Długie zwolnienie lekarskie a rozwiązanie umowy o pracę

Ile może trwać zwolnienie lekarskie przy chorobie płuc?

Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, czy choroba płuc jest gruźlicą, czy inną chorobą. Co do zasady zasiłek chorobowy przysługuje przez okres niezdolności do pracy, jednak nie dłużej niż przez 182 dni. Dłuższy okres, czyli 270 dni, dotyczy niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą oraz niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży.

Sama przewlekła choroba płuc nie oznacza więc automatycznie 270 dni okresu zasiłkowego. Jeżeli nie jest to gruźlica, należy przyjąć podstawowy limit 182 dni. W ramach tego limitu mieszczą się zarówno okresy, za które pracownik zachowuje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, jak i okres zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS albo przez płatnika zasiłków.

Pracownik do 50. roku życia zachowuje wynagrodzenie chorobowe co do zasady przez 33 dni w roku kalendarzowym, a pracownik, który ukończył 50 lat, przez 14 dni. Po tym czasie wypłacany jest zasiłek chorobowy, ale cały okres niezdolności do pracy wlicza się do ustawowego limitu 182 albo 270 dni.

Jak liczy się okres zasiłkowy?

Do okresu zasiłkowego wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy. Wlicza się również poprzednie okresy niezdolności do pracy, jeżeli przerwa między ustaniem poprzedniej a powstaniem kolejnej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni. Ma to duże znaczenie przy chorobach przewlekłych, ponieważ krótkotrwały powrót do pracy nie zawsze powoduje rozpoczęcie nowego okresu zasiłkowego.

Jeżeli pracownik chorował w sierpniu i wrześniu, potem wrócił do pracy, a po kilku miesiącach znów stał się niezdolny do pracy, trzeba sprawdzić długość przerwy i dokumentację medyczną. Dopiero na tej podstawie można ustalić, czy biegnie ten sam okres zasiłkowy, czy rozpoczął się nowy. W razie wątpliwości warto poprosić ZUS albo pracodawcę o pisemne wyliczenie wykorzystanego okresu zasiłkowego.

Co po wyczerpaniu okresu zasiłkowego?

Jeżeli po wyczerpaniu zasiłku chorobowego pracownik nadal jest niezdolny do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy, może wystąpić o świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie to przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, maksymalnie przez 12 miesięcy. Może być przyznane jednorazowo albo w częściach.

Wniosek warto złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem, aby ograniczyć ryzyko przerwy między zakończeniem zasiłku chorobowego a decyzją ZUS. Gdy pojawia się odmowa ZUS, pracownik powinien pilnować terminów na zakwestionowanie orzeczenia lekarza orzecznika i decyzji organu rentowego. Od orzeczenia lekarza orzecznika można wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od jego doręczenia.

Jeżeli pracownik planuje powrót po świadczeniu rehab., powinien pamiętać, że po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni pracodawca kieruje go na badania kontrolne. Bez orzeczenia lekarskiego potwierdzającego zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku pracodawca nie powinien dopuścić pracownika do pracy.

Kiedy pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?

W opisanej sytuacji pracownik był zatrudniony u pracodawcy co najmniej 6 miesięcy. W takim przypadku pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej choroby dopiero wtedy, gdy niezdolność do pracy trwa dłużej niż łączny okres pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz dłużej niż pierwsze 3 miesiące pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Taką możliwość przewiduje art. 53 § 1 pkt 1 lit. b Kodeksu pracy.

W praktyce oznacza to, że przy zwykłej chorobie ochrona obejmuje 182 dni okresu zasiłkowego oraz pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego. Przy gruźlicy ochrona związana z okresem zasiłkowym jest dłuższa, bo obejmuje 270 dni oraz pierwsze 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego. Szerzej problem relacji rehab. a wypowiedzenie pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy pracownik korzysta dodatkowo z ochrony szczególnej, na przykład ochrony przedemerytalnej.

Jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy, sytuacja jest mniej korzystna: pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, gdy niezdolność do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż 3 miesiące. Ten krótszy wariant nie ma jednak zastosowania do pracownika zatrudnionego co najmniej 6 miesięcy ani do niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.

Powrót do pracy i rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

Jeżeli pracownik odzyska zdolność do pracy, stawi się do pracy po ustaniu przyczyny nieobecności i przejdzie wymagane badania kontrolne, pracodawca nie może już skutecznie rozwiązać z nim umowy na podstawie art. 53 Kodeksu pracy. Przepis ten dotyczy bowiem długotrwałej, trwającej nadal nieobecności w pracy.

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron jest możliwe zarówno po powrocie do pracy, jak i w czasie zwolnienia lekarskiego, ale wymaga zgody obu stron. Pracownik może złożyć propozycję takiego rozwiązania, a pracodawca może ją przyjąć albo odmówić. Warto dopilnować, aby porozumienie jasno określało datę rozwiązania umowy, ewentualne rozliczenie urlopu, wynagrodzenie, świadczenia i wydanie świadectwa pracy.

Podsumowanie

Jeżeli choroba płuc nie jest gruźlicą, podstawowy okres zasiłkowy wynosi 182 dni. Przy gruźlicy okres ten wynosi 270 dni. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne, które może trwać maksymalnie 12 miesięcy, ale z punktu widzenia ochrony stosunku pracy najważniejsze są pierwsze 3 miesiące jego pobierania.

W opisanej sprawie, przy zatrudnieniu od lutego 2009 r., pracodawca może zastosować art. 53 K.p. dopiero po przekroczeniu ustawowego okresu ochronnego, jeżeli pracownik nadal jest niezdolny do pracy. Jeżeli pracownik wróci do pracy po ustaniu przyczyny nieobecności i uzyska wymagane orzeczenie z badań kontrolnych, rozwiązanie umowy w trybie art. 53 nie powinno już być dopuszczalne.

FAQ

Czy każda choroba płuc daje prawo do 270 dni zasiłku chorobowego?

Nie. Dłuższy, 270-dniowy okres zasiłkowy dotyczy niezdolności do pracy spowodowanej gruźlicą oraz niezdolności do pracy w czasie ciąży. Przy innych chorobach płuc co do zasady obowiązuje limit 182 dni.

Czy po 182 dniach zwolnienia lekarskiego automatycznie traci się pracę?

Nie. Upływ 182 dni nie oznacza automatycznego rozwiązania umowy. Jeżeli pracownik spełnia warunki do świadczenia rehabilitacyjnego, przy zatrudnieniu co najmniej 6 miesięcy ochrona obejmuje jeszcze pierwsze 3 miesiące pobierania tego świadczenia.

Czy można rozwiązać umowę za porozumieniem stron podczas L4?

Tak, porozumienie stron jest możliwe także w czasie zwolnienia lekarskiego, ale wymaga dobrowolnej zgody pracownika i pracodawcy. W dokumencie warto jasno wskazać datę rozwiązania umowy oraz sposób rozliczenia urlopu, wynagrodzenia i innych należności.

Czy pracodawca może zastosować art. 53 Kodeksu pracy po powrocie pracownika?

Nie powinien tego robić, jeżeli pracownik stawił się do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności i jest zdolny do pracy. Po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni konieczne są badania kontrolne u lekarza medycyny pracy.

Co zrobić, gdy ZUS odmówi świadczenia rehabilitacyjnego?

Należy sprawdzić pouczenie w orzeczeniu i decyzji. Od orzeczenia lekarza orzecznika przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie 14 dni od doręczenia. Po decyzji ZUS możliwe jest odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 53, art. 92 i art. 229 - Internetowy System Aktów Prawnych.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 8, art. 9, art. 18 i art. 19 - Internetowy System Aktów Prawnych.
3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o prawie do świadczenia rehabilitacyjnego i okresie jego przysługiwania - ZUS.