Zasiłek macierzyński z dwóch stosunków pracy

Czy można pobierać zasiłek macierzyński z dwóch etatów?

Tak. Jeżeli pracownica pozostaje jednocześnie w dwóch stosunkach pracy i z każdego z nich podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu, może nabyć prawo do zasiłku macierzyńskiego z każdego tytułu. Nie jest to podwójne pobieranie tego samego świadczenia, lecz wypłata zasiłku z dwóch odrębnych tytułów ubezpieczenia.

W praktyce oznacza to, że zatrudnienie na cały etat u dwóch pracodawców może dawać prawo do dwóch zasiłków macierzyńskich. Podobnie byłoby przy zatrudnieniu na część etatu, ponieważ sam wymiar etatu nie decyduje o prawie do urlopu macierzyńskiego. Wymiar etatu ma natomiast znaczenie pośrednie dla wysokości świadczenia, bo wpływa na wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku.

Trzeba jednak odróżnić dwie sytuacje: aktywne zatrudnienie u dwóch pracodawców oraz zatrudnienie formalnie trwające, ale z urlopem bezpłatnym u jednego z nich. W tej drugiej sytuacji urlop bezpłatny powoduje przerwę w ubezpieczeniu chorobowym u tego pracodawcy, co wpływa na wypłatę świadczenia za okres tego urlopu.

Kiedy przysługuje zasiłek macierzyński?

Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która urodziła dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego. Przysługuje także w określonych przypadkach przyjęcia dziecka na wychowanie, w tym przy przysposobieniu lub rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej.

W przypadku pracownicy ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Jeżeli więc pracownica ma dwie umowy o pracę, co do zasady podlega ubezpieczeniu chorobowemu z obu stosunków pracy. Zasiłek macierzyński należy wtedy rozpatrywać oddzielnie u każdego pracodawcy. Podobne zagadnienia, choć w innym stanie faktycznym, omawia także tekst o tym, kiedy możliwy jest zasiłek po ustaniu zatrudnienia.

Podstawowy okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu wynosi obecnie 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka, 31 tygodni przy urodzeniu dwojga dzieci przy jednym porodzie, 33 tygodnie przy trojgu dzieci, 35 tygodni przy czworgu dzieci oraz 37 tygodni przy pięciorgu i większej liczbie dzieci. Przed porodem można wykorzystać do 6 tygodni urlopu macierzyńskiego i zasiłku macierzyńskiego.

Wysokość zasiłku i podstawa wymiaru przy dwóch pracodawcach

Zasiłek z każdego stosunku pracy oblicza się odrębnie. Podstawę wymiaru dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone u danego płatnika składek za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku. Jeżeli zatrudnienie trwało krócej, podstawę ustala się z pełnych miesięcy ubezpieczenia u tego płatnika.

Za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu zasiłek co do zasady wynosi 100% podstawy wymiaru. Za okres urlopu rodzicielskiego wynosi zasadniczo 70% podstawy wymiaru. Możliwe jest także uśrednienie zasiłku do 81,5% podstawy wymiaru, jeżeli wniosek obejmujący odpowiednio urlop macierzyński i rodzicielski zostanie złożony w terminie 21 dni po porodzie. Część urlopu rodzicielskiego przysługująca wyłącznie drugiemu rodzicowi w wymiarze 9 tygodni jest płatna według stawki 70%.

Jeżeli zasiłek przysługuje z więcej niż jednego tytułu, sumuje się świadczenia z poszczególnych tytułów przy ocenie prawa do podwyższenia zasiłku do kwoty świadczenia rodzicielskiego. Gdy wypłaty dokonują różni płatnicy, osoba uprawniona powinna wskazać płatnika, który ma naliczyć i wypłacić ewentualne podwyższenie. Jeżeli jednym z płatników jest ZUS, to ZUS jest właściwy do naliczenia tego podwyższenia.

Urlop bezpłatny u jednego pracodawcy a zasiłek macierzyński

Urlop bezpłatny udzielany jest na pisemny wniosek pracownika. Co do zasady okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątek dotyczy m.in. urlopu bezpłatnego udzielonego za zgodą pracownika w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy na podstawie porozumienia między pracodawcami; taki okres wlicza się do okresu pracy u dotychczasowego pracodawcy.

Dla zasiłków najważniejsze jest jednak to, że urlop bezpłatny jest przerwą w ubezpieczeniu chorobowym u pracodawcy, który go udzielił. Za okres przypadający na urlop bezpłatny nie przysługuje z tego tytułu zasiłek chorobowy, opiekuńczy, macierzyński, świadczenie rehabilitacyjne ani wynagrodzenie chorobowe.

Jeżeli dziecko urodzi się w czasie urlopu bezpłatnego u pierwszego pracodawcy, a urlop ten zakończy się przed upływem okresu zasiłku macierzyńskiego, pracownica może nabyć prawo do zasiłku z tego stosunku pracy za okres po urlopie bezpłatnym. Okres zasiłku liczy się jednak od dnia porodu. Przykładowo przy jednym dziecku okres podstawowy wynosi 20 tygodni od dnia porodu, a nie 20 tygodni od zakończenia urlopu bezpłatnego.

Jeżeli natomiast cały okres, za który miałby przysługiwać zasiłek macierzyński z danego stosunku pracy, przypada na urlop bezpłatny, zasiłek z tego tytułu nie powinien zostać wypłacony. Nie wyklucza to prawa do zasiłku z drugiej, aktywnej umowy o pracę, jeżeli z tego tytułu pracownica podlegała ubezpieczeniu chorobowemu.

Zatrudnienie u dwóch pracodawców a dokumenty do zasiłku

Przy dwóch stosunkach pracy dokumenty trzeba co do zasady złożyć odrębnie u każdego płatnika. Jeżeli zasiłek wypłaca pracodawca, dokumenty trafiają do pracodawcy. Jeżeli zasiłek wypłaca ZUS, pracodawca przekazuje zaświadczenie płatnika składek na druku Z-3, a ubezpieczona składa wymagane dokumenty zgodnie z trybem ZUS, także przez PUE/eZUS, jeżeli sprawa tego wymaga.

Podstawowym dokumentem po porodzie jest odpis skrócony aktu urodzenia dziecka albo jego kopia potwierdzona za zgodność z oryginałem przez płatnika składek albo ZUS. Przy wnioskach dotyczących urlopu rodzicielskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego, przerwania wypłaty albo przejęcia części zasiłku przez ojca dziecka mogą być potrzebne dodatkowe oświadczenia, zaświadczenia pracodawcy lub dokumenty medyczne.

Roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się co do zasady po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje. Jeżeli zgłoszenie roszczenia było niemożliwe z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, termin liczy się od dnia ustania przeszkody.

Co w opisanej sytuacji?

Jeżeli pracownica była zatrudniona w firmie A, ale w dniu porodu przebywała tam na urlopie bezpłatnym, a jednocześnie pracowała w firmie B i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, to zasiłek z firmy B przysługuje na zwykłych zasadach. W firmie A trzeba natomiast sprawdzić, za jaki okres wypłacono zasiłek.

Jeżeli firma A wypłaciła zasiłek macierzyński za okres przypadający już po zakończeniu urlopu bezpłatnego, zasadniczo może to być prawidłowe. Jeżeli jednak wypłaciła zasiłek za dni, które nadal przypadały na urlop bezpłatny, wypłata wymaga korekty, bo za ten okres zasiłek z tego tytułu nie przysługuje.

Wniosek jest więc następujący: można pobierać zasiłek macierzyński z dwóch stosunków pracy, ale tylko za okresy, w których z danego tytułu istnieje prawo do świadczenia. Sama informacja, że pracownica ma dwie umowy o pracę, nie przesądza jeszcze o prawidłowości wypłaty, jeżeli u jednego pracodawcy trwa urlop bezpłatny.

FAQ

Podsumowanie

Zasiłek macierzyński z dwóch stosunków pracy jest dopuszczalny, jeżeli każdy stosunek pracy stanowi odrębny tytuł do ubezpieczenia chorobowego. Pracownica nie musi wybierać jednego pracodawcy, ale musi pamiętać, że dokumenty, podstawa wymiaru i płatnik zasiłku są ustalane osobno.

Najwięcej wątpliwości pojawia się wtedy, gdy u jednego pracodawcy trwa urlop bezpłatny. W takiej sytuacji zasiłek z tego tytułu nie przysługuje za okres urlopu bezpłatnego, nawet jeżeli stosunek pracy formalnie nadal istnieje. W sprawach dotyczących świadczeń w ciąży i po porodzie warto sprawdzić także omówienie tematu ciąża i zasiłek, zwłaszcza gdy umowa jest terminowa albo sytuacja zatrudnienia zmienia się przed porodem.

Źródła

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 29, art. 31 i art. 36.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 174, art. 174¹, art. 180, art. 180² i art. 182^1a.
• ZUS - prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego.
• ZUS - wysokość zasiłku macierzyńskiego.
• ZUS - urlop bezpłatny a prawo do zasiłków związanych z chorobą i macierzyństwem.
• ZUS - dokumenty niezbędne do zasiłku macierzyńskiego.