Odwołanie skarbnika gminy a wiek emerytalny

Status skarbnika gminy i podstawa zatrudnienia

Skarbnik gminy jest głównym księgowym budżetu gminy i należy do grupy pracowników samorządowych zatrudnianych na podstawie powołania. Wynika to z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Podstawą nawiązania stosunku pracy jest więc powołanie, a nie typowa umowa o pracę.

Organem właściwym do powołania i odwołania skarbnika gminy jest rada gminy, która działa na wniosek wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Tak stanowi art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Oznacza to, że sama rozmowa z wójtem, informacja kadrowa albo zapowiedź powołania nowej osoby nie zastępuje uchwały rady gminy ani pisemnego odwołania.

Warto odróżnić tę sytuację od innych form zatrudnienia w administracji publicznej. Przykładowo służba cywilna podlega odrębnym regułom, a przeniesienia i zmiany stanowiska nie są oceniane tak samo jak odwołanie skarbnika gminy zatrudnionego na podstawie powołania.

Czy osiągnięcie wieku emerytalnego kończy zatrudnienie?

Nie. Osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego samo w sobie nie rozwiązuje stosunku pracy. Ustawa o pracownikach samorządowych ani Kodeks pracy nie przewidują automatycznego ustania zatrudnienia skarbnika gminy tylko dlatego, że pracownik może już przejść na emeryturę.

Jednocześnie po osiągnięciu wieku emerytalnego nie działa już ochrona przedemerytalna z art. 39 Kodeksu pracy, ponieważ ten przepis chroni pracownika, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. Po osiągnięciu wieku emerytalnego ochrona z art. 39 Kodeksu pracy co do zasady nie blokuje odwołania.

Należy jednak pamiętać, że art. 11^3 Kodeksu pracy oraz art. 183a § 1 Kodeksu pracy zakazują dyskryminacji w zatrudnieniu między innymi ze względu na wiek. W praktyce odwołanie skarbnika zatrudnionego na podstawie powołania nie musi zawierać przyczyny, ale gdyby z okoliczności sprawy wynikało, że jedynym rzeczywistym powodem była dyskryminacja ze względu na wiek, ocena prawna może wymagać indywidualnej analizy.

Odwołanie skarbnika a własne wypowiedzenie

Z punktu widzenia pracownika zwykle korzystniejsze jest poczekanie na formalne odwołanie, a nie składanie własnego wypowiedzenia tylko dlatego, że pojawiła się ustna zapowiedź zmiany na stanowisku. Dopóki rada gminy nie podejmie właściwej uchwały i dopóki pracownik nie otrzyma skutecznego odwołania, stosunek pracy trwa.

Zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu pracy pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie, niezwłocznie albo w określonym terminie, odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Art. 70 § 1^1 Kodeksu pracy wymaga, aby odwołanie było dokonane na piśmie.

Jeżeli skarbnik sam złoży wypowiedzenie, to rozwiązanie stosunku pracy nastąpi z inicjatywy pracownika. Może to mieć znaczenie praktyczne przy ocenie związku ustania zatrudnienia z przejściem na emeryturę, przy negocjacjach co do dalszego zatrudnienia oraz przy ewentualnej strategii procesowej. Własne wypowiedzenie jest zasadne głównie wtedy, gdy pracownik świadomie chce sam zakończyć zatrudnienie w wybranym terminie i nie zamierza czekać na decyzję rady gminy.

Forma i skutki odwołania

Odwołanie skarbnika powinno mieć formę pisemną. Z art. 70 § 2 Kodeksu pracy wynika, że odwołanie jest co do zasady równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. Oznacza to, że stosunek pracy nie kończy się natychmiast, lecz po upływie właściwego okresu wypowiedzenia, chyba że odwołanie następuje w trybie natychmiastowym z przyczyn wskazanych w art. 52 albo art. 53 Kodeksu pracy.

