Kontakty ojca z dzieckiem – jak często i jak je ustalić?

Prawo ojca do utrzymywania kontaktów z dzieckiem

Zgodnie z art. 113 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice oraz dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Jest to zasada podstawowa: kontakty nie są nagrodą dla rodzica ani przywilejem zależnym wyłącznie od dobrej woli drugiego rodzica.

Kontakty obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem, czyli odwiedziny, spotkania i zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, a także bezpośrednie porozumiewanie się, korespondencję oraz korzystanie ze środków komunikacji na odległość, w tym komunikacji elektronicznej.

Prawo do kontaktów jest odrębne od władzy rodzicielskiej. Oznacza to, że sam fakt, iż dziecko mieszka z matką, nie pozbawia ojca prawa do spotkań. Również ograniczenie albo pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza automatycznego zakazu kontaktów; potrzebne jest odrębne rozstrzygnięcie sądu, jeżeli kontakty mają zostać ograniczone lub zakazane.

Czy istnieje ustawowa liczba godzin kontaktu ojca z dzieckiem?

Nie ma przepisu, który przyznawałby ojcu konkretną liczbę godzin w tygodniu albo w miesiącu. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie. Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka, jego wiek, stan zdrowia, relację z rodzicem, dotychczasowy sposób opieki, odległość między miejscami zamieszkania rodziców oraz to, czy rodzice potrafią współpracować.

Przy dziecku siedmiomiesięcznym kontakty często wymagają większej ostrożności niż przy dziecku kilkuletnim. Znaczenie ma karmienie, sen, rytm dnia, potrzeba poczucia bezpieczeństwa i to, czy ojciec wcześniej realnie uczestniczył w opiece. Nie oznacza to jednak, że ojciec może być odsuwany od dziecka tylko dlatego, że dziecko jest małe. W sprawach dotyczących tak małych dzieci warto odwołać się do praktycznych zasad opisujących kontakty ojca z niemowlęciem.

W praktyce przy niemowlęciu można żądać na przykład częstszych, ale krótszych spotkań, początkowo w miejscu pobytu dziecka albo w neutralnym miejscu, a następnie stopniowego wydłużania kontaktów. Jeżeli ojciec opiekował się dzieckiem od urodzenia i dziecko dobrze znosi jego opiekę, argumenty za szerszymi kontaktami są mocniejsze.

Rodzice po rozstaniu a ustalenie kontaktów

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, rodzice powinni wspólnie określić sposób kontaktów drugiego rodzica z dzieckiem, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. Przy siedmiomiesięcznym dziecku nie można jeszcze mówić o świadomych życzeniach dziecka, dlatego kluczowe są jego potrzeby rozwojowe i bezpieczeństwo.

Jeżeli rodzice żyli w związku nieformalnym, sytuacja prawna kontaktów nie jest przez to gorsza. Ojciec, którego ojcostwo jest ustalone, ma prawo żądać kontaktów także po rozpadzie konkubinatu. Znaczenie ma nie forma związku rodziców, lecz dobro dziecka i relacja dziecka z ojcem.

Sam fakt, że matka ma nowego partnera, nie jest podstawą do ograniczenia jej praw ani do automatycznej zmiany miejsca pobytu dziecka. Może mieć jednak znaczenie, jeżeli nowa sytuacja wpływa na dziecko, utrudnia ojcu kontakty, powoduje częste przeprowadzki albo rodzi konkretne ryzyko dla dziecka. W takim przypadku trzeba przedstawić sądowi fakty, a nie same oceny lub przypuszczenia.

Wyprowadzka matki z dzieckiem a kontakty ojca

Jeżeli matka przeprowadziła się z dzieckiem, trzeba ustalić, czy zmiana miejsca pobytu realnie utrudnia kontakty. Przy niewielkiej odległości problemem może być głównie harmonogram spotkań. Przy dużej odległości trzeba rozważyć inne rozwiązania: dłuższe, ale rzadsze spotkania, podział kosztów dojazdów, kontakty wideo, a przy starszym dziecku również część ferii, wakacji i świąt.

Przeprowadzka nie powinna służyć faktycznemu odcięciu dziecka od ojca. Jeżeli odległość między rodzicami jest istotna, pomocne może być uregulowanie zasad odbioru i odwożenia dziecka oraz kontaktów zdalnych. Szerzej ten problem omawiają sprawy o kontakty na odległość.

Jak sąd może uregulować kontakty ojca z małym dzieckiem?

Sąd może bardzo precyzyjnie określić sposób wykonywania kontaktów. W sprawie o kontakty warto wnosić nie tylko o ogólne prawo do spotkań, ale o konkretny harmonogram. Im bardziej szczegółowe żądanie, tym łatwiej potem wykonywać orzeczenie.

