Zwolnienie z akcyzy na samochód po powrocie z zagranicy

Kiedy w ogóle można mówić o zwolnieniu z akcyzy?

W opisanej sytuacji decydujące znaczenie ma art. 110 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym. Przepis ten przewiduje zwolnienie od akcyzy dla samochodu osobowego przywożonego przez osobę fizyczną przybywającą na terytorium Polski na pobyt stały albo powracającą z czasowego pobytu z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju.

Chodzi więc o tzw. mienie przesiedleńcze, ale w zakresie akcyzy ma to praktyczne znaczenie przede wszystkim dla samochodu osobowego. Sam fakt, że ktoś pracuje za granicą, nie wystarcza. Trzeba wykazać rzeczywistą zmianę miejsca pobytu w rozumieniu ustawy.

Jakie warunki trzeba spełnić?

Zgodnie z art. 110 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, zwolnienie przysługuje, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:

Jeżeli choć jeden z tych warunków nie jest spełniony, urząd może odmówić zwolnienia.

Zobacz również:

• samochód bez akcyzy po zakupie – co zrobić
• przerobienie busa na osobowy a akcyza

Co oznacza pobyt stały i dlaczego to jest najważniejsze?

Najwięcej sporów dotyczy właśnie tego, czy doszło do zmiany miejsca stałego pobytu. Definicję ustawową zawiera art. 110 ust. 8 ustawy o podatku akcyzowym. Za miejsce stałego pobytu uważa się miejsce, w którym osoba fizyczna przebywa co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym ze względu na więzi osobiste i zawodowe.

Jeżeli więzi zawodowe i osobiste są w różnych państwach, znaczenie ma całokształt okoliczności. Ustawa wskazuje też, że gdy osoba jest związana zawodowo z innym miejscem niż miejsce więzi osobistych i regularnie tam wraca, za miejsce stałego pobytu może być uznane właśnie miejsce więzi osobistych. Wynika to z art. 110 ust. 8 zdanie drugie ustawy o podatku akcyzowym.

W praktyce urząd analizuje m.in.:

• gdzie mieszka rodzina,
• gdzie znajduje się stałe mieszkanie lub dom,
• gdzie wykonywana jest praca,
• gdzie podatnik rzeczywiście przebywa przez większość roku,
• gdzie koncentrują się jego sprawy życiowe i majątkowe.

To oznacza, że tymczasowy pobyt w Polsce kilka razy w roku nie oznacza osiedlenia się w Polsce. Jeżeli auto ma być tylko używane podczas urlopów lub okazjonalnych przyjazdów, zwykle nie będzie podstaw do zwolnienia.

Czy wystarczy, że pracuję za granicą i przyjeżdżam do Polski kilka razy w roku?

Nie. W typowej sytuacji opisanej w pytaniu samo wykonywanie pracy za granicą na umowie terminowej oraz okresowe pobyty w Polsce nie dają prawa do zwolnienia z akcyzy.

Jeżeli samochód ma zostać sprowadzony do Polski i używany tutaj tylko podczas krótkich pobytów, to najczęściej nie dochodzi do przybycia na pobyt stały ani do powrotu z czasowego pobytu w rozumieniu art. 110 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym. W takim przypadku nie ma podstaw do zastosowania zwolnienia.

Inaczej może być dopiero wtedy, gdy rzeczywiście kończy Pan pobyt za granicą i przenosi centrum życia do Polski. Samo „wymeldowanie” za granicą nie jest warunkiem zapisanym wprost w ustawie, ale może być jednym z dowodów potwierdzających zmianę miejsca pobytu. Organ patrzy na stan faktyczny, a nie tylko na formalności meldunkowe.

Czy zwolnienie przysługuje dopiero przy rzeczywistym powrocie do Polski?

Co do zasady tak. Zwolnienie jest pomyślane dla osoby, która rzeczywiście przenosi miejsce stałego pobytu do Polski albo do Polski powraca. W praktyce oznacza to, że:

• kończy Pan pobyt za granicą albo zasadniczo ogranicza go do sytuacji przejściowej,
• centrum życia osobistego i zawodowego przenosi się do Polski,
• samochód był wcześniej używany za granicą przez wymagany okres,
• auto zostaje przywiezione w ustawowym terminie.

Jeżeli natomiast przez cały czas miejscem stałego pobytu pozostaje Polska, a wyjazd za granicę miał charakter tylko zarobkowy lub przejściowy, urząd może uznać, że nie nastąpił żaden „powrót” w rozumieniu art. 110 ustawy. Wtedy również zwolnienie może nie przysługiwać.

