Zasiłek chorobowy w ciąży a przerwa w L4 – kiedy liczy się nowy okres?

Podstawa prawna i długość okresu zasiłkowego

Podstawą jest ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tzw. ustawa zasiłkowa).

Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady nie dłużej niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy przypada w trakcie ciąży – nie dłużej niż przez 270 dni. To oznacza, że kobieta w ciąży może korzystać z dłuższego okresu zasiłkowego, ale tylko wtedy, gdy niezdolność do pracy rzeczywiście przypada w trakcie ciąży.

Warto też odróżnić wynagrodzenie chorobowe od zasiłku chorobowego. Za pierwsze dni choroby pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia na podstawie art. 92 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, a dopiero później wypłacany jest zasiłek chorobowy według zasad z ustawy zasiłkowej. Dla liczenia okresu zasiłkowego te okresy są jednak traktowane łącznie jako okres niezdolności do pracy. Jeżeli spór dotyczy nie długości okresu zasiłkowego, lecz wysokości świadczenia po zmianie warunków zatrudnienia, osobno omawiamy wpływ zwiększenia etatu w ciąży na zasiłek chorobowy.

Kiedy okresy choroby się sumują?

Zasady liczenia okresu zasiłkowego określa art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 do jednego okresu zasiłkowego wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy. Oznacza to, że jeżeli kolejne e-ZLA następują bez ani jednego dnia przerwy, nadal biegnie ten sam okres zasiłkowy.

Z kolei art. 9 ust. 2 przewiduje, że do okresu zasiłkowego wlicza się również wcześniejsze okresy niezdolności do pracy spowodowane tą samą chorobą, jeżeli przerwa między ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekroczyła 60 dni. Ten sam przepis zawiera jednak istotny wyjątek dla ciąży.

Wyjątek dla niezdolności do pracy w trakcie ciąży

Najważniejszy w praktyce jest końcowy fragment art. 9 ust. 2 ustawy zasiłkowej. Wynika z niego, że wcześniejszych okresów niezdolności do pracy nie wlicza się, jeżeli po przerwie kolejna niezdolność do pracy wystąpiła w trakcie ciąży.

To oznacza, że:

• jeżeli między zwolnieniami była rzeczywista przerwa, nowa niezdolność do pracy w ciąży może otworzyć nowy okres zasiłkowy,
• ta przerwa nie musi wynosić 60 dni,
• ale musi istnieć choćby krótki okres odzyskania zdolności do pracy.

Inaczej mówiąc: ciąża nie „resetuje” okresu zasiłkowego sama z siebie. Reset może nastąpić dopiero wtedy, gdy poprzednia niezdolność do pracy się zakończyła, a kolejna powstała po przerwie i już w czasie ciąży.

Czy trzeba wrócić do pracy na 60 dni?

Nie. Przepisy nie wymagają 60-dniowego powrotu do pracy, jeżeli nowa niezdolność do pracy występuje w trakcie ciąży. Taki wniosek wynika właśnie z art. 9 ust. 2 ustawy zasiłkowej.

W praktyce potrzebna jest jednak rzeczywista przerwa między zwolnieniami. Najbezpieczniej, gdy w tym czasie pracownica faktycznie odzyskuje zdolność do pracy, wraca do obowiązków i nie ma wystawionego kolejnego zwolnienia bezpośrednio po poprzednim.

Jeżeli stanowisko wymaga kontrolnych badań lekarskich, należy pamiętać o art. 229 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Zgodnie z tym przepisem pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, aby ustalić zdolność do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. W praktyce taki dokument może mieć istotne znaczenie dowodowe przy ocenie, czy przerwa była rzeczywista.

Kiedy ZUS może zakwestionować nowy okres zasiłkowy?

Uprawnienia kontrolne ZUS wynikają m.in. z art. 59 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zakład może kontrolować prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz ustalać prawo do świadczeń.

