Zasiłek chorobowy i macierzyński przy powołaniu

Status pracownika przy zatrudnieniu na podstawie powołania

Jeżeli Pani zatrudnienie nastąpiło na podstawie powołania w rozumieniu art. 68 § 1 Kodeksu pracy, to jest to stosunek pracy, a nie umowa cywilnoprawna. Oznacza to, że ma Pani status pracownika i stosuje się do Pani przepisy prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych właściwe dla pracowników.

Ma to podstawowe znaczenie dla świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo podlegają m.in. pracownicy. Z kolei art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obejmuje pracowników obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W praktyce więc sama nazwa „powołanie” nie pozbawia prawa do świadczeń. Decydujące jest to, że powołanie stanowi podstawę stosunku pracy przewidzianą przez Kodeks pracy.

Czy przysługuje zasiłek chorobowy w ciąży?

Co do zasady tak. Jeżeli pracownica podlega ubezpieczeniu chorobowemu, to po spełnieniu warunku wyczekiwania nabywa prawo do zasiłku chorobowego. Dla pracownika okres wyczekiwania wynosi 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – tak stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Za pierwszą część niezdolności do pracy pracownica otrzymuje co do zasady wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy na podstawie art. 92 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, a dopiero następnie zasiłek chorobowy z ustawy zasiłkowej. W przypadku niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży wysokość zarówno wynagrodzenia chorobowego, jak i zasiłku chorobowego wynosi 100% podstawy wymiaru – odpowiednio na podstawie art. 92 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy oraz art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej.

Okres pobierania zasiłku chorobowego jest limitowany. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 270 dni, jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży albo jest spowodowana gruźlicą.

Zobacz również:

• L4 w ciąży przy umowie na czas określony – zasiłek i przedłużenie umowy
• Ciąża po zwolnieniu chorobowym – czy otwiera nowy okres zasiłkowy?

Czy przysługuje zasiłek macierzyński?

Tak, pracownicy zatrudnionej na podstawie powołania co do zasady przysługuje zasiłek macierzyński, ponieważ jest ona pracownikiem. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo urlopu wychowawczego urodziła dziecko.

Podstawą prawa do urlopu macierzyńskiego jest art. 180 § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze m.in. 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka przy jednym porodzie, 31 tygodni przy dwojgu dzieci, 33 tygodni przy trojgu, 35 tygodni przy czworgu i 37 tygodni przy pięciorgu i więcej dzieci.

Z kolei zgodnie z art. 184 Kodeksu pracy za okres urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego przysługuje zasiłek macierzyński na zasadach określonych w ustawie zasiłkowej.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od sposobu złożenia wniosku i okresu, za jaki świadczenie jest pobierane. W praktyce stosuje się zasady wynikające przede wszystkim z art. 31 ustawy zasiłkowej. Ponieważ szczegółowy wariant wypłaty może zależeć od tego, czy i kiedy został złożony wniosek obejmujący urlop rodzicielski, ten element trzeba oceniać według konkretnego stanu faktycznego.

Czy dodatek walutowy wlicza się do podstawy zasiłku?

Najczęściej tak, ale nie zawsze automatycznie. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy zasiłkowej podstawę wymiaru zasiłku chorobowego pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 2 tej ustawy uwzględnia się wynagrodzenie uzyskane u płatnika składek w okresie nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Przy ustalaniu, czy konkretny składnik wchodzi do podstawy, trzeba łącznie sprawdzić trzy kwestie:

• czy od tego składnika była odprowadzana składka na ubezpieczenie chorobowe,
• czy składnik nie jest wyłączony z podstawy wymiaru zasiłku na mocy przepisów wykonawczych,
• czy pracownica nie zachowuje prawa do tego składnika za okres pobierania wynagrodzenia chorobowego, zasiłku chorobowego albo macierzyńskiego.

Ma to znaczenie, ponieważ zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku, jeżeli są one wypłacane za okres tego pobierania zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu.

