Zatrudnienie instruktora sportu jako nauczyciela

Kiedy instruktor sportu może być nauczycielem w szkole sportowej?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Szczegółowe wymagania określa rozporządzenie kwalifikacyjne.

W odniesieniu do zajęć sportowych w szkołach sportowych kluczowy jest § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Przepis ten dotyczy kwalifikacji do prowadzenia zajęć sportowych rozwijających zainteresowania i uzdolnienia uczniów oraz zajęć sportowych obejmujących szkolenie sportowe m.in. w szkołach sportowych, oddziałach sportowych, oddziałach mistrzostwa sportowego i szkołach mistrzostwa sportowego.

Na podstawie § 9 tego rozporządzenia kwalifikacje mogą wynikać z ukończenia odpowiednich studiów, studiów podyplomowych albo kursu kwalifikacyjnego, ale przepis przewiduje również szczególną ścieżkę dla osób bez studiów wyższych. Kwalifikacje ma także osoba, która posiada świadectwo dojrzałości, tytuł zawodowy trenera lub instruktora sportu uzyskany na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie w brzmieniu obowiązującym przed dniem 23 sierpnia 2013 r. oraz posiada przygotowanie pedagogiczne.

Oznacza to, że samo świadectwo dojrzałości i współczesny komercyjny kurs instruktorski nie zawsze wystarczą. Trzeba sprawdzić, czy tytuł instruktora sportu został uzyskany jako dawny tytuł zawodowy w rozumieniu przepisów ustawy o sporcie sprzed deregulacji obowiązującej od 23 sierpnia 2013 r. Jeżeli tak, a kandydat ma także przygotowanie pedagogiczne, spełnia wymagania z § 9 rozporządzenia kwalifikacyjnego dla wskazanych zajęć sportowych.

Szkoła sportowa a zwykłe lekcje wychowania fizycznego

Trzeba odróżnić prowadzenie szkolenia sportowego w konkretnej dyscyplinie od nauczania przedmiotu wychowanie fizyczne w zwykłym znaczeniu programowym. § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. odnosi się do zajęć sportowych i szkolenia sportowego w jednostkach sportowych, takich jak szkoła sportowa, oddział sportowy czy szkoła mistrzostwa sportowego.

Jeżeli szkoła chce powierzyć nauczycielowi także inny przedmiot albo inne zajęcia niż szkolenie sportowe w danej dyscyplinie, dyrektor powinien odrębnie sprawdzić kwalifikacje przedmiotowe wymagane dla tego przedmiotu i etapu edukacyjnego. Kwalifikacje do szkolenia sportowego w gimnastyce sportowej nie muszą automatycznie oznaczać kwalifikacji do każdego innego przedmiotu lub zajęć w szkole.

Czy potrzebna jest zgoda kuratora oświaty?

Jeżeli kandydat spełnia kwalifikacje z § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r., zatrudnienie nie wymaga szczególnej zgody kuratora oświaty tylko dlatego, że kandydat nie ukończył studiów wyższych. W takiej sytuacji kandydat jest osobą kwalifikowaną do prowadzenia określonych zajęć sportowych.

Zgoda kuratora oświaty może być potrzebna wtedy, gdy szkoła chce zatrudnić osobę, która nie spełnia wymaganych kwalifikacji. Wynika to z art. 10 ust. 9 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Przepis ten pozwala, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, za zgodą organu sprawującego nadzór pedagogiczny, zatrudnić osobę nieposiadającą wymaganych kwalifikacji, jeżeli nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela posiadającego wymagane kwalifikacje.

W praktyce oznacza to, że stanowisko wydziału edukacji nie powinno opierać się na ogólnym założeniu, że instruktor sportu po maturze nigdy nie może być nauczycielem. Należy zbadać dokumenty: świadectwo dojrzałości, dokument potwierdzający tytuł instruktora lub trenera, datę i podstawę jego uzyskania oraz dokument potwierdzający przygotowanie pedagogiczne.

Kto ocenia dokumenty kandydata?

