Zwolnienie lekarskie u jednego pracodawcy a praca u drugiego

Czy w trakcie L4 u jednego pracodawcy można pracować u drugiego?

Jeżeli pracownik jest zatrudniony u dwóch pracodawców, a lekarz stwierdza czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, trzeba bardzo ostrożnie podejść do dalszego wykonywania pracy w drugim miejscu zatrudnienia. Obecnie podstawowa zasada jest taka, że zwolnienie lekarskie ma służyć odzyskaniu zdolności do pracy, a wykonywanie pracy zarobkowej w czasie L4 może prowadzić do utraty prawa do wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia. Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy doprecyzowują, że pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania. Wyłączone są jedynie czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczności, przy czym polecenie pracodawcy nie jest taką istotną okolicznością.

W praktyce oznacza to, że normalna praca u drugiego pracodawcy w okresie objętym L4 jest bardzo ryzykowna. Nie wystarczy argument, że chodzi o inny zakład pracy albo że praca jest lżejsza. Decydujące znaczenie ma to, czy dana osoba rzeczywiście była niezdolna tylko do określonego rodzaju pracy, czy lekarz uwzględnił warunki zatrudnienia u obu pracodawców oraz czy wykonywanie drugiej pracy nie pozostaje w sprzeczności z celem zwolnienia.

Dwa etaty a zwolnienie lekarskie w 2026 r.

Na dzień aktualizacji artykułu, czyli 19 czerwca 2026 r., trzeba odróżnić dwie kwestie: samą niezdolność do pracy oraz sposób wystawienia zwolnienia lekarskiego. Jeżeli pracownik podlega ubezpieczeniom z kilku tytułów, np. z dwóch umów o pracę, a choroba powoduje niezdolność do pracy, zwolnienie powinno co do zasady obejmować każdy tytuł, którego ta niezdolność dotyczy.

ZUS w komunikatach dotyczących zmian przepisów wyjaśnia, że aż do 1 stycznia 2027 r. zasadą pozostaje wystawianie zwolnienia dla każdego tytułu ubezpieczenia, jeżeli ubezpieczony jest chory i lekarz stwierdza czasową niezdolność do pracy. Dopiero od 1 stycznia 2027 r. ma wejść rozwiązanie, zgodnie z którym lekarz, na żądanie ubezpieczonego, nie będzie musiał wystawić zwolnienia z określonego tytułu, jeżeli ze względu na rodzaj pracy dana praca będzie mogła być nadal wykonywana.

Do tego czasu próba zorganizowania sytuacji w taki sposób, że pracownik pobiera świadczenie chorobowe w jednym miejscu, a w drugim normalnie pracuje, wymaga dużej ostrożności. W razie kontroli ZUS może uznać, że pracownik wykonywał pracę zarobkową w okresie zwolnienia i odmówić prawa do świadczenia.

Wyjątek wynikający z orzecznictwa Sądu Najwyższego

W starszym orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszczano możliwość, że pracownik zatrudniony u dwóch pracodawców pobiera zasiłek chorobowy z jednego tytułu, a jednocześnie wykonuje pracę u drugiego pracodawcy. Chodzi jednak o sytuacje wyjątkowe, w których druga praca nie jest przeciwwskazana, nie wydłuża niezdolności do pracy i nie jest sprzeczna z celem zwolnienia.

W praktyce nie wystarczy sama ocena pracownika, że druga praca mu nie szkodzi. Potrzebna byłaby jasna dokumentacja medyczna, najlepiej sporządzona przez lekarza wystawiającego zwolnienie, z której wynika, że pracownik jest czasowo niezdolny do konkretnej pracy u jednego pracodawcy, ale może wykonywać określoną pracę u drugiego pracodawcy. Takie stanowisko nadal może jednak zostać zweryfikowane przez ZUS, a spór często kończy się dopiero decyzją ZUS i ewentualnym odwołaniem do sądu.

Dlatego w sprawach praktycznych najbezpieczniej nie opierać się wyłącznie na ogólnym zaświadczeniu typu „może pracować gdzie indziej”. Dokument powinien odnosić się do konkretnych warunków pracy, przeciwwskazań, czynników szkodliwych, zakresu obowiązków oraz wpływu pracy na proces leczenia. Przy podejmowaniu zatrudnienia lub zmianie miejsca pracy w czasie chorobowego warto też pamiętać, że nowa praca a L4 to temat oceniany bardzo indywidualnie.

Substancje niebezpieczne, ciąża i staranie się o dziecko

W opisanej sprawie istotne jest to, że problem nie musi wynikać z choroby, lecz z warunków pracy u jednego pracodawcy. Jeżeli pracownica po urlopie macierzyńskim ma wrócić na stanowisko, na którym występują substancje niebezpieczne, trzeba najpierw ustalić, czy istnieją medyczne przeciwwskazania do wykonywania tej konkretnej pracy.

