.
Udzieliliśmy ponad 139,9 tys. porad prawnych i mamy 15 605 opinii Klientów

Zespół prawników

Specjaliści z różnych dziedzin prawa

Zadaj pytanie prawnikowi

(bezpłatna wycena)

Wycena do 2 godzin

(w większości przypadków do 1 h)

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje

Poznanie wyceny do niczego nie zobowiązuje

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Zasiłek macierzyński a ustalenie kapitału początkowego

• Data publikacji: 13-03-2026 • Autor: Adwokat Katarzyna Bereda

W 1988 r. w okresie urlopu wychowawczego urodziłam dziecko i pobierałam przez 3 miesiące zasiłek macierzyński, który był moim jedynym dochodem w tym roku i był okresem składkowym. Czy w związku z tym, że dochód otrzymywałam przez 3 miesiące, przy ustalaniu kapitału początkowego powinno dokonać się obliczeń odpowiednio do 3 miesięcy, a nie całego roku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Zasiłek macierzyński a ustalenie kapitału początkowego

Ustalenie kapitału początkowego

Zgodnie z art. 173 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych „kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat”.

 

Zgodnie z art. 174 ww. ustawy:

„1. Kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2–12.

2. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1–3 i 6–12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

3. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

3b. Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu”.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Zasiłek macierzyński a kapitał początkowy

W wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 10 listopada 2021 r. (sygn. akt III AUa 39/21) wskazano, że „Dla obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego dla ubezpieczonego, który pozostawał w ubezpieczeniu społecznym jedynie przez część miesięcy danego roku kalendarzowego w myśl art. 174 ust. 3b u.e.r.f.u.s., do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu”.

 

Ww. oddaje zasadę proporcjonalności. Zatem biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać Pani stanowisko za prawidłowe.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

FAQ – najczęściej zadane pytania

Czy zasiłek macierzyński jest uwzględniany przy ustalaniu kapitału początkowego?
Tak. Okres pobierania zasiłku macierzyńskiego może być uwzględniony przy ustalaniu kapitału początkowego jako okres ubezpieczenia.

 

Czy dochód z zasiłku macierzyńskiego z części roku liczy się do kapitału początkowego?
Tak. Jeżeli ubezpieczenie trwało tylko przez część roku, przy obliczeniach uwzględnia się jedynie miesiące, w których dana osoba pozostawała w ubezpieczeniu.

 

Czy przy ustalaniu kapitału początkowego bierze się pod uwagę cały rok kalendarzowy?
Nie zawsze. Jeśli ubezpieczony był objęty ubezpieczeniem tylko przez część roku, podstawę wymiaru ustala się proporcjonalnie do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.

 

Czy urlop wychowawczy wpływa na ustalenie kapitału początkowego?
Tak. Okresy związane z opieką nad dzieckiem mogą być uwzględniane przy ustalaniu kapitału początkowego jako okresy nieskładkowe.

 

Czy sądy potwierdzają zasadę proporcjonalnego liczenia miesięcy ubezpieczenia?
Tak. W orzecznictwie podkreśla się, że przy obliczaniu podstawy wymiaru kapitału początkowego należy uwzględniać jedynie miesiące, w których ubezpieczony faktycznie podlegał ubezpieczeniu.

Przykłady

Staż pracy sprzed 1999 roku

Pani Maria, urodzona w 1962 roku, przez większość życia pracowała na etacie jako księgowa. Gdy nadszedł czas ustalenia kapitału początkowego, ZUS wziął pod uwagę jej najlepiej opłacane dziesięć lat sprzed 1999 roku – w jej przypadku lata 1987–1996. Ze względu na to, że w tych latach pracowała bez przerwy i opłacała składki, kapitał początkowy obliczono na podstawie pełnych danych, bez przeliczeń proporcjonalnych. Dzięki temu emerytura pani Marii będzie dokładnie odzwierciedlać jej rzeczywisty staż i wynagrodzenia.

 

Urlop macierzyński a niepełny rok składkowy

Pani Anna w 1995 roku przez pół roku przebywała na zasiłku macierzyńskim, a przez pozostałą część roku nie pracowała. Przy ustalaniu kapitału początkowego ZUS zastosował art. 174 ust. 3b i obliczył przeciętne wynagrodzenie tylko za sześć miesięcy, w których była ubezpieczona. Dzięki temu niepełny rok nie zaniżył niekorzystnie jej kapitału, co pozwoliło na bardziej sprawiedliwe wyliczenie przyszłej emerytury.

 

Okresy nieskładkowe i ich wpływ na kapitał

Pan Jan odbywał zasadniczą służbę wojskową, a po studiach przez rok był osobą bezrobotną z zasiłkiem. Później przez wiele lat pracował w firmie budowlanej. ZUS, ustalając kapitał początkowy, uwzględnił zarówno jego okresy składkowe, jak i nieskładkowe – ale tylko w takim wymiarze, na jaki pozwala ustawa (nie więcej niż 1/3 długości składkowych). W ten sposób kapitał pana Jana został obliczony rzetelnie, bez nadmiernego wpływu okresów bez pracy.

Podsumowanie

Kapitał początkowy to wartość wyliczana dla osób, które pracowały przed 1 stycznia 1999 r. Ustalany jest na podstawie okresów składkowych i – w ograniczonym zakresie – nieskładkowych sprzed reformy. Do obliczenia przyjmuje się m.in. najlepiej opłacane 10 lat pracy przed 1999 r. Jeśli dana osoba była ubezpieczona tylko przez część roku (np. z powodu urlopu macierzyńskiego), wysokość kapitału oblicza się proporcjonalnie – zgodnie z art. 174 ust. 3b. Kapitał ten stanowi podstawę do dalszych wyliczeń emerytury w nowym systemie, wpływając istotnie na jej wysokość.

Oferta porad prawnych

Ustalanie kapitału początkowego może mieć ogromny wpływ na Twoją przyszłą emeryturę. Skorzystaj z naszych porad prawnych online i dowiedz się, jak najlepiej zadbać o swoje uprawnienia. Nie czekaj, skontaktuj się z nami już dzisiaj – wypełnij formularz umieszczony pod tekstem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt III AUa 39/21

 

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

O autorze: Adwokat Katarzyna Bereda

Adwokat, absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego – pracę magisterską napisała z prawa pracy. Podczas studiów odbyła liczne praktyki, zarówno w sądach, jak i w kancelariach adwokackich. Aplikację adwokacką rozpoczęła w 2015 roku. W marcu 2018 roku przystąpiła do egzaminu zawodowego, uzyskując jeden z najlepszych wyników w izbie zielonogórskiej i w konsekwencji kończąc aplikację adwokacką z wyróżnieniem. Specjalizuje się w prawie rodzinnym, cywilnym, zobowiązaniach, prawie spadkowym, prawie gospodarczym i spółkach prawa handlowego.


.

»Podobne materiały

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

porady spadkowe

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu