Zgodność instalacji szamba bezodpływowego z MPZP

Obowiązek odprowadzania ścieków

Zgodnie z opisanym stanem faktycznym działka jest objęta ustaleniami MPZP, który jako dopuszczalny sposób odprowadzania ścieków przewiduje jedynie podłączenie do sieci kanalizacji sanitarnej lub zastosowanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Projektowana przez klientkę instalacja szamba bezodpływowego stanowi rozwiązanie niewskazane wprost w planie, co rodzi konieczność ustalenia, czy takie działanie może być uznane za legalne w świetle obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach „właściciele nieruchomości mają obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez m.in. podłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a w razie jej braku – wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków, zgodnie z przepisami odrębnymi”. W tym kontekście ustawa dopuszcza legalność funkcjonowania szczelnych zbiorników bezodpływowych, traktując je jako alternatywę w sytuacji braku sieci kanalizacyjnej. Z przepisu tego wynika więc generalna dopuszczalność stosowania szamb w polskim porządku prawnym – pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymogów, takich jak okresowe opróżnianie przez uprawniony podmiot oraz posiadanie dokumentacji potwierdzającej prawidłowe postępowanie z nieczystościami.

Obostrzenia MPZP

Jednakże, mimo ogólnej legalności szamb na gruncie ustawy, inwestycja planowana na terenie objętym MPZP podlega dodatkowym ograniczeniom wynikającym z planu. MPZP, jako akt prawa miejscowego uchwalony na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wiąże organy administracji publicznej oraz właścicieli nieruchomości, co wynika wprost z art. 6 tej ustawy. Oznacza to, że każda inwestycja, w tym sposób odprowadzania ścieków, musi być zgodna z ustaleniami MPZP – niezależnie od dopuszczalności określonego rozwiązania w ustawie ogólnej.

Wobec powyższego należy przyjąć, że instalacja szamba bezodpływowego – jako rozwiązania niewymienionego w MPZP – może zostać uznana za niezgodną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Sama okoliczność braku sieci kanalizacyjnej nie stanowi podstawy do pominięcia ustaleń MPZP, ponieważ plan przewiduje alternatywne rozwiązanie w postaci przydomowej oczyszczalni ścieków. Jednocześnie nie istnieje żaden przepis rangi ustawowej, który nakazywałby przyjęcie pierwszeństwa regulacji ustawy nad postanowieniami MPZP. Tym samym nadrzędność przepisów planistycznych w zakresie dopuszczalnych form zagospodarowania działki, w tym infrastruktury sanitarnej, należy uznać za rozstrzygającą.

Budowa szamba

Instalacja zbiornika bezodpływowego nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W zgłoszeniu należy wskazać rodzaj i zakres robót oraz termin ich rozpoczęcia. Organ może wnieść sprzeciw, jeżeli zamierzenie budowlane narusza ustalenia MPZP. Zgłoszenie sprzeczne z planem miejscowym – jak w niniejszym przypadku – spotka się z decyzją o sprzeciwie, a realizacja inwestycji mimo braku zgody stanowić będzie samowolę budowlaną.

W przypadku realizacji szamba bez wymaganego zgłoszenia albo mimo sprzeciwu organu, nadzór budowlany (powiatowy inspektor nadzoru budowlanego) może wydać decyzję o rozbiórce na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Ponadto, zgodnie z art. 50 tej ustawy, może on wydać nakaz wstrzymania robót i nałożyć obowiązek legalizacji, co może zakończyć się sankcjami finansowymi lub koniecznością usunięcia obiektu. Dodatkowo, w przypadku stwierdzenia naruszenia MPZP, organ gminy może wszcząć postępowanie administracyjne w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zmierzające do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.

Ewentualne posiadanie faktur za regularne opróżnianie szamba może stanowić okoliczność łagodzącą wyłącznie w kontekście ewentualnych zarzutów dotyczących naruszenia obowiązków z ustawy, lecz nie stanowi podstawy do uznania zgodności inwestycji z MPZP. Prawidłowe wywożenie nieczystości nie niweluje naruszenia planistycznego charakteru inwestycji.

Podsumowując, instalacja szamba bezodpływowego w sytuacji, gdy MPZP przewiduje wyłącznie sieć kanalizacyjną lub przydomową oczyszczalnię ścieków, jest niezgodna z obowiązującymi ustaleniami planu miejscowego. Gmina nie może wydać zgody na działanie sprzeczne z planem, ponieważ nie posiada w tym zakresie kompetencji uznaniowej.

W celu legalnego zrealizowania inwestycji może Pani:

• wystąpić z wnioskiem o zmianę MPZP, co jednak stanowi procedurę czasochłonną i wymagającą inicjatywy rady gminy, stąd możemy taki wniosek przygotować,
• rozważyć realizację przydomowej oczyszczalni ścieków zgodnie z MPZP, jeśli warunki gruntowo-wodne na to pozwalają.

Realizacja inwestycji wbrew MPZP wiąże się z ryzykiem wydania przez nadzór budowlany decyzji o rozbiórce oraz ewentualnych postępowań administracyjnych i finansowych. W świetle obowiązujących przepisów nie istnieje możliwość skutecznej legalizacji takiej inwestycji bez zmiany planu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - Dz.U. 2024 poz. 399

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414