Ciąża po zwolnieniu chorobowym – czy otwiera nowy okres zasiłkowy?

Jak liczy się okres zasiłkowy po zwolnieniu pooperacyjnym i potem w ciąży?

Podstawą odpowiedzi jest ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 8 tej ustawy zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy nie dłużej niż 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą albo występuje w trakcie ciąży – nie dłużej niż 270 dni.

O tym, co wlicza się do jednego okresu zasiłkowego, decyduje art. 9 ustawy. Zgodnie z art. 9 ust. 1 do okresu zasiłkowego wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy. Z kolei art. 9 ust. 2 przewiduje, że do okresu zasiłkowego wlicza się także poprzednie okresy niezdolności do pracy, jeżeli przerwa pomiędzy nimi nie przekroczyła 60 dni. Jednocześnie ten sam przepis wprost stanowi, że do okresu zasiłkowego nie wlicza się okresów niezdolności do pracy przypadających przed przerwą nie dłuższą niż 60 dni, jeżeli po przerwie niezdolność do pracy wystąpiła w trakcie ciąży.

To właśnie ten wyjątek ma zasadnicze znaczenie w opisanej sytuacji.

Czy zwolnienie pooperacyjne i zwolnienie w ciąży sumują się?

Jeżeli po zwolnieniu pooperacyjnym od razu występuje dalsza niezdolność do pracy i już w tym czasie przypada ona w trakcie ciąży, to trzeba odróżnić dwie sytuacje praktyczne:

W praktyce oznacza to, że ciąża nie zawsze „sumuje się” z wcześniejszym zwolnieniem pooperacyjnym. Jeżeli między poprzednią a nową niezdolnością do pracy wystąpi choćby krótka przerwa, ale nie dłuższa niż 60 dni, a nowe zwolnienie przypada już w trakcie ciąży, wcześniejsze okresy L4 nie powinny być doliczane do nowego okresu zasiłkowego.

Jeżeli natomiast nie ma żadnej przerwy i trwa jedna nieprzerwana niezdolność do pracy, wtedy mówimy o jednym okresie zasiłkowym, którego granica wynosi do 270 dni, gdy niezdolność przypada w czasie ciąży.

Czy 2 tygodnie urlopu między zwolnieniami coś zmieniają?

Tak, mogą mieć znaczenie, ale nie dlatego, że sam urlop „zeruje” limit. Znaczenie ma przede wszystkim to, że dochodzi do przerwy między okresami niezdolności do pracy.

Jeżeli po zakończeniu zwolnienia pooperacyjnego pracownica:

• odzyska zdolność do pracy,
• odbędzie badania kontrolne, jeżeli są wymagane,
• otrzyma orzeczenie lekarza medycyny pracy o zdolności do pracy,
• a następnie skorzysta z urlopu wypoczynkowego,

to po tej przerwie nowe L4 wystawione już w trakcie ciąży będzie oceniane według art. 9 ust. 2 ustawy zasiłkowej.

Badania kontrolne są wymagane po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni – wynika to z art. 229 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Bez aktualnego orzeczenia lekarskiego pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy, zgodnie z art. 229 § 4 Kodeksu pracy.

Jeżeli więc po zakończeniu wcześniejszego L4 wystąpi przerwa i po niej rozpocznie się niezdolność do pracy w trakcie ciąży, to wcześniejsze zwolnienie co do zasady nie powinno obciążać nowego okresu zasiłkowego. Sama długość urlopu nie jest tu najważniejsza; ważne jest to, że wystąpiła przerwa między niezdolnościami do pracy.

Co po wyczerpaniu okresu zasiłkowego?

Jeżeli po wykorzystaniu pełnego okresu zasiłkowego ubezpieczona nadal jest niezdolna do pracy, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego nadal jest niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Zgodnie z art. 18 ust. 2 tej ustawy świadczenie to przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego zależy od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS i konkretnego stanu zdrowia. Nie jest ono przyznawane automatycznie.

Zasiłek macierzyński po porodzie

Po porodzie pracownica objęta ubezpieczeniem chorobowym ma prawo do zasiłku macierzyńskiego na zasadach określonych w art. 29 i nast. ustawy zasiłkowej. Co do wysokości świadczenia, zależy ona od rodzaju pobieranego urlopu oraz od tego, czy w odpowiednim terminie został złożony wniosek obejmujący cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Nie można więc obecnie upraszczać tej kwestii do stwierdzenia, że „zawsze przysługuje 100%”.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego zależy od konkretnych podstaw prawnych i wariantu korzystania z uprawnień rodzicielskich, dlatego w indywidualnej sprawie warto sprawdzić aktualny sposób wnioskowania oraz podstawę wymiaru świadczenia.

Czy na L4 w ciąży można wziąć ślub?

