Brak opłat za ścieki ujawniony po latach, czy mieszkaniec musi płacić za błędy gminy?

Obowiązek właścicieli przyłączenia do sieci kanalizacyjnej i odprowadzania nieczystości ciekłych

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:

Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez:

(…)

2) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych;

(…)

3a) gromadzenie nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych lub osadnikach w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków;

(…).

Nadzór nad realizacją wymienionych obowiązków sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W przypadku stwierdzenia ich niewykonania wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonywanie decyzji podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Właściciele nieruchomości dokumentują pozbywanie się nieczystości ciekłych umową i dowodem opłat

Art. 6 omawianej ustawy stanowi:

Właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, oraz właściciele nieruchomości, którzy nie są obowiązani do ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rzecz gminy, wykonując obowiązek określony w art. 5 ust. 1 pkt 3b, są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez:

1) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych lub osadników w instalacjach przydomowych oczyszczalni ścieków i transportu nieczystości ciekłych lub,

2) gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanego do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2

– przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi.

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje:

1) posiadanie ww. umów;

2) zgodność postanowień ww. umów z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz ze sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1;

3) dowody uiszczania opłat za usługi lub inny sposób udokumentowania wykonania obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3b.

Odpowiedzialność karna za nieprzestrzeganie obowiązku prawidłowego pozbywania się odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych

Zgodnie z art. 10 ust. 2-3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach:

2. Kto nie wykonuje obowiązków wymienionych w art. 5 ust. 1 lub 1a podlega karze grzywny.

2a. Karze określonej w ust. 2 podlega także ten, kto nie wykonuje obowiązków określonych w regulaminie.

2d. Kto utrudnia lub udaremnia przeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 6 ust. 5a podlega karze grzywny.

3. Postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1-2d, toczy się według przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2022 r., poz. 1124 oraz z 2023 r. poz. 1963).

Kara grzywny wynosi zasadniczo od 20 zł do 5000 zł; orzeczona grzywna podlega egzekucji, przy czym w razie bezskuteczności egzekucji art. 25 Kodeksu wykroczeń przewiduje zamianę grzywny na pracę społecznie użyteczną, a gdyby ukarany nie wyraził na to zgody lub od tej pracy się uchylał – na areszt zastępczy.

Obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci z jednym wyjątkiem

Z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wynika zasada, że w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej nieruchomość ma być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy przypadku, gdy nieruchomość jeszcze przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej wyposażona została w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Jeżeli bowiem istnieje sieć, a także są warunki techniczne i ekonomiczne do przyłączenia się do tejże sieci, należy ten obowiązek niezwłocznie spełnić. O tym zaś decyduje wójt, burmistrz (prezydent miasta) w drodze decyzji. Jeżeli kumulatywnie zostaną spełnione te warunki, organ administracji publicznej nie może nie wydać decyzji z art. 5 ust. 7 ustawy. Żaden przepis ustawy nie daje podstaw do „ważenia” kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, które z tych wartości przeważa. To, że obywatel będzie narażony na poniesienie kosztów, nawet większych niż się spodziewa, nie stanowi przesłanki, która mogłyby w jakikolwiek sposób wpłynąć na wykonalność obowiązku o charakterze publicznoprawnym. Brak realizacji art. 5 i brak wykazania umowy lub brak spełnienia przesłanki, że budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona i nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniających wymagania określone w przepisach odrębnych, powoduje, że organ ma prawo nałożyć na właściciela nieruchomości grzywnę i wezwać do zapłaty zaległości.

Warunki przyłączenia do sieci wydawane na wniosek

Skoro zatem ww. obowiązki spoczywają na właścicielu nieruchomości, to co do zasady ów właściciel powinien w swoim zakresie zapewnić geodetę, by nanieść na mapkę, którędy puszczone są rury do studzienki ściekowej. Niemniej jednak zalecam pisemne wystąpienie do ZGK, by wskazali podstawę prawną dla ich stanowiska. Być może nie będą w stanie i znajdzie się furtka dla uniknięcia tych kosztów, wszak nie znam historii i przebiegu tych rur, działek, przez które biegną itd. Możliwe, że z odpowiedzi ZGK będzie można wyłowić ważne szczegóły tej sprawy. W każdym razie proszę pamiętać, że zasada jest taka, iż o warunki przyłączenia nieruchomości do sieci może wystąpić osoba zainteresowana przyłączeniem się do sieci wodociągowej lub kanalizacji sanitarnej, a w celu uzyskania warunków przyłączenia należy złożyć pisemny wniosek o wydanie warunków przyłączenia i do wniosku dołączyć szkic sytuacyjny lub plan zabudowy. Zatem koszt ich sporządzenia obciąża wnioskodawcę – właściciela nieruchomości.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - Dz.U. 2024 poz. 399
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
3. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz.U. 1966 nr 24 poz. 151
4. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114