Takie podejście jest zgodne także z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, w szczególności z wyrokiem TSUE z 7 czerwca 2007 r. w sprawie C-156/04, gdzie podkreślono konieczność oceny zarówno więzi osobistych, jak i zawodowych oraz wszystkich istotnych okoliczności faktycznych.

Zobacz również:

• zakup auta z Wielkiej Brytanii, przywóz do Polski i sprzedaż na Ukrainę – akcyza, cło i VAT
• samochód ciężarowy a akcyza – kiedy fiskus może jej żądać

Jakie dokumenty warto przygotować do urzędu?

Ustawa wymaga przedstawienia dowodu, że samochód służył do użytku osobistego przez co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca pobytu – art. 110 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku akcyzowym. W praktyce warto zgromadzić:

• umowę kupna albo fakturę nabycia pojazdu,
• zagraniczny dowód rejestracyjny,
• polisę OC lub AC,
• potwierdzenia przeglądów, napraw, serwisu,
• dokumenty potwierdzające pobyt i pracę za granicą,
• dokumenty potwierdzające powrót lub osiedlenie się w Polsce, np. umowę najmu, rozwiązanie zagranicznej umowy najmu, zakończenie zatrudnienia, dokumenty rodzinne, podatkowe lub meldunkowe, jeśli występują.

Warto pamiętać, że katalog dowodów nie jest zamknięty. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej z art. 122 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz zasadami dowodowymi z art. 180 § 1 i art. 181 Ordynacji podatkowej, organ może brać pod uwagę różne dokumenty i inne środki dowodowe.

Co grozi po naruszeniu warunków zwolnienia?

Jeżeli po skorzystaniu ze zwolnienia samochód zostanie sprzedany, wynajęty albo oddany do używania osobie trzeciej przed upływem 12 miesięcy od dnia przywozu, dojdzie do naruszenia warunku z art. 110 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym. W takim przypadku urząd może zakwestionować prawo do zwolnienia i domagać się zapłaty akcyzy.

Jeżeli podatnik złoży nieprawdziwe oświadczenia lub zatai istotne okoliczności, mogą pojawić się również konsekwencje na gruncie ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy, zależnie od konkretnego stanu faktycznego.

Odpowiedź na zadane pytanie

W opisanym stanie faktycznym najbardziej prawdopodobna odpowiedź brzmi:

1. Nie, samo mieszkanie i praca za granicą oraz przywożenie auta do używania w Polsce kilka razy w roku nie wystarcza do zwolnienia z akcyzy.
2. Zwolnienie co do zasady przysługuje dopiero przy rzeczywistym przybyciu lub powrocie do Polski na pobyt stały, z jednoczesnym spełnieniem pozostałych warunków z art. 110 ust. 1 i ust. 6 ustawy o podatku akcyzowym.

Jeżeli więc celem jest tylko rejestracja auta w Polsce i korzystanie z niego podczas okazjonalnych pobytów, urząd najpewniej odmówi zwolnienia.

FAQ

Czy zwolnienie z akcyzy dotyczy każdego pojazdu?

Nie. W omawianym trybie z art. 110 ustawy o podatku akcyzowym chodzi o samochód osobowy.

Czy muszę być wymeldowany za granicą, aby dostać zwolnienie?

Nie jest to warunek zapisany wprost w ustawie. Może to jednak być jeden z dowodów potwierdzających, że rzeczywiście zakończył Pan pobyt za granicą i przeniósł miejsce stałego pobytu do Polski.

Czy mogę sprzedać auto zaraz po sprowadzeniu?

Nie, jeśli skorzystał Pan ze zwolnienia. Zgodnie z art. 110 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku akcyzowym przez 12 miesięcy od przywozu nie wolno sprzedać, wynająć ani oddać auta do używania osobie trzeciej.

Czy auto kupione miesiąc przed powrotem daje prawo do zwolnienia?

Zwykle nie. Ustawa wymaga, aby samochód służył do użytku osobistego przez co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca pobytu – art. 110 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym.

Czy pracownik sezonowy może skorzystać ze zwolnienia?

To zależy od konkretnego stanu faktycznego. Sam sezonowy wyjazd zarobkowy zwykle nie oznacza przeniesienia miejsca stałego pobytu za granicę, więc późniejszy „powrót” może nie spełniać warunków z art. 110 ustawy o podatku akcyzowym.

Źródła

Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 7 czerwca 2007 r., C-156/04.