Zgodnie z art. 68 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe dyrektor szkoły jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami. To dyrektor dokonuje czynności z zakresu prawa pracy wobec nauczyciela, w tym ocenia, czy dana osoba może zostać zatrudniona na określonym stanowisku.

Organ prowadzący szkołę, np. gmina, powiat albo właściwy wydział edukacji, może badać organizację i finansowanie szkoły, ale nie powinien zastępować indywidualnej oceny kwalifikacji dokonanej na podstawie rozporządzenia kwalifikacyjnego. Jeżeli spór dotyczy interpretacji dokumentów, warto wystąpić o pisemne stanowisko z podaniem konkretnej podstawy prawnej odmowy.

Instruktor sportu a awans zawodowy nauczyciela

Jeżeli instruktor sportu zostanie zatrudniony jako nauczyciel zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi, może wejść w system awansu zawodowego nauczycieli. Aktualnie stopnie awansu zawodowego określa art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela: nauczyciel początkujący, nauczyciel mianowany i nauczyciel dyplomowany.

Po reformie awansu nie mówi się już o klasycznym stażu na stopień nauczyciela kontraktowego. Nauczyciel nieposiadający stopnia awansu odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela na zasadach określonych w art. 9ca Karty Nauczyciela. Standardowo przygotowanie trwa 3 lata i 9 miesięcy, z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie.

Jeżeli natomiast osoba zostałaby zatrudniona wyjątkowo bez wymaganych kwalifikacji na podstawie art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela, sytuacja wymaga indywidualnej oceny. Takie zatrudnienie ma charakter szczególny i nie należy automatycznie zakładać, że daje taki sam komfort formalny jak zatrudnienie osoby spełniającej kwalifikacje z rozporządzenia.

Jak sprawdzić, czy dokumenty są wystarczające?

FAQ

Czy instruktor sportu po maturze może być nauczycielem?

Tak, ale tylko w określonych przypadkach. Na podstawie § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. może to być osoba ze świadectwem dojrzałości, przygotowaniem pedagogicznym i tytułem zawodowym trenera lub instruktora sportu uzyskanym na podstawie ustawy o sporcie w brzmieniu sprzed 23 sierpnia 2013 r.

Czy każdy kurs instruktora sportu daje kwalifikacje nauczycielskie?

Nie. Po deregulacji zawodu instruktora sportu wiele kursów ma charakter rynkowy lub branżowy. Dla zastosowania § 9 rozporządzenia kwalifikacyjnego istotne jest, czy kandydat posiada dawny tytuł zawodowy instruktora lub trenera uzyskany na podstawie ustawy o sporcie w wymaganym czasie.

Czy szkoła musi wystąpić o zgodę kuratora?

Nie, jeżeli kandydat spełnia kwalifikacje wymagane przepisami. Zgoda kuratora jest potrzebna przy zatrudnianiu osoby bez wymaganych kwalifikacji w trybie art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela, czyli wyjątkowo i gdy nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela kwalifikowanego.

Czy instruktor sportu może rozpocząć awans zawodowy?

Tak, jeżeli jest zatrudniony jako nauczyciel i spełnia wymagania kwalifikacyjne. Wtedy stosuje się art. 9a i art. 9ca Karty Nauczyciela dotyczące stopni awansu i przygotowania do zawodu nauczyciela.

Co zrobić, gdy organ prowadzący kwestionuje kwalifikacje?

Warto poprosić o pisemne wskazanie, którego warunku z § 9 rozporządzenia kwalifikacyjnego kandydat zdaniem organu nie spełnia. Następnie należy porównać tę ocenę z dokumentami: świadectwem dojrzałości, dokumentem instruktorskim lub trenerskim, datą jego uzyskania oraz potwierdzeniem przygotowania pedagogicznego.

Źródła

• Art. 9 ust. 1, art. 9a ust. 1, art. 9ca oraz art. 10 ust. 9 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela.
• Art. 68 ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.
• § 9 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.
• Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, w szczególności znaczenie tytułów trenera i instruktora sportu uzyskanych przed zmianami obowiązującymi od 23 sierpnia 2013 r.