Czy potrzebna jest zgoda obojga rodziców na naukę religii dziecka?

Religia w szkole jest na życzenie, a nie automatycznie

Podstawowa zasada pozostaje taka sama: w publicznych szkołach podstawowych naukę religii i etyki organizuje się na życzenie rodziców. W szkołach ponadpodstawowych życzenie mogą wyrazić rodzice albo sam uczeń, a po osiągnięciu pełnoletności o uczestniczeniu w religii lub etyce decyduje już sam uczeń.

Życzenie udziału w zajęciach powinno być wyrażone w formie pisemnego oświadczenia. Takie oświadczenie nie musi być składane ponownie w każdym roku szkolnym, ale można je w każdej chwili zmienić, np. zrezygnować z religii albo zgłosić udział w etyce.

Podobne zasady dotyczą młodszych dzieci, dlatego przy wyborze zajęć w oddziale przedszkolnym warto sprawdzić także praktyczne omówienie tematu: religia w przedszkolu.

Czy szkoła może wymagać oświadczenia o braku zgody na religię?

Co do zasady szkoła powinna zebrać pozytywne oświadczenie o chęci uczestniczenia w religii lub etyce. Brak takiego oświadczenia nie powinien być traktowany jako zgoda na udział dziecka w religii. Przepisy nie przewidują zasady, że każde dziecko chodzi na religię, dopóki rodzic nie złoży rezygnacji.

W praktyce część szkół posługuje się formularzami, w których rodzic zaznacza udział w religii, udział w etyce albo brak udziału w tych zajęciach. Taki formularz może ułatwiać organizację planu lekcji, ale nie powinien prowadzić do przymuszania rodzica do składania deklaracji sprzecznej z jego wolą.

Jeżeli rodzic nie chce, aby dziecko uczęszczało na religię, najbezpieczniej złożyć krótkie pismo do dyrektora szkoły, np.:

Czy potrzebna jest zgoda obojga rodziców?

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest uprawnione i obowiązane do jej wykonywania. Jednak w istotnych sprawach dziecka rodzice powinni rozstrzygać wspólnie. W razie braku porozumienia sprawę rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Udział dziecka w nauce religii może być uznany za sprawę istotną, ponieważ dotyczy wychowania, światopoglądu i sfery wolności sumienia. Oznacza to, że przy zgodnym stanowisku rodziców szkoła może działać na podstawie oświadczenia złożonego przez jednego z nich, ale gdy drugi rodzic wyraźnie sprzeciwia się udziałowi dziecka w religii, powstaje spór, którego szkoła nie powinna rozstrzygać samodzielnie.

W sporach z placówką o dokumenty, odbiór dziecka czy organizację zajęć pomocne może być szersze omówienie tematu: prawa rodziców w szkole.

Co zrobić, gdy drugi rodzic chce religii, a drugi się sprzeciwia?

W pierwszej kolejności warto pisemnie poinformować dyrektora szkoły, że między rodzicami istnieje spór co do udziału dziecka w religii. Pismo powinno być rzeczowe i krótkie. Nie trzeba uzasadniać światopoglądowo swojego stanowiska, ale należy wskazać, że rodzic nie wyraża zgody na traktowanie jednostronnego oświadczenia drugiego rodzica jako wspólnej decyzji.

Jeżeli rodzice nie dojdą do porozumienia, właściwą drogą jest wniosek do sądu opiekuńczego o rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka. We wniosku należy opisać sytuację, wskazać, jakie stanowisko prezentuje każdy z rodziców, oraz wyjaśnić, dlaczego proponowane rozwiązanie jest zgodne z dobrem dziecka.

Czy szkoła może przyjąć oświadczenie podpisane tylko przez jednego rodzica?

W codziennej praktyce szkoły często przyjmują oświadczenia podpisane przez jednego rodzica, zwłaszcza gdy nie mają informacji o konflikcie i nie wynika z dokumentów, że drugi rodzic jest pozbawiony władzy rodzicielskiej albo że zakres jego władzy został ograniczony. Nie oznacza to jednak, że jeden rodzic może arbitralnie rozstrzygnąć istotny spór wychowawczy.

Jeżeli drugi rodzic złoży sprzeciw, dyrektor powinien zachować ostrożność. Szkoła nie jest sądem rodzinnym i nie powinna decydować, który z rodziców ma rację. W takiej sytuacji rodzice powinni przedstawić wspólne stanowisko albo orzeczenie sądu opiekuńczego.

Uczeń pełnoletni i uczeń szkoły ponadpodstawowej

W szkole ponadpodstawowej przepisy dopuszczają wyrażenie życzenia udziału w religii lub etyce przez rodziców albo przez samego ucznia. Po osiągnięciu pełnoletności decyzję podejmuje uczeń. Rodzic nie może wtedy skutecznie narzucić pełnoletniemu uczniowi udziału lub braku udziału w religii.

Jeżeli uczeń pełnoletni chce zmienić wcześniejsze oświadczenie, powinien złożyć własne pisemne oświadczenie w szkole. Zmiana może dotyczyć zarówno rezygnacji z religii, jak i zgłoszenia chęci uczestniczenia w religii albo etyce.

Opieka, etyka, ocena i organizacja zajęć

Uczeń, który nie uczęszcza na religię lub etykę, nie może być z tego powodu dyskryminowany. Szkoła powinna zapewnić mu opiekę albo zajęcia wychowawcze w czasie trwania religii lub etyki, jeżeli zajęcia te wypadają między innymi lekcjami.

Ocena z religii albo etyki jest umieszczana na świadectwie, jeżeli uczeń uczestniczył w tych zajęciach i otrzymał ocenę. Sama ocena nie ma wpływu na promocję do następnej klasy. Według komunikatów Ministerstwa Edukacji od roku szkolnego 2024/2025 oceny z religii i etyki nie są wliczane do średniej rocznych i końcowych ocen klasyfikacyjnych, choć część zmian dotyczących religii była przedmiotem sporów i orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.

Przepisy dotyczące organizacji lekcji religii i etyki były w ostatnich latach zmieniane, m.in. w zakresie grup międzyoddziałowych, grup międzyklasowych oraz tygodniowego wymiaru zajęć. Dla rodzica w sprawie zgody dziecka na religię najważniejsze pozostają jednak trzy zasady: zajęcia są dobrowolne, życzenie udziału wymaga pisemnego oświadczenia, a spór rodziców rozstrzyga sąd opiekuńczy.

FAQ

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, tekst jednolity: Dz.U. 2020 poz. 983, ze zm. — tekst aktu.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 26 lipca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizowania nauki religii, Dz.U. 2024 poz. 1158 — tekst aktu.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizowania nauki religii, Dz.U. 2025 poz. 66 — tekst aktu.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. — Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 97, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 236 — tekst aktu.
• Komunikat Ministerstwa Edukacji o niewliczaniu ocen z religii i etyki do średniej ocen — komunikat MEN.
• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. w sprawie organizacji nauki religii, sygn. U 10/24 — orzeczenie TK.