Zwolnienie lekarskie służy stwierdzeniu czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby. Nie powinno być traktowane jako zastępstwo za rozwiązania z zakresu BHP, medycyny pracy albo organizacji stanowiska. Jeżeli problem dotyczy czynników szkodliwych, właściwa droga może obejmować badanie profilaktyczne, orzeczenie lekarza medycyny pracy, dostosowanie stanowiska, przeniesienie do innej pracy albo odsunięcie od pracy niedopuszczalnej dla danej osoby.

Jeżeli pracownica jest już w ciąży, w grę wchodzą szczególne przepisy Kodeksu pracy dotyczące ochrony kobiet w ciąży i karmiących dziecko piersią, w tym zakaz zatrudniania przy określonych pracach uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia. Samo staranie się o dziecko nie daje jednak automatycznie takich samych uprawnień jak ciąża. Wtedy kluczowe znaczenie ma indywidualna dokumentacja medyczna i ocena warunków pracy.

Czy można być na urlopie u drugiego pracodawcy podczas L4?

Urlop wypoczynkowy u drugiego pracodawcy nie jest wykonywaniem pracy zarobkowej. To nie oznacza jednak, że zawsze będzie całkowicie bezpieczny w czasie zwolnienia lekarskiego wystawionego z innego tytułu. Zwolnienie ma służyć leczeniu lub rekonwalescencji, a aktywność w tym czasie nie może utrudniać ani wydłużać powrotu do zdrowia.

Jeżeli pracownik w jednym zakładzie jest niezdolny do pracy i pobiera świadczenie chorobowe, a w drugim formalnie korzysta z urlopu wypoczynkowego, ZUS może badać, czy urlop nie został wykorzystany do obejścia zasad L4. Ryzyko będzie większe, gdy pracownik wyjeżdża, podejmuje intensywną aktywność, wykonuje czynności sprzeczne z zaleceniami lekarza albo stan zdrowia wskazuje, że powinien korzystać ze zwolnienia także u drugiego pracodawcy.

Jeżeli niezdolność do pracy realnie dotyczy obu miejsc zatrudnienia, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest prawidłowe zwolnienie lekarskie u obu pracodawców, a nie urlop u jednego z nich. Urlop może być rozważany tylko wtedy, gdy nie koliduje z celem zwolnienia, nie służy ukryciu pracy i jest spójny z zaleceniami lekarskimi.

Kontrola ZUS i konsekwencje nieprawidłowego wykorzystania L4

ZUS oraz uprawnieni płatnicy składek mogą kontrolować, czy pracownik prawidłowo wykorzystuje zwolnienie lekarskie. Kontrola może dotyczyć miejsca zamieszkania, miejsca pobytu wskazanego w zwolnieniu, miejsca pracy u innego pracodawcy albo innego miejsca, jeżeli jest to uzasadnione celem kontroli.

Jeżeli kontrola wykaże wykonywanie pracy zarobkowej albo aktywność niezgodną z celem zwolnienia, pracownik może stracić prawo do świadczeń za cały okres objęty danym zwolnieniem. W przypadku wynagrodzenia chorobowego wypłacanego przez pracodawcę podstawą jest art. 92 Kodeksu pracy, a w przypadku zasiłku chorobowego art. 17 ustawy zasiłkowej. Jeżeli świadczenie zostało już wypłacone, może powstać obowiązek jego zwrotu jako świadczenia nienależnego.

Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy wyraźniej regulują też samą kontrolę, w tym obowiązki osób kontrolujących i kontrolowanych, protokół kontroli oraz możliwość zgłoszenia zastrzeżeń. W razie sporu to ZUS rozstrzyga kwestię prawa do zasiłku w drodze decyzji, od której można się odwołać do sądu.

Jak postąpić praktycznie przy dwóch pracodawcach?

Jeżeli pracownik ma dwa miejsca zatrudnienia i pojawia się problem zdrowotny związany tylko z jednym stanowiskiem, warto wykonać kilka kroków przed skorzystaniem ze zwolnienia albo przed podjęciem decyzji o pracy u drugiego pracodawcy.

• Trzeba poinformować lekarza o obu miejscach pracy, rodzaju obowiązków, warunkach pracy i czynnikach szkodliwych.
• Należy ustalić, czy niezdolność do pracy dotyczy obu stanowisk, czy tylko jednego konkretnego rodzaju pracy.
• Jeżeli problem wynika z warunków pracy, warto rozważyć badanie medycyny pracy i działania po stronie pracodawcy, a nie tylko L4.
• Nie należy wykonywać pracy u drugiego pracodawcy bez dokumentacji medycznej uzasadniającej, że taka praca nie jest przeciwwskazana.
• W razie wątpliwości warto wystąpić do ZUS albo przygotować się na ewentualne wyjaśnienia w razie kontroli.