We wniosku można zaproponować między innymi:

• dni i godziny kontaktów w tygodniu,
• kontakty weekendowe, jeżeli wiek i potrzeby dziecka na to pozwalają,
• miejsce spotkań i sposób odbioru dziecka,
• obecność matki, opiekuna lub innej osoby przy pierwszych kontaktach, jeżeli jest to potrzebne,
• stopniowe wydłużanie spotkań wraz z wiekiem dziecka,
• kontakty telefoniczne albo wideo,
• zasady kontaktów w święta, ferie i wakacje, gdy dziecko będzie starsze.

Przy niemowlęciu sąd może uznać, że początkowo właściwe będą krótsze spotkania, ale odbywające się regularnie. Regularność jest ważna, bo pozwala dziecku budować więź z ojcem i zmniejsza napięcie między rodzicami.

Wniosek do sądu o uregulowanie kontaktów

Jeżeli porozumienie z matką dziecka nie jest możliwe, ojciec może złożyć do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, wniosek o uregulowanie kontaktów. Co do zasady właściwy jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania dziecka, a gdy nie można go ustalić - miejsca pobytu dziecka.

Od wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego w takiej sprawie pobiera się obecnie opłatę stałą 100 zł, chyba że przepis szczególny przewiduje inne rozwiązanie albo strona uzyska zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku warto dołączyć odpis aktu urodzenia dziecka, dowody potwierdzające dotychczasowe kontakty i opiekę, korespondencję z matką oraz własną propozycję harmonogramu.

W pilnych sytuacjach można jednocześnie złożyć wniosek o zabezpieczenie kontaktów na czas trwania postępowania. Jest to szczególnie ważne, gdy drugi rodzic odmawia spotkań, przekłada je bez uzasadnienia albo przez wiele tygodni uniemożliwia budowanie więzi z dzieckiem.

Utrudnianie kontaktów przez matkę

Jeżeli nie ma jeszcze orzeczenia sądu ani ugody, utrudnianie spotkań jest przede wszystkim argumentem za szybkim złożeniem wniosku o uregulowanie kontaktów oraz o zabezpieczenie. Warto dokumentować odwoływane spotkania, wiadomości, odmowy i propozycje alternatywnych terminów.

Jeżeli sąd wydał już postanowienie albo rodzice zawarli ugodę przed sądem lub mediatorem, a kontakty nadal są utrudniane, można skorzystać z trybu przewidzianego w art. 598¹⁵-598²² Kodeksu postępowania cywilnego. Najpierw sąd może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, a przy dalszych naruszeniach nakazać zapłatę. Podobne problemy praktyczne omawia sprawa dotycząca tego, jak oceniane jest utrudnianie kontaktów przez matkę.

Trzeba odróżnić realne utrudnianie kontaktów od sytuacji, w której kontakt wymaga zmiany z powodu choroby dziecka, konieczności opieki medycznej albo innych obiektywnych przyczyn. Także reakcje dziecka muszą być oceniane ostrożnie. Przy starszych dzieciach może pojawić się problem, gdy dziecko niechętne kontaktom z ojcem wymaga nie tylko prawnego, ale i psychologicznego podejścia.

Ograniczenie albo zakaz kontaktów

Sąd może ograniczyć kontakty, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Może na przykład zakazać zabierania dziecka poza miejsce stałego pobytu, zezwolić na spotkania tylko w obecności drugiego rodzica, kuratora albo innej osoby, ograniczyć kontakty do określonych form porozumiewania się na odległość albo zakazać określonych kontaktów.

Zakaz kontaktów jest rozwiązaniem dalej idącym i powinien być stosowany wtedy, gdy utrzymywanie kontaktów poważnie zagraża dobru dziecka. Nie wystarczy sam konflikt między rodzicami. Potrzebne są konkretne okoliczności, na przykład przemoc, uzależnienie, rażące zaniedbania, narażanie dziecka na niebezpieczeństwo albo inne zachowania szkodliwe dla dziecka.

Sąd może także, na podstawie art. 113⁴ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do specjalistów, poradnictwa rodzinnego, terapii rodzinnej albo innej formy pomocy, wskazując sposób kontroli wykonania zarządzeń.

FAQ

Podsumowanie

Ojciec ma prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów z dzieckiem, ale nie istnieje sztywna ustawowa liczba godzin, która zawsze mu przysługuje. Przy siedmiomiesięcznym dziecku najważniejsze jest takie ułożenie spotkań, aby były regularne, bezpieczne i dostosowane do rytmu dziecka. Jeżeli matka utrudnia kontakty, warto działać szybko: zaproponować konkretny harmonogram, dokumentować odmowy i w razie potrzeby złożyć do sądu wniosek o uregulowanie kontaktów oraz zabezpieczenie na czas postępowania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 113-113⁶ - Dz.U. 2026 poz. 236
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 569 oraz art. 598¹⁵-598²² - Dz.U. 2026 poz. 468
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 23 - Dz.U. 2025 poz. 1228
4. Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r., sygn. akt III CZP 70/66
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 98/05