L4 nauczyciela: 182 dni choroby, ferie i podwyżka wynagrodzenia

Niezdolność nauczyciela do pracy a limit 182 dni

W opisanej sytuacji kluczowy jest art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że stosunek pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania ulega rozwiązaniu w razie czasowej niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, jeżeli okres tej niezdolności przekracza 182 dni. Jednocześnie przepis wyraźnie wskazuje, że do tego okresu wlicza się również przypadające w tym czasie przerwy obejmujące dni, w których w szkole nie odbywają się zajęcia.

Oznacza to, że w szkole feryjnej do limitu 182 dni co do zasady wlicza się także ferie zimowe, ferie letnie oraz inne okresy bez zajęć, jeżeli przypadają w toku trwającej niezdolności do pracy. Dla tego mechanizmu nie ma decydującego znaczenia samo to, że na część tych dni nie wystawiono odrębnego zwolnienia lekarskiego.

Takie rozumienie potwierdza także orzecznictwo. W wyroku Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2009 r., sygn. I PK 135/08, wskazano, że przy ocenie czasowej niezdolności do pracy nauczyciela na gruncie art. 23 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie można automatycznie przenosić zasad liczenia okresu zasiłkowego z ustawy zasiłkowej. Innymi słowy: nawet przerwa między zwolnieniami nie musi oznaczać rozpoczęcia liczenia od nowa dla celów trwałości stosunku pracy nauczyciela.

Czy brak L4 na ferie przerywa liczenie 182 dni?

Co do zasady – nie. Jeżeli nauczyciel przed feriami był niezdolny do pracy i po feriach ponownie korzysta ze zwolnienia z powodu dalszych problemów zdrowotnych, to ferie mogą zostać wliczone do 182 dni na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela.

W praktyce oznacza to, że sama decyzja o niewzięciu zwolnienia na okres świąteczny albo feryjny nie wydłuża automatycznie limitu 182 dni. Dla nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania liczy się bowiem nie tylko ciąg formalnych zaświadczeń ZLA/e-ZLA, ale także to, czy czasowa niezdolność do pracy trwała w sensie prawnym i faktycznym.

Inaczej może być tylko wtedy, gdy stan faktyczny rzeczywiście potwierdza odzyskanie zdolności do pracy, a następnie powstanie nowej, odrębnej niezdolności. Taka ocena zawsze zależy od konkretnych okoliczności, dokumentacji medycznej oraz przebiegu zatrudnienia.

182 dni w Karcie Nauczyciela a 182 dni okresu zasiłkowego

To dwa różne zagadnienia, choć często są mylone.

Okres zasiłkowy wynosi co do zasady 182 dni, a 270 dni m.in. w razie niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży albo spowodowanej gruźlicą – zgodnie z art. 8 ustawy zasiłkowej. Z kolei zasady wliczania poprzednich okresów niezdolności do jednego okresu zasiłkowego reguluje art. 9 tej ustawy.

Jednak dla nauczyciela mianowanego pracodawca, oceniając przesłankę z art. 23 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, nie ogranicza się wyłącznie do technicznych zasad liczenia okresu zasiłkowego przez ZUS. To właśnie dlatego ferie mogą być wliczone do 182 dni dla celów stosunku pracy, nawet gdy nie są objęte odrębnym zwolnieniem.

Czy nauczyciel dostanie podwyżkę wynagrodzenia?

Co do zasady podwyżka wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli obejmuje także nauczyciela przebywającego na chorobowym, o ile nadal pozostaje on w stosunku pracy. Wynika to z art. 30 ust. 5 ustawy – Karta Nauczyciela oraz z obowiązującego rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy.

Trzeba jednak odróżnić dwie rzeczy:

• prawo do nowej, wyższej stawki wynagrodzenia zasadniczego w czasie trwania stosunku pracy,
• realną wysokość wypłacanego świadczenia za czas choroby.

Jeżeli nauczyciel pozostaje na L4, to w okresie niezdolności do pracy nie otrzymuje normalnego wynagrodzenia za pracę, lecz odpowiednio wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek chorobowy, ustalane według odrębnych zasad z przepisów o wynagrodzeniu i ustawy zasiłkowej. Dlatego sama podwyżka nie musi automatycznie oznaczać natychmiastowego wzrostu świadczenia chorobowego.

Czy podwyżka wpływa na wynagrodzenie chorobowe i zasiłek?

Nie zawsze. Zasady ustalania podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego wynikają przede wszystkim z art. 36–43 ustawy zasiłkowej.