W praktyce ryzyko zakwestionowania pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy:

• przerwa między zwolnieniami trwa bardzo krótko i nie ma śladów faktycznego powrotu do pracy,
• pracownica nie była dopuszczona do pracy mimo długiej wcześniejszej choroby,
• kolejne zwolnienie zostało wystawione od razu po formalnym „jednym dniu przerwy”, ale bez realnej poprawy stanu zdrowia,
• dokumentacja medyczna wskazuje na ciągłość tej samej niezdolności do pracy.

Ocena zawsze zależy od konkretnego stanu faktycznego. Sam przepis nie wymaga minimalnej liczby dni pracy, ale w sporze z ZUS znaczenie ma to, czy przerwa była rzeczywista, a nie wyłącznie formalna.

Jak to wygląda w praktyce?

Jeżeli jesteś na L4 z innej przyczyny niż ciąża i w trakcie tego zwolnienia okazuje się, że jesteś w ciąży, trzeba rozróżnić dwie sytuacje:

Dlatego odpowiedź na pytanie, czy „wystarczy wrócić choć na chwilę”, brzmi: czasem tak, ale tylko jeżeli był to rzeczywisty powrót do zdolności do pracy. Nie da się bezpiecznie założyć, że każdy jednodniowy powrót zawsze zostanie zaakceptowany.

Co po wyczerpaniu okresu zasiłkowego?

Jeżeli okres zasiłkowy zostanie wyczerpany, a ubezpieczona nadal jest niezdolna do pracy, w niektórych sytuacjach można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne. Zasady te wynikają z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje osobie, która po wyczerpaniu zasiłku chorobowego nadal jest niezdolna do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.

To rozwiązanie nie zawsze będzie jednak praktyczne w ciąży, dlatego tak ważne jest prawidłowe ustalenie, czy można otworzyć nowy okres zasiłkowy jeszcze przed porodem.

FAQ

Czy w ciąży zawsze przysługuje 270 dni zasiłku chorobowego?

Nie zawsze automatycznie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy zasiłkowej 270 dni przysługuje przy niezdolności do pracy przypadającej w trakcie ciąży, ale jeżeli trwa nadal ten sam okres zasiłkowy, wcześniejsze dni choroby nadal się do niego liczą.

Czy trzeba mieć 60 dni przerwy, aby zacząć nowy okres zasiłkowy w ciąży?

Nie. Przy niezdolności do pracy w trakcie ciąży art. 9 ust. 2 ustawy zasiłkowej przewiduje wyjątek – po przerwie wcześniejsze okresy choroby nie muszą być wliczane, nawet jeśli przerwa była krótsza niż 60 dni.

Czy wystarczy jeden dzień przerwy między zwolnieniami?

Przepisy nie wskazują minimalnej długości przerwy. Problem polega jednak na tym, że ZUS może badać, czy przerwa była rzeczywista. Dlatego znaczenie ma nie tylko liczba dni, ale też dokumenty i faktyczny powrót do zdolności do pracy.

Czy sama zmiana kodu zwolnienia na B daje nowy okres zasiłkowy?

Nie. Jeżeli nie ma przerwy między zwolnieniami, nadal biegnie ten sam okres zasiłkowy.

Czy po ponad 30 dniach choroby trzeba zrobić badania kontrolne?

Tak, jeśli pracownik ma wrócić do pracy na dotychczasowe stanowisko. Wynika to z art. 229 § 2 Kodeksu pracy. Brak takich badań może utrudnić wykazanie, że powrót do pracy był realny.

Czy po wyczerpaniu zasiłku można dostać inne świadczenie?

W niektórych przypadkach tak. Art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej przewiduje świadczenie rehabilitacyjne, jeżeli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636.

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 92 § 1 oraz art. 229 § 2.

3. Artykuł ma charakter informacyjny. Ostateczna ocena prawa do nowego okresu zasiłkowego zależy od dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia i ustaleń ZUS w konkretnej sprawie.