Wznowienie działalności gospodarczej a prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego

Zasiłek macierzyński dla osoby prowadzącej JDG

Osoby wykonujące działalność gospodarczą mogą nabyć prawo do zasiłku macierzyńskiego na zasadach analogicznych do pracowników – taką możliwość przewiduje ustawa zasiłkowa. Przedsiębiorca ma prawo do zasiłku macierzyńskiego pod warunkiem przystąpienia do ubezpieczenia chorobowego, które jest dla niego – w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych – ubezpieczeniem dobrowolnym.

Tak więc osobie wykonującej działalność gospodarczą przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego w przypadku, gdy w okresie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego: 

• urodziła dziecko;
• przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 14. roku życia i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia;
• przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do 10. roku życia

Zawieszenie działalności

Generalnie w odniesieniu do osób, które zawiesiły działalność gospodarczą, nie stosuje się określonych przepisów związanych z obowiązkiem ubezpieczeniowym. Polega to na tym, że: 

• przedsiębiorca w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej nie opłaca ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego (art. 36a ust. 1 sus);
• zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania tej działalności (art. 36a ust. 2 sus);
• przy czym przedsiębiorca w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej nie opłaca ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego. Ma to jednak znaczenie na przyszłość, nie wpłynie zatem na prawo do zasiłku macierzyńskiego, jeżeli osoba wykonująca działalność dokona zawieszenia jej wykonywania w trakcie pobierania świadczenia. 

Podstawą bowiem uzyskania prawa do zasiłku macierzyńskiego przez osobę wykonującą pozarolniczą działalność gospodarczą jest objęcie ubezpieczeniem chorobowym (dobrowolnym) przypadającym na dzień porodu.

Jeżeli natomiast ubezpieczona wykonująca działalność gospodarczą zawiesi jej prowadzenie, a w trakcie tego zawieszenia urodzi dziecko, to nie otrzyma zasiłku macierzyńskiego, gdyż w okresie zawieszenia aktywności biznesowej nie opłaca się ubezpieczenia chorobowego. Innymi słowy zawieszenie działalności gospodarczej przed porodem skutkuje brakiem prawa do zasiłku macierzyńskiego, czyli jeżeli Pana żona nie wznowi działalności, to zasiłek macierzyński nie będzie jej przysługiwał w związku z urodzeniem drugiego dziecka w sierpniu.

Ponowne zgłoszenie się do ubezpieczenia

Natomiast jeśli po zakończeniu  obecnego okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego Pana żona zachoruje, ale ponownie zgłosi się z działalności do ubezpieczeń społecznych, w tym chorobowego, będzie jej przysługiwał zasiłek chorobowy bez okresu wyczekiwania 90 dni. Stosowne dokumenty zgłoszeniowe musi przy tym przekazać do ZUS-u w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych (czyli w ciągu 7 dni po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego). Dla celów ustalenia prawa do świadczeń chorobowych okres pobierania zasiłku macierzyńskiego nie jest traktowany jako przerwa w ubezpieczeniu chorobowym, o ile przystąpienie do ubezpieczeń społecznych (w tym dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego) nastąpi od dnia następnego po zakończeniu zasiłku macierzyńskiego. Wówczas osoba z pytania będzie miała prawo do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia choroby przypadającej po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Jeśli nie dochowa terminu na przekazanie do ZUS-u dokumentów zgłoszeniowych, to będzie ją obowiązywał okres wyczekiwania wynoszący 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (liczony od dnia objęcia jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym).

Chory przedsiębiorca zobowiązany jest dostarczyć do ZUS-u zwolnienie lekarskie (ZUS ZLA) oraz wypełniony formularz ZUS Z-3b. Dokumenty powinny zostać dostarczone w ciągu 7 dni od daty wystawienia zwolnienia (decyduje data stempla pocztowego). Wpłata zasiłku powinna nastąpić w ciągu 30 dni.

Także przebywanie przez Pana żonę na zwolnieniu lekarskim nie wyklucza możliwości zawieszenia przez nią wykonywania tej działalności. Zawieszenie to pozostaje wówczas bez wpływu na już wypłacany zasiłek chorobowy. Jeżeli jednak w tym czasie urodzi ona dziecko, to zasiłek macierzyński nie będzie jej przysługiwał. Zatem rzeczywiście należałoby obecnie wznowić działalność bądź jeszcze w okresie trwania zasiłku macierzyńskiego, bądź dzień po jego zakończeniu. Trzeba pamiętać, że prowadzenie działalności w trakcie macierzyńskiego jest zgodne z przepisami prawa. Przedsiębiorca samodzielnie decyduje, czy będzie prowadzić biznes w okresie przyznanego mu zasiłku macierzyńskiego.

Wznowienie działalności i zasiłek macierzyński

Tak czy inaczej jeżeli Pana żona chce po urodzeniu drugiego dziecka otrzymać zasiłek macierzyński, to przed porodem powinna wznowić wykonywanie działalności i przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, ponieważ zasiłek macierzyński przysługuje bez okresu wyczekiwania, ponowne przystąpienie do ubezpieczeń powinno nastąpić najpóźniej do dnia porodu.

Wniosek o wznowienie działalności możesz złożyć przed, w dniu jak i po planowanej dacie wznowienia. Wznowienie działalności gospodarczej wymaga poinformowania o tym organu ewidencyjnego. Przedsiębiorca dokonuje tego na takim samym formularzu jak zgłoszenie zawieszenia – CEIDG. W formularzu tym należy określić datę wznowienia oraz oznaczenie przedsiębiorcy oraz oznaczenie miejsca zamieszkania i adres przedsiębiorcy.

Wniosek można złożyć osobiście, przez pełnomocnika, pocztę lub elektronicznie. Zgłoszenie informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej jest zwolnione z opłat.

Wznowienie działalności gospodarczej skutkuje powstaniem obowiązków przedsiębiorcy jak przed dniem zawieszenia. Od dnia wskazanego we wniosku jako dzień wznowienia działalności przedsiębiorca znów podlega ubezpieczeniom z tego tytułu. Na podstawie informacji o wznowieniu działalności ZUS sporządza dokumenty ubezpieczeniowe:

• zgłoszenie płatnika składek (formularz ZUS ZFA);
• formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA.

Po wznowieniu działalności gospodarczej płatnik składek musi ponownie opłacać składki z tego tytułu. Jeżeli w okresie zawieszenia działalności wystąpiły zmiany skutkujące zmianą zasad podlegania ubezpieczeniom, do złożenia dokumentów zgłoszeniowych zobowiązany jest płatnik składek, czyli przedsiębiorca. ZUS powiadamia płatnika składek odrębnym pismem o sporządzonych dokumentach zgłoszeniowych w związku ze wznowieniem przez niego wykonywania działalności.

Osoba ubiegająca się o zasiłek macierzyński powinna dostarczyć do ZUS-u odpowiednie dokumenty, do których należą: 

• oświadczenie wskazujące okres, w którym przedsiębiorca zamierza pobierać świadczenie,
• zaświadczenie lekarskie wskazujące przewidywaną datę porodu (w sytuacji, gdy przedsiębiorczyni ubiega się o wypłatę świadczenia przysługującego za okres przypadający jeszcze przed dniem porodu),
• skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (gdy wnioskuje się o otrzymanie zasiłku przysługującego za okres liczony począwszy od dnia porodu),
• zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3b.

Przedsiębiorczyni, która do tej pory była objęta obowiązkiem ubezpieczeniowym np. społecznym i zdrowotnym, musi dokonać wyrejestrowania z ubezpieczeń ZUS. Wyrejestrowanie takie zostaje zgłoszone poprzez przedłożenie deklaracji ZUS ZWUA. W deklaracji ZWUA należy wskazać datę wyrejestrowania. Będzie nią dzień otrzymania prawa do zasiłku macierzyńskiego. Kod przyczyny wyrejestrowania to 600 – inna przyczyna wyrejestrowania.

W następnym kroku osoba objęta zasiłkiem macierzyńskim musi dokonać ponownej rejestracji w ZUS-ie. Dokonuje tego poprzez złożenie deklaracji ZUS ZZA. Rejestracja zgłaszana jest na formularzu ZZA, ponieważ osoba, której nadano prawa do korzystania z zasiłku macierzyńskiego, jest zobligowana do opłacania tylko składki zdrowotnej w trakcie pobierania świadczenia. Data powstania tego obowiązku ubezpieczeniowego to również dzień, w którym przyznano zasiłek macierzyński.

FAQ – najczęściej zadane pytania

Czy przedsiębiorczyni prowadząca JDG może otrzymać zasiłek macierzyński?
Tak. Warunkiem jest objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w dniu porodu.

Czy zawieszenie działalności w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego powoduje jego utratę?
Nie. Zawieszenie działalności w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie wpływa na prawo do już przyznanego świadczenia.

Czy można otrzymać zasiłek macierzyński, jeśli w dniu porodu działalność jest zawieszona?
Nie. W okresie zawieszenia działalności nie podlega się ubezpieczeniu chorobowemu, co wyklucza prawo do zasiłku macierzyńskiego.

Kiedy należy wznowić działalność, aby móc otrzymać zasiłek chorobowy po macierzyńskim?
Najbezpieczniej wznowić działalność najpóźniej dzień po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego i zgłosić się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Czy po zakończeniu zasiłku macierzyńskiego trzeba odczekać 90 dni, aby otrzymać zasiłek chorobowy?
Nie, jeżeli ponowne zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego nastąpi bezpośrednio po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego.

Czy przebywanie na zwolnieniu lekarskim wyklucza zawieszenie działalności gospodarczej?
Nie. Przedsiębiorca może zawiesić działalność w trakcie zwolnienia lekarskiego, jednak może to mieć znaczenie dla prawa do kolejnych świadczeń.

Jak wznowić działalność gospodarczą po jej zawieszeniu?
Należy złożyć wniosek o wznowienie działalności w CEIDG, wskazując datę wznowienia. Zgłoszenie można złożyć osobiście, pocztą, przez pełnomocnika lub elektronicznie.