Odpowiedzialność za długi osoby chorej psychicznie – zakres odpowiedzialności poręczyciela

Odpowiedzialność innych osób za długi kredytobiorcy

Ewentualna odpowiedzialność innych osób (to jest Pani jako matki albo rodzeństwa) za długi kredytobiorczyni jest uzależniona od sposobu zabezpieczenia kredytu. Jest ona możliwa w zasadzie w przypadku zawarcia m.in. umowy poręczenia przez osobę, która zobowiązuje się do spłaty kredytu w przypadku, gdy nie będzie tego robił kredytobiorca.

Zgodnie z art. 876 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego (K.c.) przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie. Poręczenie może dotyczyć także długu przyszłego, ale do oznaczonej kwoty (art. 878 K.c.).

W każdym przypadku o zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika. Jednakże czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela (art. 879 § 1 i 2 K.c.).

Ponadto, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o tym niezwłocznie poręczyciela (art. 880 K.c.).

W związku z tym, jeżeli zabezpieczeniem kredytu zaciągniętego przez osobę, która go nie spłaca w terminie, była umowa poręczenia, to o fakcie nieterminowej spłaty poszczególnych rat kredytu powinien być zawiadomiony niezwłocznie poręczyciel.

Odpowiedzialność poręczyciela za dług dłużnika

Zakres odpowiedzialności poręczyciela za dług dłużnika określa art. 881 K.c., zgodnie z którym w braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny.

Zgodnie z art. 366 § 1 i 2 K.c. kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.

Oznacza to, że wierzyciel (bank) może dochodzić, według własnego uznania, zapłaty całej lub części kwoty długu kredytobiorcy albo poręczyciela.

W związku z tym o odpowiedzialności innych osób niż kredytobiorca rozstrzyga sposób zabezpieczenia kredytu. Dlatego też proszę sprawdzić w umowach kredytu, jak zostały one zabezpieczone.

Podpisanie umowy kredytowej przez osobę chorą psychicznie

Ponieważ kredytobiorczyni jest osobą chorą psychicznie, można również rozważać uchylenie się od oświadczenia woli dotyczącego umowy kredytu, powołując się na jego wadę tj. nieważność.

Zgodnie z art. 82 K.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

Zaburzenia czynności psychicznych należy oceniać według stanu składania oświadczenia woli w dacie jego złożenia (tj. zawarcia konkretnej umowy kredytu).

Jak stwierdzić nieważność umowy kredytowej?

W celu stwierdzenia nieważności czynności prawnej należy wytoczyć powództwo (oparte na art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego) o ustalenie nieważności czynności prawnej. Roszczenie oparte na tym powództwie nie ulega przedawnieniu.

W związku z tym proszę:

1. sprawdzić w umowach kredytu, jak zostały one zabezpieczone, odpowiedzialność innych osób za spłatę kredytu jest bowiem uzależniona od rodzaju i zakresu zabezpieczenia kredytu;
2. rozważyć wystąpienie z powództwem o ustalenie nieważności czynności prawnej (umowa kredytu) na podstawie art. 82 K.c., ponieważ kredytobiorczyni w momencie składnia oświadczenia woli, z powodu choroby psychicznej, znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
3. podjąć negocjacje z bankami w celu np. konsolidacji kredytu i obniżenia jego kosztów.

Należy zastrzec, że wymienione wyżej sposoby postępowania nie dotyczą osoby, która została całkowicie ubezwłasnowolniona, ponieważ osoba taka nie posiada zdolności do czynności prawnych i wszelkie dokonane czynności prawne są nieważne.