Przy 16-letnim zatrudnieniu u tego samego pracodawcy okres wypowiedzenia wynosi co do zasady 3 miesiące. Wynika to z art. 36 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy, zgodnie z którym przy zatrudnieniu trwającym co najmniej 3 lata okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące. Do ustalenia okresu wypowiedzenia znaczenie ma okres zatrudnienia u danego pracodawcy, a nie tylko czas zajmowania stanowiska skarbnika.

Sąd Najwyższy w uchwale z 10 stycznia 2007 r., sygn. III PZP 6/06, wskazał, że w oświadczeniu pracodawcy o odwołaniu równoznacznym z wypowiedzeniem nie ma obowiązku podawania przyczyny uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy. Podobnie w wyroku z 23 lipca 2009 r., sygn. II PK 30/09, Sąd Najwyższy przyjął, że pracodawca nie musi wskazywać przyczyny odwołania, jeżeli odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem.

Wynagrodzenie po odwołaniu i obowiązek pracy

W okresie wypowiedzenia pracownik odwołany ze stanowiska ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem. Wynika to wprost z art. 70 § 2 Kodeksu pracy. W praktyce oznacza to, że odwołany skarbnik nie powinien stracić wynagrodzenia tylko dlatego, że przestał pełnić funkcję skarbnika w okresie wypowiedzenia.

Zgodnie z art. 71 Kodeksu pracy pracownik odwołany ze stanowiska nie ma obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Na wniosek pracownika albo za jego zgodą pracodawca może zatrudnić go w tym okresie przy innej pracy odpowiedniej ze względu na kwalifikacje zawodowe. Po upływie okresu wypowiedzenia dalsze zatrudnienie jest możliwe tylko na warunkach uzgodnionych przez strony.

Jeżeli pracownik ma niewykorzystany urlop wypoczynkowy, pracodawca może udzielić urlopu w okresie wypowiedzenia na podstawie art. 167^1 Kodeksu pracy. Jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany do końca zatrudnienia, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny na podstawie art. 171 § 1 Kodeksu pracy.

Czy po odwołaniu następuje powrót na poprzednie stanowisko?

Co do zasady nie ma automatycznego powrotu na wcześniejsze stanowisko. Art. 70 i art. 71 Kodeksu pracy nie przewidują obowiązku przywrócenia skarbnika na stanowisko zajmowane przed powołaniem. Jeżeli przed powołaniem pracownik pracował w urzędzie na innym stanowisku, trzeba sprawdzić dokumenty kadrowe: czy poprzednia umowa została rozwiązana, zmieniona, czy zawarto porozumienie, czy może powołanie nastąpiło w ramach tego samego stosunku pracy.

Po odwołaniu pracodawca może zaproponować inną pracę, ale art. 71 Kodeksu pracy wymaga w okresie wypowiedzenia wniosku pracownika albo jego zgody. Po zakończeniu okresu wypowiedzenia dalsze zatrudnienie wymaga uzgodnienia nowych warunków pracy i płacy. Jeżeli strony nie zawrą porozumienia lub nowej umowy, stosunek pracy rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia.

Zobacz również: podobne problemy mogą pojawiać się przy innych stanowiskach kierowniczych, np. w sprawach takich jak odwołanie dyrektora żłobka ze stanowiska.

Odprawa emerytalna i inne rozliczenia

Jeżeli stosunek pracy ustaje w związku z przejściem pracownika samorządowego na emeryturę, zastosowanie ma art. 38 ust. 3 ustawy o pracownikach samorządowych. Przepis ten przewiduje jednorazową odprawę w wysokości:

• dwumiesięcznego wynagrodzenia po 10 latach pracy,
• trzymiesięcznego wynagrodzenia po 15 latach pracy,
• sześciomiesięcznego wynagrodzenia po 20 latach pracy.

Przy 16 latach pracy odprawa samorządowa wynosi co do zasady trzymiesięczne wynagrodzenie, o ile nie okaże się, że do stażu uprawniającego do odprawy należy doliczyć inne okresy zatrudnienia i łączny staż wynosi co najmniej 20 lat. Wtedy odprawa może wynieść sześciomiesięczne wynagrodzenie. Szczegóły zależą od pełnego stażu pracy i dokumentów znajdujących się w aktach osobowych.