Samo zawarcie małżeństwa nie jest wprost zakazane przez przepisy o zasiłkach. Problem polega jednak na tym, że osoba na zwolnieniu lekarskim ma obowiązek wykorzystywać je zgodnie z celem. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową albo wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Ocena, czy udział w ceremonii ślubnej narusza cel zwolnienia, zależy od stanu faktycznego: rodzaju schorzenia, zaleceń lekarza, przebiegu ciąży, zakresu aktywności oraz rodzaju zwolnienia. Co innego krótka spokojna ceremonia, a co innego wielogodzinne wesele, podróże i intensywna aktywność fizyczna. W razie kontroli ZUS liczy się to, czy zachowanie było zgodne z celem L4 i zaleceniami medycznymi.

Jeżeli stan zdrowia jest zagrożony, bezpieczniej planować takie wydarzenia w czasie, gdy nie ma ryzyka podważenia zasadności zwolnienia.

Czy na zwolnieniu ciążowym można robić remont?

Co do zasady nie wolno wykonywać czynności sprzecznych z celem zwolnienia. Jeżeli remont oznacza osobiste malowanie, noszenie materiałów, sprzątanie gruzu, nadzór wymagający dużej aktywności albo inne obciążające działania, ZUS może uznać, że zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem.

Jeżeli natomiast remont wykonują fachowcy, a ubezpieczona nie wykonuje ciężkich prac i jedynie sporadycznie załatwia zwykłe sprawy życiowe, ocena może być inna. Tu również wszystko zależy od konkretnego stanu zdrowia, kodu i zaleceń na zwolnieniu oraz faktycznego zakresu aktywności.

Czy podczas L4 można dostać pożyczkę pracowniczą?

Co do zasady samo pozostawanie na zwolnieniu lekarskim nie wyklucza zawarcia umowy pożyczki z pracodawcą lub otrzymania pożyczki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, jeżeli przewiduje ją regulamin. O tym, czy pracownik spełnia warunki, decydują przede wszystkim:

• regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych – jeżeli pożyczka jest z ZFŚS, zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych,
• ewentualny regulamin wewnętrzny pracodawcy,
• zdolność do spłaty i wymagane zabezpieczenia.

Samo podpisanie dokumentów czy złożenie wniosku o pożyczkę nie powinno naruszać celu zwolnienia, o ile nie łączy się z pracą zarobkową ani aktywnością sprzeczną z leczeniem.

FAQ

Czy ciąża automatycznie daje nowy okres zasiłkowy?

Nie zawsze. Nowy okres zasiłkowy powstaje na pewno po przerwie dłuższej niż 60 dni. Przy przerwie nie dłuższej niż 60 dni wcześniejsze L4 nie wlicza się do nowego okresu wtedy, gdy po przerwie niezdolność do pracy wystąpiła w trakcie ciąży – tak wynika z art. 9 ust. 2 ustawy zasiłkowej.

Czy dwa tygodnie urlopu między zwolnieniami wystarczą?

Mogą wystarczyć, bo istotne jest istnienie przerwy między niezdolnościami do pracy, a nie sam fakt wykorzystania urlopu. Trzeba jednak mieć zakończone poprzednie L4, odzyskaną zdolność do pracy i – po chorobie dłuższej niż 30 dni – badania kontrolne z art. 229 § 2 Kodeksu pracy.

Czy ZUS może skontrolować L4 w ciąży?

Tak. ZUS może kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Jeżeli uzna, że zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z celem albo w tym czasie była wykonywana praca zarobkowa, może odebrać prawo do zasiłku na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Czy można wyjść z domu na zwolnieniu w ciąży?

To zależy od rodzaju zwolnienia, zaleceń lekarza i celu wyjścia. Dopuszczalne bywają zwykłe czynności życia codziennego, jeśli nie naruszają procesu leczenia. Nie wolno jednak podejmować działań sprzecznych z celem L4.

Czy po wyczerpaniu zasiłku trzeba wracać do pracy?

Niekoniecznie. Jeżeli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy, można wystąpić o świadczenie rehabilitacyjne na podstawie art. 18 ustawy zasiłkowej.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze są dokładne daty i to, czy między zwolnieniem pooperacyjnym a L4 w ciąży wystąpiła przerwa. Jeżeli po przerwie – nawet krótszej niż 60 dni – nowe zwolnienie przypada już w trakcie ciąży, wcześniejsze okresy niezdolności do pracy co do zasady nie powinny być wliczane do nowego okresu zasiłkowego. Jeżeli jednak nie ma żadnej przerwy, trwa jeden okres zasiłkowy, którego limit w czasie ciąży wynosi do 270 dni.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – w szczególności art. 8, art. 9, art. 17, art. 18, art. 29 i nast. – tekst aktu

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – art. 229 § 2 i § 4.

3. Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych – art. 8 ust. 2.