Odwołanie skarbnika gminy po zmianie wójta a powrót do pracy

Odwołanie skarbnika uchwałą rady gminy

Skarbnik gminy jest głównym księgowym budżetu gminy. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy powoływanie i odwoływanie skarbnika gminy, który jest głównym księgowym budżetu, na wniosek wójta.

To oznacza, że sama zmiana wójta albo nowej kadencji rady nie usuwa skarbnika ze stanowiska automatycznie. Konieczna jest uchwała rady gminy podjęta na wniosek wójta. Dopiero taki akt wywołuje skutki prawne.

Od strony pracowniczej znaczenie ma art. 70 § 1 i § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Z przepisu wynika, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie – niezwłocznie albo w określonym terminie – odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał, a odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. Jeżeli odwołanie nastąpiło bez zachowania okresu wypowiedzenia, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za okres równy okresowi wypowiedzenia.

W praktyce więc uchwała rady gminy o odwołaniu skarbnika wywołuje podwójny skutek: pozbawia funkcji oraz jednocześnie uruchamia skutek pracowniczy przewidziany w Kodeksie pracy. Odrębnego spojrzenia wymaga sytuacja, gdy przy zmianie na stanowisku pojawia się dodatkowo kwestia wieku emerytalnego; zobacz także materiał o odwołaniu skarbnika gminy a wieku emerytalnym.

Czy odwołanie skarbnika oznacza koniec pracy w urzędzie?

Najczęściej tak. Jeżeli dana osoba była zatrudniona jako skarbnik na podstawie powołania, to odwołanie ze stanowiska co do zasady prowadzi do ustania zatrudnienia po upływie okresu wypowiedzenia albo – przy odwołaniu natychmiastowym – do niezwłocznego odsunięcia od funkcji z zachowaniem roszczeń płacowych wynikających z art. 70 § 2 Kodeksu pracy.

W przypadku skarbnika nie stosuje się mechanizmu automatycznego „odżycia” wcześniejszej umowy o pracę tylko dlatego, że przed powołaniem dana osoba była zatrudniona np. jako księgowa. Co do zasady wcześniejszy stan zatrudnienia nie wraca samoczynnie.

Jeżeli interesuje Cię szerzej kwestia odwołania z funkcji, warto porównać zasady obowiązujące przy innych stanowiskach kierowniczych.

Brak automatycznego powrotu na poprzednie stanowisko

To jest najważniejsza odpowiedź na zadane pytanie: odwołany skarbnik nie ma z mocy samego prawa automatycznego powrotu na poprzednie stanowisko w urzędzie gminy.

Podstawą jest tu konstrukcja zatrudnienia na podstawie powołania. Zgodnie z art. 68 § 1 Kodeksu pracy na podstawie powołania nawiązuje się stosunek pracy w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Dla skarbnika takim przepisem odrębnym jest art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Po odwołaniu ustaje więc stosunek pracy związany z tą funkcją, a nie odradza się automatycznie wcześniejsza umowa, chyba że strony wcześniej wyraźnie to zabezpieczyły.

Inaczej byłoby tylko wtedy, gdyby przed objęciem funkcji skarbnika strony zawarły wyraźne porozumienie dotyczące dalszego losu poprzedniego stosunku pracy albo gdyby z dokumentów kadrowych wynikało, że poprzedni stosunek pracy nie został definitywnie zakończony. Taka ocena zawsze zależy od konkretnych dokumentów: treści powołania, porozumień, rozwiązania wcześniejszej umowy i akt osobowych.

W praktyce trzeba więc sprawdzić, czy:

• poprzednia umowa o pracę została rozwiązana,
• doszło do porozumienia o zmianie podstawy zatrudnienia,
• wprowadzono pisemną gwarancję powrotu po odwołaniu,
• występowały dodatkowe ustalenia wewnętrzne w urzędzie.

Czy wójt ma obowiązek zatrudnić odwołanego skarbnika z powrotem?

Co do zasady – nie. Przepisy nie nakładają na wójta obowiązku zatrudnienia odwołanego skarbnika na wcześniejszym stanowisku tylko dlatego, że przed powołaniem pracował w tym samym urzędzie.

Wójt, jako kierownik urzędu gminy i zwierzchnik służbowy pracowników urzędu, wykonuje uprawnienia pracodawcy wobec pracowników urzędu na podstawie art. 33 ust. 3 i 5 ustawy o samorządzie gminnym. To oznacza, że może zdecydować o zaoferowaniu nowej umowy o pracę albo innego stanowiska, ale zasadniczo jest to decyzja organizacyjna pracodawcy, a nie automatyczny obowiązek.

Możliwe są więc trzy sytuacje:

Przy analizie kompetencji kadrowych w samorządzie pomocne bywa także porównanie z zagadnieniem powołanie i odwołanie osoby pełniącej obowiązki głównej księgowej.

Czy można zatrudnić odwołanego skarbnika na innym stanowisku?

Tak, ale wymaga to odrębnej podstawy. Jeżeli po odwołaniu gmina chce nadal zatrudniać tę osobę, może to zrobić np. przez zawarcie nowej umowy o pracę na stanowisku odpowiadającym potrzebom urzędu i kwalifikacjom pracownika.

Nie jest to jednak „reaktywacja” dawnego etatu, tylko nowe zatrudnienie albo nowa decyzja kadrowa. Warunki pracy i płacy nie muszą być identyczne jak przed powołaniem, chyba że strony tak uzgodnią.

Znaczenie mogą mieć również przepisy ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, zwłaszcza gdy chodzi o wymagania kwalifikacyjne, nabór, rodzaj stanowiska czy ograniczenia dotyczące zatrudnienia. W niektórych konfiguracjach kadrowych trzeba dodatkowo ocenić, czy dane stanowisko powinno być obsadzane w drodze naboru.

Jakie roszczenia może mieć odwołany skarbnik?

To zależy od sposobu przeprowadzenia odwołania i dokumentacji kadrowej. Jeżeli doszło do naruszenia przepisów o odwołaniu, wypowiedzeniu albo wypłacie należnych świadczeń, pracownik może dochodzić swoich praw przed sądem pracy.

Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie:

• brak obowiązku przywrócenia na wcześniejsze stanowisko – to co do zasady nie daje samo przez się roszczenia o powrót,
• naruszenie trybu odwołania lub zasad rozwiązania stosunku pracy – to może prowadzić do roszczeń przewidzianych w prawie pracy.

W praktyce należy przeanalizować uchwałę rady gminy, wniosek wójta, treść aktu powołania, daty doręczeń oraz dokumenty dotyczące wcześniejszego zatrudnienia. Bez tego nie da się bezpiecznie ocenić, czy pracownik może żądać np. wynagrodzenia za okres wypowiedzenia albo podważać określone czynności pracodawcy.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak te zasady działają w praktyce i kiedy wynik może być różny mimo podobnego stanu faktycznego.

Podsumowanie

Samo odwołanie skarbnika nie daje prawa do automatycznego powrotu na wcześniejsze stanowisko w urzędzie gminy. Jeżeli osoba została zatrudniona na podstawie powołania, zastosowanie mają art. 68 i art. 70 Kodeksu pracy, a odwołanie co do zasady kończy taki stosunek pracy na zasadach przewidzianych dla powołania.

Wójt może zaproponować dalsze zatrudnienie, ale zwykle nie ma ustawowego obowiązku przyjęcia odwołanego skarbnika z powrotem na dawny etat. Wyjątek może wynikać z konkretnych dokumentów, wcześniejszego porozumienia lub szczególnych okoliczności sprawy.

FAQ

Czy nowy wójt może sam odwołać skarbnika?

Nie. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym skarbnika odwołuje rada gminy, ale wyłącznie na wniosek wójta.

Czy zmiana kadencji powoduje automatyczne wygaśnięcie funkcji skarbnika?

Nie. Sama zmiana władz gminy nie kończy automatycznie pełnienia funkcji przez skarbnika.

Czy odwołany skarbnik wraca automatycznie na stanowisko księgowej?

Co do zasady nie. Taki powrót wymaga odrębnej podstawy, np. nowego zatrudnienia albo wcześniejszego skutecznego porozumienia.

Czy wójt musi zatrudnić odwołanego skarbnika na innym stanowisku?

Zwykle nie ma takiego obowiązku. Może to zrobić, ale decyzja zależy od sytuacji organizacyjnej i dokumentów kadrowych.

Czy odwołanie skarbnika zawsze można zakwestionować?

Nie zawsze. Można natomiast badać, czy zachowano właściwy tryb, podstawę i skutki pracownicze wynikające z prawa pracy. To zależy od konkretnego stanu faktycznego.

Źródła

• art. 18 ust. 2 pkt 3 oraz art. 33 ust. 3 i 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
• art. 68 § 1 oraz art. 70 § 1 i § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy
• ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych
• wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2002 r., I PKN 876/00
• wyrok Sądu Najwyższego z 13 marca 1997 r., I PKN 43/97