Spadek w Polsce dla rezydenta podatkowego w UK

Spadek w Polsce a rezydencja podatkowa w Wielkiej Brytanii

Sam fakt, że spadkobierca mieszka w Wielkiej Brytanii, pracuje tam i rozlicza tam bieżące dochody, nie oznacza, że spadek położony w Polsce przestaje interesować polski urząd skarbowy. W podatku od spadków i darowizn podstawowe znaczenie ma to, gdzie znajduje się majątek oraz jakie prawa są nabywane.

Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn podatkowi w Polsce podlega nabycie przez osobę fizyczną własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. tytułem dziedziczenia. Oznacza to, że mieszkanie w Polsce, udział w nieruchomości, pieniądze na polskim rachunku czy inne prawa wykonywane w Polsce mogą wymagać rozliczenia w polskim urzędzie skarbowym.

Jeżeli sprawa dotyczy nie tylko spadku, ale także ustalenia miejsca opodatkowania bieżących dochodów, pomocne może być osobne omówienie statusu rezydent UK + PL.

Czy spadek jest w Polsce opodatkowany podatkiem dochodowym?

Nie należy mylić dwóch podatków. Spadek nie jest w Polsce typowym dochodem z pracy, działalności czy najmu. Przychody podlegające przepisom o podatku od spadków i darowizn są wyłączone spod ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dlatego samo nabycie spadku co do zasady nie jest rozliczane w PIT.

To nie znaczy jednak, że nie ma żadnych obowiązków. Właściwym podatkiem jest podatek od spadków i darowizn. Dopiero późniejsze zdarzenia, np. sprzedaż odziedziczonej nieruchomości, wynajem mieszkania albo uzyskiwanie odsetek, mogą powodować odrębne skutki w PIT lub w podatkach zagranicznych.

Kiedy trzeba zgłosić spadek w polskim urzędzie skarbowym?

Przy dziedziczeniu obowiązek podatkowy w Polsce powstaje obecnie z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Od 2026 r. ustawa doprecyzowuje także sytuację, gdy nabycie spadku potwierdza organ państwa obcego.

W praktyce oznacza to, że nie zawsze liczy się dzień śmierci spadkodawcy. Dla formularzy podatkowych bardzo ważna jest data dokumentu potwierdzającego nabycie spadku, np. data uprawomocnienia się postanowienia sądu albo data rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Jeżeli osoba mieszkająca za granicą prowadzi sprawę spadkową w Polsce, powinna zadbać o dokumenty potwierdzające daty i zakres nabycia: postanowienie sądu, akt poświadczenia dziedziczenia, europejskie poświadczenie spadkowe, dokumenty dotyczące wartości majątku, numery ksiąg wieczystych, wyciągi bankowe oraz informacje o długach i ciężarach spadku.

SD-Z2 dla najbliższej rodziny

Najkorzystniejsze zasady dotyczą tzw. grupy zerowej, czyli m.in. małżonka, dzieci, wnuków, rodziców, dziadków, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy. Osoby te mogą korzystać z pełnego zwolnienia z podatku, jeżeli spełnią warunki z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przy dziedziczeniu najważniejszym warunkiem jest zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy. Termin liczy się zasadniczo od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku, od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo od dnia wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Dla polskiego obywatela mieszkającego w Wielkiej Brytanii istotne jest to, że polskie obywatelstwo pozwala spełnić warunek osobowy przewidziany dla zwolnień. Sama rezydencja w UK po brexicie nie jest już rezydencją w państwie UE ani EFTA, ale polskie obywatelstwo zasadniczo wystarcza do zastosowania zwolnienia, o ile spełnione są pozostałe warunki.

Jeżeli podatnik dowiedział się o nabyciu spadku dopiero później, ustawa przewiduje szczególną regułę: zwolnienie może być zachowane, jeżeli zgłoszenie zostanie złożone w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym podatnik dowiedział się o nabyciu, i uprawdopodobni późniejsze powzięcie wiadomości. Nie jest to jednak furtka do dowolnego przedłużania terminu.

Kiedy zamiast SD-Z2 składa się SD-3?

SD-3 składa się wtedy, gdy nabycie nie korzysta z pełnego zwolnienia albo podatnik nie spełnił warunków zwolnienia. Dotyczy to np. spadku po dalszej rodzinie, po osobie niespokrewnionej albo sytuacji, w której osoba z najbliższej rodziny nie złożyła SD-Z2 w terminie i nie uzyskała przywrócenia terminu.

Kwoty wolne zależą od grupy podatkowej. Aktualnie opodatkowaniu podlega nabycie od jednej osoby o czystej wartości przekraczającej: 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy podatkowej oraz 5733 zł dla III grupy podatkowej. Przy kolejnych nabyciach od tej samej osoby dolicza się majątek z roku ostatniego nabycia i z 5 poprzednich lat.

Podatek oblicza się od czystej wartości spadku, czyli wartości rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów. Przy majątku nabytym na terytorium Polski znaczenie ma prawidłowe obliczanie podatku, ustalenie grupy podatkowej oraz wykazanie wartości rynkowej majątku.

Jeżeli organ podatkowy uzna, że podana wartość nie odpowiada wartości rynkowej, może wezwać podatnika do jej zmiany. Gdy podatnik nie zgadza się z oceną organu, w sprawie może pojawić się wycena rzeczoznawcy albo opinia biegłego, a przy dużej różnicy koszt opinii może obciążyć podatnika.