Prawo do odprawy emerytalnej zależy od związku między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Dlatego przy planowanym odwołaniu warto zadbać, aby w dokumentach kadrowych i we wniosku emerytalnym nie było wątpliwości, że zakończenie zatrudnienia pozostaje w związku z przejściem na emeryturę.

Odwołanie w trybie natychmiastowym

Odwołanie może wyjątkowo wywołać skutki takie jak rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli następuje z przyczyn wskazanych w art. 52 Kodeksu pracy albo art. 53 Kodeksu pracy. Wynika to z art. 70 § 3 Kodeksu pracy. W takim przypadku pismo powinno wskazywać przyczynę uzasadniającą rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia.

Jeżeli odwołanie bez wypowiedzenia narusza przepisy, pracownik może dochodzić roszczeń przed sądem pracy. Przy rozwiązaniu bez wypowiedzenia znaczenie mają między innymi art. 56 § 1, art. 58 i art. 59 Kodeksu pracy, stosowane z uwzględnieniem art. 69 Kodeksu pracy dotyczącego stosunku pracy z powołania. Termin na wniesienie odwołania do sądu pracy wynosi 21 dni od doręczenia pisma, zgodnie z art. 264 § 2 Kodeksu pracy.

FAQ

Czy skarbnik gminy powinien sam złożyć wypowiedzenie?

Nie ma takiego obowiązku. Jeżeli pracownik chce zachować uprawnienia związane z odwołaniem, co do zasady bezpieczniej jest poczekać na formalne pisemne odwołanie dokonane przez właściwy organ. Własne wypowiedzenie warto rozważać dopiero po analizie skutków kadrowych, emerytalnych i finansowych.

Czy ustna informacja o nowym skarbniku jest skuteczna?

Nie. Art. 70 § 1^1 Kodeksu pracy wymaga pisemnego odwołania, a art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym wskazuje, że odwołania dokonuje rada gminy na wniosek wójta. Sama ustna zapowiedź nie rozwiązuje stosunku pracy.

Czy odwołanie musi zawierać przyczynę?

Jeżeli odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem, przyczyna co do zasady nie musi być wskazana. Wynika to z konstrukcji art. 70 § 2 Kodeksu pracy i potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2007 r., sygn. III PZP 6/06. Inaczej jest przy odwołaniu w trybie bez wypowiedzenia z art. 52 lub art. 53 Kodeksu pracy.

Czy po odwołaniu skarbnik musi pracować?

Co do zasady nie. Art. 71 Kodeksu pracy stanowi, że pracownik odwołany ze stanowiska nie ma obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Może wykonywać inną odpowiednią pracę tylko na swój wniosek albo za swoją zgodą.

Czy po odwołaniu można wrócić na poprzednie stanowisko?

Nie następuje to automatycznie. Powrót zależy od dokumentów kadrowych oraz porozumienia z pracodawcą. Jeżeli poprzednia umowa została rozwiązana, konieczne jest uzgodnienie nowych warunków zatrudnienia.

Czy skarbnikowi przechodzącemu na emeryturę przysługuje odprawa?

Tak, jeżeli ustanie stosunku pracy pozostaje w związku z przejściem na emeryturę. Art. 38 ust. 3 ustawy o pracownikach samorządowych przewiduje odprawę w wysokości 2, 3 albo 6 miesięcznych wynagrodzeń, zależnie od stażu pracy.

Źródła

• Art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.
• Art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
• Art. 11^3, art. 36 § 1 pkt 3, art. 39, art. 52, art. 53, art. 56 § 1, art. 58, art. 59, art. 69, art. 70, art. 71, art. 167^1, art. 171 § 1, art. 183a § 1 oraz art. 264 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2007 r., sygn. III PZP 6/06.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 23 lipca 2009 r., sygn. II PK 30/09.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2004 r., sygn. I PK 282/03.