Jeżeli więc dodatek walutowy jest normalnym składnikiem oskładkowanego wynagrodzenia i nie przysługuje za czas choroby lub pobierania zasiłku, co do zasady powinien być wliczony do podstawy zasiłku. Jeśli jednak regulamin wynagradzania albo inne przepisy płacowe przewidują, że dodatek walutowy jest wypłacany także za okres niezdolności do pracy lub urlopu z prawem do zasiłku, może zostać wyłączony z podstawy na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Jak ustala się podstawę wymiaru świadczeń?

Dla pracownika podstawę wymiaru zasiłku ustala się co do zasady z 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy – art. 36 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Jeżeli ubezpieczenie trwa krócej, podstawę ustala się z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia – art. 36 ust. 2 w zw. z art. 37 ust. 1 tej ustawy.

Przy obliczeniu podstawy uwzględnia się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe po odliczeniu finansowanych przez pracownika składek na ubezpieczenia społeczne. Wynika to z art. 3 pkt 3 oraz art. 36 ustawy zasiłkowej.

Poniższa tabela pokazuje najważniejsze zasady:

Na co zwrócić uwagę w praktyce

W opisanej sytuacji kluczowe są dokumenty płacowe: listy płac, paski wynagrodzeń, regulamin wynagradzania, uchwała lub akt powołania oraz informacja, od jakich składników pracodawca naliczał składki ZUS. Sam fakt, że składki były pobierane także od dodatku walutowego, jest mocnym argumentem za uwzględnieniem tego dodatku w podstawie, ale nie wyczerpuje całej analizy.

Jeżeli dodatek walutowy ma charakter zwrotu kosztów albo świadczenia o szczególnym przeznaczeniu, trzeba sprawdzić jego kwalifikację w przepisach płacowych obowiązujących u pracodawcy i w zasadach ustalania podstawy składek. Ostateczna odpowiedź może więc zależeć od konstrukcji tego dodatku w Pani zakładzie pracy.

Zobacz również:

• Wznowienie JDG a zasiłek chorobowy i macierzyński
• Odwołanie od decyzji ZUS w ciąży – ubezpieczenie, JDG i zasiłki

Podsumowanie

Jeżeli powołanie rzeczywiście nawiązało stosunek pracy, przysługuje Pani co do zasady zarówno ochrona pracownicza w ciąży, jak i świadczenia z ubezpieczenia chorobowego: wynagrodzenie chorobowe, zasiłek chorobowy oraz po porodzie zasiłek macierzyński. W czasie ciąży świadczenie chorobowe wynosi 100% podstawy wymiaru.

Dodatek walutowy zwykle wchodzi do podstawy zasiłku wtedy, gdy stanowi oskładkowany składnik wynagrodzenia i nie jest wypłacany za okres pobierania świadczeń. Jeżeli jednak zasady wypłaty dodatku są nietypowe, konieczna jest analiza dokumentów płacowych i regulaminów obowiązujących u pracodawcy.

FAQ

Czy powołanie to to samo co umowa o pracę?

Nie. To odrębna podstawa nawiązania stosunku pracy, przewidziana w art. 68 § 1 Kodeksu pracy. Skutek jest jednak podobny w tym sensie, że osoba zatrudniona z powołania jest pracownikiem.

Czy w ciąży zasiłek chorobowy zawsze wynosi 100%?

Tak, za okres niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży świadczenie wynosi 100% podstawy wymiaru – wynika to z art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej oraz art. 92 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy.

Czy dodatek walutowy zawsze wlicza się do podstawy?

Nie zawsze. Trzeba sprawdzić, czy był oskładkowany oraz czy pracownica nie zachowuje do niego prawa za okres pobierania zasiłku. Znaczenie ma zwłaszcza art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Czy trzeba przepracować jakiś minimalny okres, aby dostać zasiłek chorobowy?

Co do zasady tak. Dla pracownika obowiązuje 30-dniowy okres wyczekiwania zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek.

Czy zasiłek macierzyński przysługuje także po powołaniu na czas określony?

Może przysługiwać, jeżeli w dniu porodu istniało ubezpieczenie chorobowe albo zachodzi szczególna podstawa z ustawy zasiłkowej. W takich sprawach trzeba ocenić konkretną datę ustania stosunku pracy i tytuł do ubezpieczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy – Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
3. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887