Czy spadek może być opodatkowany także w Wielkiej Brytanii?

W polskiej praktyce trzeba rozdzielić dwie kwestie. Polska ocenia spadek według polskiej ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wielka Brytania stosuje własne przepisy, w tym zasady Inheritance Tax. Nie ma powszechnej polsko-brytyjskiej umowy, która w prosty sposób wyłączałaby każde ryzyko podwójnego opodatkowania spadku.

Według informacji HMRC Inheritance Tax jest co do zasady podatkiem od majątku osoby zmarłej, a środki na jego zapłatę pochodzą z estate. Beneficjenci zwykle nie płacą podatku od samych odziedziczonych rzeczy, ale mogą mieć inne obowiązki, np. od dochodu z odziedziczonego majątku albo przy późniejszej sprzedaży. W konkretnych sprawach trzeba sprawdzić m.in. status spadkodawcy, położenie majątku, datę śmierci oraz brytyjskie reguły dotyczące osób długoletnio rezydujących w UK.

Jeżeli majątek lub spadkobiercy są powiązani z kilkoma państwami, warto oddzielnie przeanalizować polskie zgłoszenie spadku, ewentualne obowiązki wobec HMRC oraz dokumenty wymagane do wykazania wartości i zapłaconych podatków.

Co powinna zrobić osoba mieszkająca w UK po otrzymaniu spadku w Polsce?

1. Ustalić, co dokładnie wchodzi w skład spadku: nieruchomość, rachunek bankowy, udziały, ruchomości, wierzytelności albo inne prawa.
2. Sprawdzić, czy majątek znajduje się w Polsce lub czy prawa są wykonywane w Polsce.
3. Ustalić datę powstania obowiązku podatkowego, czyli datę właściwego dokumentu spadkowego.
4. Określić grupę podatkową i możliwość skorzystania ze zwolnienia z art. 4a.
5. Złożyć SD-Z2 albo SD-3 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.
6. Zachować potwierdzenie złożenia formularza i dokumenty potwierdzające wartość majątku.
7. Osobno sprawdzić, czy po stronie brytyjskiej pojawiają się obowiązki wobec HMRC.

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że skoro podatnik mieszka i pracuje w UK, to polski urząd skarbowy nie ma żadnych podstaw do działania. W przypadku spadku położonego w Polsce takie założenie jest ryzykowne.

FAQ

Czy rezydent podatkowy UK musi zgłaszać spadek w Polsce?

Tak, jeżeli dziedziczy rzeczy znajdujące się w Polsce albo prawa majątkowe wykonywane w Polsce. Rezydencja podatkowa w Wielkiej Brytanii nie wyłącza automatycznie polskiego podatku od spadków i darowizn.

Czy spadek w Polsce podlega podatkowi dochodowemu PIT?

Co do zasady nie. Przychody podlegające przepisom o podatku od spadków i darowizn są wyłączone z ustawy o PIT. Inne skutki podatkowe mogą jednak pojawić się później, np. przy sprzedaży odziedziczonej nieruchomości albo przy uzyskiwaniu czynszu z najmu.

Kiedy składa się SD-Z2?

SD-Z2 składa osoba z najbliższej rodziny, która chce skorzystać z pełnego zwolnienia podatkowego. Przy dziedziczeniu termin wynosi 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Kiedy trzeba złożyć SD-3?

SD-3 składa się wtedy, gdy nabycie nie korzysta z pełnego zwolnienia albo gdy podatnik utracił prawo do zwolnienia, np. przez niezłożenie SD-Z2 w terminie. Termin zasadniczo wynosi miesiąc od powstania obowiązku podatkowego, a przy utracie zwolnienia po upływie terminu na zgłoszenie przepisy przewidują szczególne zasady.

Czy polskie obywatelstwo ma znaczenie?

Tak. Ma znaczenie m.in. przy majątku położonym za granicą oraz przy stosowaniu zwolnień. Dla zwolnienia z art. 4a istotne jest, aby nabywca spełniał warunek obywatelstwa albo miejsca zamieszkania wskazany w ustawie. Polski obywatel mieszkający w UK zwykle spełnia ten warunek, ale trzeba jeszcze dochować terminu i pozostałych wymogów.

Czy od spadku po rodzicu zawsze nie płaci się podatku?

Nie zawsze. Spadek po rodzicu może być w całości zwolniony z podatku, ale tylko po spełnieniu warunków formalnych. Najważniejszy jest termin zgłoszenia SD-Z2. Brak zgłoszenia w terminie może spowodować opodatkowanie na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej.

Czy Wielka Brytania może pobrać podatek od polskiego spadku?

To zależy od prawa brytyjskiego, w szczególności od statusu podatkowego spadkodawcy, rodzaju majątku i zasad brytyjskiego Inheritance Tax. Według informacji HMRC podatek od spadków jest zasadniczo podatkiem od majątku osoby zmarłej, a beneficjenci zwykle nie płacą podatku od samych odziedziczonych rzeczy. Mogą jednak pojawić się inne podatki, np. od dochodu z odziedziczonego majątku albo od późniejszej sprzedaży.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 478.
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 592.
• Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl: ulgi i zwolnienia w podatku od spadków i darowizn.
• Ministerstwo Finansów, podatki.gov.pl: formularze SD-Z2 i SD-3.
• HM Revenue and Customs: Inheritance Tax: thresholds, rules and allowances.