Pracownik powinien też pamiętać, że adnotacja na zwolnieniu „chory może chodzić” nie oznacza zgody na pracę. Oznacza jedynie, że chory może wykonywać zwykłe czynności życia codziennego, takie jak wizyta u lekarza, wykupienie leków czy niezbędne zakupy, o ile są zgodne z celem zwolnienia.

Podsumowanie

Przy dwóch etatach nie należy automatycznie zakładać, że można być na zwolnieniu lekarskim u jednego pracodawcy, a u drugiego pracować albo korzystać z urlopu. Praca u drugiego pracodawcy w okresie L4 może zostać uznana za pracę zarobkową i prowadzić do utraty świadczeń chorobowych. Urlop u drugiego pracodawcy sam w sobie nie jest pracą, ale również musi być zgodny z celem zwolnienia.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie zależy od tego, czy niezdolność do pracy dotyczy obu stanowisk, czy tylko jednego rodzaju pracy. W sprawach związanych z czynnikami szkodliwymi często kluczowa będzie dokumentacja lekarza medycyny pracy oraz obowiązki pracodawcy w zakresie BHP, a nie samo zwolnienie lekarskie. Warto też pamiętać, że każda aktywność na L4 może zostać oceniona przez pryzmat celu zwolnienia i wpływu na powrót do zdrowia.

FAQ

Czy można mieć L4 tylko u jednego pracodawcy?

W 2026 r. zasadą jest, że jeżeli choroba powoduje niezdolność do pracy przy kilku tytułach ubezpieczenia, zwolnienie powinno dotyczyć każdego z nich. Jeżeli niezdolność ma dotyczyć tylko jednej pracy, potrzebna jest bardzo dobra dokumentacja lekarska i ocena konkretnego stanowiska. Wyraźniejszy mechanizm niewystawiania zwolnienia z określonego tytułu ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.

Czy praca zdalna u drugiego pracodawcy jest dozwolona podczas L4?

Nie można tego zakładać automatycznie. Praca zdalna nadal jest pracą zarobkową. Może być oceniona jako naruszenie zasad zwolnienia, chyba że z dokumentacji medycznej jasno wynika, że pracownik jest niezdolny tylko do konkretnej pracy, a druga praca nie utrudnia leczenia i nie jest sprzeczna z celem L4.

Czy urlop wypoczynkowy u drugiego pracodawcy chroni przed zarzutem pracy na L4?

Urlop nie jest pracą zarobkową, ale nie zawsze usuwa ryzyko. Jeżeli pracownik wykorzystuje urlop w sposób utrudniający leczenie, wyjeżdża wbrew zaleceniom lekarza albo urlop służy obejściu zasad zwolnienia, ZUS może zakwestionować prawo do świadczeń.

Czy adnotacja „chory może chodzić” pozwala pracować?

Nie. Taka adnotacja pozwala na zwykłe czynności życia codziennego, np. wizytę u lekarza, zakup leków czy podstawowe sprawy domowe. Nie jest zgodą na wykonywanie pracy u drugiego pracodawcy.

Co grozi za pracę u drugiego pracodawcy w czasie L4?

Pracownik może stracić prawo do wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia. Jeżeli świadczenia zostały już wypłacone, ZUS może domagać się ich zwrotu.

Czy lekarz ginekolog może wystawić L4 ze względu na szkodliwe warunki pracy?

Lekarz może wystawić zwolnienie, jeżeli stwierdza czasową niezdolność do pracy z powodu choroby. Jeżeli problem dotyczy przede wszystkim szkodliwych warunków pracy, konieczna może być ocena lekarza medycyny pracy i działania pracodawcy związane z BHP. Samo ryzyko na stanowisku nie zawsze oznacza podstawę do L4.

Czy od 2027 r. będzie można łatwiej pracować u jednego pracodawcy mimo L4 u drugiego?

Od 1 stycznia 2027 r. mają wejść przepisy, zgodnie z którymi lekarz, na żądanie ubezpieczonego, nie będzie musiał wystawić zwolnienia z określonego tytułu, jeżeli ze względu na rodzaj pracy dana praca może być wykonywana. Nie oznacza to jednak dowolności. Nadal decydują stan zdrowia, rodzaj pracy i cel zwolnienia.

Źródła

• Art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. z 2025 r. poz. 501 z późn. zm.
• Art. 92 Kodeksu pracy.
• Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 26.
• Komunikaty ZUS dotyczące zmian w zasadach kontroli i wykorzystywania zwolnień od pracy od 13 kwietnia 2026 r. oraz zmian przewidzianych od 1 stycznia 2027 r.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 11 lutego 1999 r., II UKN 467/98, OSNP 2000/7/290.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 12 sierpnia 1998 r., II UKN 172/98.