Co do zasady podstawę wymiaru zasiłku ustala się z przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy – art. 36 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Jeżeli niezdolność trwa bez przerwy albo przerwa jest zbyt krótka w rozumieniu przepisów zasiłkowych, podstawa może nie być ustalana na nowo.

W praktyce oznacza to, że:

• jeżeli podwyżka weszła w życie już po rozpoczęciu niezdolności do pracy, zwykle nie podniesie od razu podstawy bieżącego zasiłku,
• jeżeli po powrocie do pracy powstanie nowa niezdolność do pracy i zajdą przesłanki do ustalenia nowej podstawy, podwyżka może mieć znaczenie,
• w przypadku zmian składników wynagrodzenia albo szczególnych zasad obowiązujących u pracodawcy konieczna jest analiza kadrowo-płacowa konkretnego przypadku.

Dlatego odpowiedź na pytanie „czy dostanę podwyżkę styczniową?” brzmi: tak, w sensie stawki wynagrodzenia zasadniczego – o ile stosunek pracy trwa, ale niekoniecznie od razu w wysokości świadczenia za czas L4.

Co po przekroczeniu 182 dni?

Jeżeli okres niezdolności do pracy przekroczy 182 dni, szkoła może zastosować art. 23 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Przepis przewiduje jednak wyjątek: w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres nieobecności może zostać przedłużony o kolejne 12 miesięcy, jeżeli nauczyciel uzyska prawo do świadczenia rehabilitacyjnego albo zostanie mu udzielony urlop dla poratowania zdrowia.

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie, która po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolna do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy – art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Świadczenie to przyznaje ZUS na okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż na 12 miesięcy – art. 18 ust. 2 tej ustawy.

Warto też pamiętać, że urlop dla poratowania zdrowia ma własne przesłanki ustawowe i nie jest automatyczną alternatywą dla każdego nauczyciela na L4. W danej sprawie trzeba sprawdzić aktualne warunki z art. 73 ustawy – Karta Nauczyciela oraz orzeczenie lekarza medycyny pracy.

Praktyczny wniosek w opisanej sytuacji

Jeżeli od września trwa długotrwała niezdolność do pracy, a na święta i ferie nie będzie formalnego L4, to dla nauczyciela mianowanego te okresy nadal mogą zostać zaliczone do limitu 182 dni z art. 23 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela. Sam brak zwolnienia na ferie nie powoduje więc automatycznie „wydłużenia” tego limitu.

Jednocześnie, jeśli nauczyciel nadal pozostaje w zatrudnieniu, nowa stawka wynagrodzenia zasadniczego może go objąć. Nie oznacza to jednak automatycznego przeliczenia wypłacanego już świadczenia chorobowego według wyższej kwoty. To zależy od zasad ustalania podstawy zasiłku i od tego, czy mamy do czynienia z tą samą, czy nową niezdolnością do pracy w rozumieniu ustawy zasiłkowej.

FAQ

Czy ferie zimowe liczą się do 182 dni choroby nauczyciela?

Tak, u nauczyciela mianowanego co do zasady tak wynika z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy – Karta Nauczyciela, jeżeli ferie przypadają w toku czasowej niezdolności do pracy.

Czy jedno L4 przed feriami i drugie po feriach oznacza nowy limit 182 dni?

Niekoniecznie. Sama przerwa w zwolnieniu nie przesądza jeszcze o rozpoczęciu liczenia od nowa dla celów Karty Nauczyciela. Trzeba ocenić cały stan faktyczny.

Czy podwyżka nauczycieli obejmuje osobę na chorobowym?

Co do zasady tak, jeżeli stosunek pracy nadal trwa. Nie oznacza to jednak automatycznie wyższego zasiłku chorobowego od tego samego dnia.

Czy po 182 dniach szkoła musi od razu rozwiązać stosunek pracy?

Przepis przewiduje taką podstawę rozwiązania stosunku pracy, ale w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres nieobecności może zostać przedłużony, zwłaszcza po uzyskaniu świadczenia rehabilitacyjnego albo urlopu dla poratowania zdrowia.

Czy świadczenie rehabilitacyjne przyznaje szkoła?

Nie. Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego ustala ZUS na podstawie art. 18 ustawy zasiłkowej.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 30 ust. 5 i art. 73 – ISAP.

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 8, art. 9, art. 18 oraz art. 36–43 – ISAP.

3. Wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2009 r., sygn. I PK 135/08.

4. Rozporządzenie Ministra Edukacji w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy – aktualnie obowiązujące brzmienie.