie o stanie technicznym budynku, ewentualnie dokumenty potwierdzające prowadzenie przygotowań do remontu lub do wykonania przyłącza. Jeżeli urząd prowadzi formalne postępowanie administracyjne, zastosowanie znajdzie również art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, czyli obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i oceny całego materiału dowodowego.

Jakie obowiązki ma właściciel, a jakie osoba mieszkająca w domu

Ustawa posługuje się pojęciem „właściciela nieruchomości”, przy czym zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez właścicieli rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz inne podmioty władające nieruchomością. W praktyce gmina najczęściej kieruje obowiązki do właściciela ujawnionego jako podmiot odpowiedzialny za nieruchomość.

To, że w domu mieszka wujek na podstawie służebności mieszkania lub innego prawa do korzystania z nieruchomości, nie zawsze zwalnia właściciela z odpowiedzialności wobec gminy. Może natomiast mieć znaczenie dla wzajemnych rozliczeń między właścicielem a osobą faktycznie korzystającą z nieruchomości. Tę kwestię trzeba oceniać indywidualnie, po analizie aktu notarialnego, treści służebności i rzeczywistego sposobu korzystania z domu.

Czy urząd może nakazać podłączenie do kanalizacji

Tak. Jeżeli istnieje sieć kanalizacyjna, a nieruchomość nie jest podłączona, organ może wydać decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wynika to z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zgodnie z którym wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku, o którym mowa m.in. w art. 5 ust. 1, a jej wykonanie podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Jeżeli właściciel nie wykona decyzji, organ może wszcząć egzekucję administracyjną. W zależności od sytuacji mogą być stosowane środki egzekucyjne przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym grzywna w celu przymuszenia.

Czy grozi grzywna za obecny stan nieruchomości

Takie ryzyko istnieje. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach kto nie wykonuje obowiązków wymienionych w art. 5 ust. 1 lub 1a, podlega karze grzywny. Na podstawie art. 10 ust. 2d tej ustawy karze grzywny podlega również ten, kto utrudnia lub udaremnia przeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 6 ust. 5a.

Postępowanie w takich sprawach toczy się według ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, o czym stanowi art. 10 ust. 3 powołanej ustawy. Wysokość grzywny w sprawach o wykroczenia zależy od trybu i okoliczności sprawy, dlatego nie warto zakładać z góry jednej stałej kwoty. Najważniejsze jest to, że odpowiedzialność może dotyczyć zarówno niewykonania obowiązków sanitarnych, jak i utrudniania kontroli.

Warto też pamiętać, że sama kontrola gminy może obejmować nie tylko umowy i rachunki, ale również oględziny oraz ustalenie, czy na posesji w ogóle istnieje urządzenie do gromadzenia ścieków. W nowszej praktyce gmin szczególny nacisk kładzie się także na nieczystości ciekłe.

Czy brak łazienki i tylko wychodek coś zmienia

To okoliczność istotna dowodowo, ale nie daje automatycznego zwolnienia z przepisów. Jeżeli w budynku rzeczywiście nie ma instalacji odprowadzającej ścieki bytowe, a ilość powstających nieczystości jest minimalna, należy to rzetelnie opisać. Nadal jednak organ może badać, czy na nieruchomości nie powstają ścieki z punktu poboru wody, mycia, prania albo innych czynności bytowych.

W praktyce urząd może uznać, że skoro nieruchomość jest zamieszkała i ma dostęp do wody, to powinien istnieć legalny sposób gromadzenia lub odprowadzania ścieków. Dlatego właśnie odpowiedź na wezwanie powinna być konkretna, a nie ograniczona do samego stwierdzenia, że „nie ma szamba”.

Co najlepiej zrobić teraz krok po kroku

Zobacz również:

obowiązek umowybrak umowy

Wnioski dla Pani sytuacji

Nie radziłbym odpowiadać urzędowi, że „wszystko jest w porządku”, skoro z opisu wynika, że nieruchomość nie spełnia wymagań z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Najlepiej złożyć spokojne, rzeczowe wyjaśnienie, że nie istnieje umowa na wywóz nieczystości ciekłych, ponieważ na nieruchomości nie ma zbiornika bezodpływowego ani przydomowej oczyszczalni, a jednocześnie opisać rzeczywisty stan budynku i sposób korzystania z niego.

Trzeba liczyć się z tym, że gmina może pójść dalej i wszcząć postępowanie zmierzające do nakazania przyłączenia do kanalizacji albo usunięcia nieprawidłowości w inny legalny sposób. Jeżeli otrzyma Pani decyzję, będzie można ocenić, czy są podstawy do odwołania, ale co do zasady sam brak środków finansowych na remont nie znosi obowiązku publicznoprawnego.

FAQ

Czy muszę okazać umowę, jeśli nie mam szamba?

Jeżeli na nieruchomości nie ma zbiornika bezodpływowego ani przydomowej oczyszczalni, nie da się legalnie okazać umowy na ich opróżnianie. Trzeba natomiast wyjaśnić urzędowi rzeczywisty stan nieruchomości, bo sam brak szamba może oznaczać naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Czy gmina może wejść na posesję i przeprowadzić kontrolę?

Gmina ma ustawowe uprawnienia kontrolne wynikające z art. 6 ust. 5a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zakres i sposób kontroli zależą od konkretnej sprawy oraz od tego, czy chodzi o okazanie dokumentów, czy także o ustalenia w terenie.

Czy brak łazienki zwalnia z obowiązku podłączenia do kanalizacji?

Nie automatycznie. Jeżeli istnieje sieć kanalizacyjna i są warunki techniczne przyłączenia, organ może wymagać wykonania obowiązku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Brak łazienki może mieć znaczenie dowodowe, ale nie znosi przepisów.

Czy można dostać karę za nieudzielenie odpowiedzi na wezwanie?

Ignorowanie wezwania zwiększa ryzyko dalszych działań urzędu, a utrudnianie lub udaremnianie kontroli może prowadzić do odpowiedzialności z art. 10 ust. 2d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Czy koszty podłączenia do kanalizacji mogą być argumentem przeciw decyzji?

Same wysokie koszty zwykle nie znoszą obowiązku publicznoprawnego. Znaczenie mogą mieć natomiast rzeczywiste przeszkody techniczne lub szczególne okoliczności sprawy, które trzeba wykazać dowodowo.

Źródła

• Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – Dz.U. 1996 nr 132 poz. 622
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
• Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
• Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia