Zatrudnienie w przedszkolu na zastępstwo a urlop nauczyciela

Jaki urlop przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu w przedszkolu na zastępstwo?

Przedszkole jest co do zasady placówką nieferyjną, dlatego do nauczyciela zatrudnionego w przedszkolu stosuje się zasady urlopowe właściwe dla szkół i placówek, w których nie są przewidziane ferie szkolne. Wynika to z art. 64 ust. 3 ustawy z 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela.

Zgodnie z tym przepisem nauczycielowi zatrudnionemu w szkole, w której nie są przewidziane ferie szkolne, przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów.

To oznacza, że samo zatrudnienie „na zastępstwo” nie pozbawia prawa do urlopu. Decydujące jest to, że pozostaje Pani nauczycielem zatrudnionym w przedszkolu, a więc w placówce nieferyjnej. Dodatkowo sposób liczenia urlopu w takiej placówce warto porównać z opracowaniem dotyczącym urlop nieferyjny.

Czy umowa na zastępstwo zmienia prawo do urlopu?

Nie. Rodzaj umowy wpływa przede wszystkim na czas trwania zatrudnienia, ale nie znosi prawa do urlopu wypoczynkowego. W praktyce najważniejsze jest to, że przy umowie zawartej na czas określony w celu zastępstwa innego pracownika stosunek pracy kończy się z upływem terminu wskazanego w umowie albo z chwilą ziszczenia się warunku przewidzianego w jej treści, np. powrotu zastępowanego nauczyciela do pracy.

Podstawą zawarcia umowy na czas określony z nauczycielem jest art. 10 ust. 7 ustawy – Karta Nauczyciela, który dopuszcza zatrudnienie na czas określony m.in. w razie potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela.

Jeżeli więc zastępowana nauczycielka po urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, wypoczynkowym albo po innym usprawiedliwionym okresie nieobecności nadal nie wróci do pracy, Pani umowa może trwać dalej – o ile z jej treści wynika, że została zawarta na czas tej nieobecności. Jeżeli natomiast wróci do pracy, nawet na krótko, dotychczasowy stosunek pracy na zastępstwo co do zasady ustaje zgodnie z treścią tej umowy.

Jak oblicza się urlop, gdy zatrudnienie trwa tylko część roku?

Jeżeli stosunek pracy nauczyciela w placówce nieferyjnej nawiązuje się lub ustaje w trakcie roku kalendarzowego, urlop ustala się proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku. Wynika to z art. 64 ust. 5 ustawy – Karta Nauczyciela.

Przepis ten odsyła do zasad obliczania urlopu proporcjonalnego. W praktyce przyjmuje się, że:

• za każdy miesiąc pozostawania w zatrudnieniu przysługuje 1/12 rocznego wymiaru urlopu,
• niepełny miesiąc zatrudnienia zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca – jeżeli takie zasady znajdują zastosowanie przy konkretnym sposobie liczenia urlopu,
• niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Przy fragmencie o obliczaniu części urlopu pomocna może być także analiza dotycząca proporcjonalność urlopu.

Jeżeli więc nauczyciel pozostaje zatrudniony od 1 września do końca czerwca następnego roku szkolnego, dla potrzeb urlopu liczy się miesiące zatrudnienia przypadające w danym roku kalendarzowym. Właśnie dlatego dokładny wynik zależy od tego, kiedy umowa się rozpoczęła, kiedy faktycznie się skończy oraz czy część urlopu została już wykorzystana.

Ekwiwalent za niewykorzystany urlop po zakończeniu umowy

Jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy urlop nie zostanie wykorzystany, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. W przypadku nauczycieli placówek nieferyjnych wynika to z art. 66 ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela.

Przepis ten stanowi, że w razie niewykorzystania przysługującego urlopu wypoczynkowego z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy nauczycielowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za okres niewykorzystanego urlopu.

Oznacza to, że jeżeli umowa na zastępstwo skończy się przed udzieleniem Pani należnego urlopu, pracodawca nie może „wyzerować” tego uprawnienia. Powinien wypłacić ekwiwalent za niewykorzystane dni urlopu.

Przy wyliczeniu kwoty znaczenie ma nie tylko liczba dni urlopu, lecz także składniki wynagrodzenia uwzględniane przy obliczaniu należności urlopowych. W sprawach nauczycielskich bywa to istotne zwłaszcza przy dodatkach i składnikach zmiennych, dlatego warto odnieść się również do zagadnienia średnia urlopowa.

Co jeśli zastępowana nauczycielka skorzysta z kolejnego usprawiedliwionego okresu nieobecności?

Sama informacja, że zastępowana osoba planuje skorzystać z kolejnego świadczenia lub urlopu, nie przesądza jeszcze automatycznie o treści Pani stosunku pracy. Trzeba sprawdzić, jak dokładnie została sformułowana umowa.

Jeżeli umowa została zawarta „na czas nieobecności nauczyciela X”, to dalsza nieobecność tej osoby może oznaczać dalsze trwanie Pani zatrudnienia. Tak może być np. wtedy, gdy po jednym okresie nieobecności następuje kolejny prawnie usprawiedliwiony okres nieświadczenia pracy.

Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje:

W przypadku nauczycieli szczególnie ważne jest też, że urlop dla poratowania zdrowia jest obecnie instytucją uregulowaną w art. 73 ustawy – Karta Nauczyciela i przysługuje po spełnieniu ustawowych warunków. Nie każdy „urlop zdrowotny” używany potocznie będzie właśnie tym urlopem. Dlatego bez sprawdzenia podstawy prawnej nie da się jednoznacznie ustalić skutków dla Pani umowy.

Czy warto już szukać nowej pracy?

Z prawnego punktu widzenia nie da się odpowiedzieć kategorycznie bez znajomości treści umowy i faktycznego przebiegu nieobecności zastępowanej nauczycielki. Jeżeli istnieje realna możliwość jej powrotu do pracy, trzeba liczyć się z tym, że umowa na zastępstwo się zakończy. Jeżeli jednak nieobecność będzie trwała bez przerwy dalej, zatrudnienie może być kontynuowane.

Innymi słowy: z ostrożności zawodowej warto rozważać inne oferty pracy, ale samo przypuszczenie, że zastępowana nauczycielka planuje ciążę albo kolejną nieobecność, nie daje jeszcze pewności ani co do zakończenia, ani co do przedłużenia Pani umowy.

Zobacz również:

• oddział przedszkolny

Praktyczny wniosek dla opisanej sytuacji

Jeżeli była Pani zatrudniona jako nauczyciel w przedszkolu na zastępstwo i stosunek pracy zakończy się przed wykorzystaniem przysługującego urlopu, powinna Pani otrzymać ekwiwalent pieniężny za część niewykorzystanego urlopu obliczoną proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym.

Nie jest więc prawdą, że zakończenie pracy przed wakacjami automatycznie pozbawia nauczyciela prawa do urlopu albo do ekwiwalentu. W placówce nieferyjnej urlop nie jest „przywiązany” do wakacji tak jak w szkołach feryjnych, lecz do planu urlopów i zasad z art. 64 ustawy – Karta Nauczyciela.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak te zasady działają w praktyce. Ostateczny wynik zawsze zależy od treści umowy, dat zatrudnienia i tego, czy część urlopu została już wykorzystana.

FAQ

Czy nauczyciel w przedszkolu na zastępstwo ma zawsze 35 dni urlopu?

Nie zawsze w pełnym wymiarze. Zgodnie z art. 64 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela podstawowy wymiar wynosi 35 dni roboczych rocznie, ale gdy zatrudnienie trwa tylko część roku, stosuje się proporcję na podstawie art. 64 ust. 5 tej ustawy.

Czy pracodawca może nie wypłacić ekwiwalentu, bo umowa kończy się przed wakacjami?

Nie. Jeżeli urlop nie został wykorzystany do dnia rozwiązania stosunku pracy, ekwiwalent przysługuje na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela.

Czy powrót zastępowanej nauczycielki na jeden dzień kończy umowę zastępcy?

Bardzo często tak, jeżeli umowa była zawarta na czas jej nieobecności. Ostatecznie decyduje treść umowy i to, czy faktycznie nastąpił powrót do pracy.

Czy planowana ciąża zastępowanej nauczycielki automatycznie przedłuża moją umowę?

Nie. Sama informacja o planach życiowych nie wywołuje skutku prawnego. Znaczenie ma dopiero rzeczywista nieobecność w pracy i treść obowiązującej umowy.

Czy przedszkole zawsze jest placówką nieferyjną?

Co do zasady tak, dlatego do nauczycieli przedszkoli stosuje się art. 64 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela. W indywidualnych przypadkach warto jednak sprawdzić status danej placówki i organizację pracy.

Źródła

• art. 10 ust. 7, art. 64 ust. 3, art. 64 ust. 5, art. 66 ust. 2, art. 73 ustawy z 26.01.1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 986 ze zm.)
• ustawa z 26.06.1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277) – w zakresie zasad ogólnych dotyczących urlopu i ekwiwalentu, stosowanych pomocniczo tam, gdzie Karta Nauczyciela nie reguluje kwestii odmiennie
• rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 26.06.2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 656)