Zwolnienie lekarskie w ciąży a kontakt z klientem – czy grozi utrata świadczeń?

Podstawy prawne

Podstawami prawnymi do oceny sytuacji są:

1. ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r., poz. 1465)
2. ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2780)

Zgodnie z przepisami:

Art. 92. [Prawo do wynagrodzenia w czasie niezdolności do pracy; zasiłek chorobowy]
§ 1.
Za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek:

1. choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną – trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia – trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego – pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu (w ciąży – 100%).

Wynagrodzenie chorobowe i okres pierwszych 33 dni

W pierwszych 33 dniach zwolnienia lekarskiego wynagrodzenie wypłaca pracodawca. Jeżeli w tym czasie pracodawca nie zakwestionował zwolnienia i wypłacił wynagrodzenie chorobowe, nie ma podstaw do obaw o jego utratę z powodu jednorazowej sytuacji.

Czy jednorazowy kontakt z klientem to wykonywanie pracy

Sam fakt wykonania telefonu do klienta nie musi oznaczać wykonywania pracy. Taka rozmowa mogła mieć charakter informacyjny, organizacyjny lub towarzyski, np. przekazanie informacji, wskazanie dokumentów czy ogólna rozmowa. Tego rodzaju incydentalne działanie nie przesądza automatycznie o naruszeniu zasad korzystania ze zwolnienia lekarskiego.

Kontrola zwolnienia lekarskiego

Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnienia może przeprowadzić ZUS lub pracodawca. Osoba trzecia, np. klient, nie ma uprawnień do inicjowania takiej kontroli w sposób formalny.

Aby pozbawić prawa do świadczeń, konieczne byłoby wykazanie, że pracownik faktycznie wykonywał pracę zarobkową w okresie zwolnienia. Jednorazowe zdarzenie tego rodzaju co do zasady nie spełnia tego kryterium.

Czy warto przerywać zwolnienie lekarskie

Jeżeli zwolnienie lekarskie zostało wystawione zasadnie i jest potrzebne ze względów zdrowotnych, nie ma podstaw, aby przerywać je wyłącznie z obawy przed konsekwencjami. Decyzja o kontynuacji zwolnienia powinna wynikać z oceny lekarza.

W opisanej sytuacji nie ma istotnych przesłanek wskazujących na ryzyko utraty prawa do zasiłku, o ile sytuacja miała charakter jednorazowy i nie będzie się powtarzać.

Jak postępować dalej

Należy unikać wykonywania jakichkolwiek czynności zawodowych podczas zwolnienia lekarskiego, w tym korzystania ze służbowej poczty czy kontaktów z klientami. Pozwoli to wyeliminować jakiekolwiek wątpliwości co do prawidłowości wykorzystywania L4.

FAQ

Czy jednorazowy kontakt z klientem podczas L4 w ciąży jest naruszeniem przepisów?

Nie zawsze. Kluczowe znaczenie ma charakter czynności. Jednorazowa, incydentalna rozmowa o charakterze informacyjnym lub organizacyjnym co do zasady nie jest traktowana jako wykonywanie pracy zarobkowej i nie powinna prowadzić do utraty świadczeń.

Czy ZUS może odebrać zasiłek za jeden telefon do klienta?

Co do zasady – nie. Aby pozbawić prawa do świadczeń, ZUS musiałby wykazać, że pracownik faktycznie wykonywał pracę zarobkową. Jednorazowy kontakt, bez ciągłości i bez realizacji obowiązków służbowych, zwykle nie spełnia tego kryterium.

Kto może skontrolować prawidłowość wykorzystania zwolnienia lekarskiego?

Kontrolę może przeprowadzić wyłącznie:

• Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS),
• pracodawca.

Klient lub osoba trzecia nie ma formalnych uprawnień do inicjowania kontroli.

Czy powinnam przerwać zwolnienie lekarskie z obawy przed konsekwencjami?

Nie ma takiej potrzeby, jeśli zwolnienie zostało wystawione zasadnie i jest uzasadnione stanem zdrowia. Decyzja o zakończeniu L4 powinna wynikać wyłącznie z oceny lekarza, a nie z obawy przed ewentualną interpretacją incydentalnego zdarzenia.

Jakie zachowania na L4 mogą skutkować utratą świadczeń?

Ryzyko pojawia się w przypadku:

• regularnego wykonywania obowiązków służbowych,
• odpowiadania na maile i obsługi klientów w sposób ciągły,
• podejmowania pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie.

W takich sytuacjach ZUS może uznać, że zwolnienie jest wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem.

Jak bezpiecznie postępować podczas zwolnienia lekarskiego w ciąży?

Najlepszą praktyką jest:

• unikanie kontaktów służbowych,
• niekorzystanie ze służbowej poczty,
• powstrzymanie się od jakichkolwiek działań zawodowych.

Pozwala to wyeliminować ryzyko zakwestionowania prawidłowości korzystania ze zwolnienia.

Czy w ciąży obowiązują inne zasady dotyczące L4?

Z punktu widzenia zasad wykorzystywania zwolnienia – nie. Natomiast istotna różnica dotyczy wysokości świadczenia – w ciąży przysługuje 100% wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118