Wymeldowanie żony po wyprowadzce przed rozwodem

Czy można wymeldować żonę, która wyprowadziła się z mieszkania?

Jeżeli żona wyprowadziła się z mieszkania, zamieszkała w innym miejscu i nie zamierza wracać, może Pan złożyć wniosek o jej wymeldowanie. Podstawą jest art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo czasowego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Obowiązek samodzielnego wymeldowania wynika z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu, powinna się wymeldować. Jeżeli tego nie robi, sprawę może rozstrzygnąć organ gminy w postępowaniu administracyjnym.

Dla wymeldowania najważniejsze są fakty: czy żona rzeczywiście opuściła lokal, czy zrobiła to dobrowolnie, czy zabrała rzeczy osobiste, gdzie faktycznie mieszka, czy korzysta z mieszkania oraz czy jej nieobecność ma charakter trwały, a nie tylko czasowy. Sam konflikt małżeński albo sam zamiar rozwodu nie wystarcza.

Co trzeba wykazać w postępowaniu o wymeldowanie?

Postępowanie prowadzi wójt, burmistrz albo prezydent miasta właściwy dla miejsca zameldowania. Wniosek może złożyć właściciel lokalu albo inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, co wynika z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Organ gminy nie wymeldowuje automatycznie tylko dlatego, że małżonek złożył wniosek. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego organ musi zebrać i ocenić materiał dowodowy. Żona będzie stroną postępowania i powinna mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co wynika z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przydatne dowody to w szczególności:

• zeznania sąsiadów, domowników albo członków rodziny, którzy potwierdzą, że żona nie mieszka w lokalu,
• informacje, gdzie żona faktycznie przebywa, np. adres nowego miejsca zamieszkania,
• korespondencja, wiadomości, potwierdzenia odbioru przesyłek pod innym adresem,
• dowody zabrania rzeczy osobistych i przeniesienia centrum życiowego do innego miejsca,
• ustalenia z wywiadu środowiskowego albo oględzin, jeżeli organ je przeprowadzi.

Jeżeli organ wyda decyzję niekorzystną, stronie przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skutki wymeldowania dla prawa do mieszkania

Trzeba wyraźnie odróżnić zameldowanie od prawa do mieszkania. Art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności stanowi, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Oznacza to, że wymeldowanie żony nie pozbawi jej własności ani udziału w mieszkaniu, jeżeli lokal należy do majątku wspólnego albo jeżeli żona jest wpisana jako współwłaściciel. Wymeldowanie nie jest eksmisją, nie rozstrzyga o podziale majątku i nie przesądza o tym, kto ostatecznie zatrzyma mieszkanie po rozwodzie.

Jeżeli mieszkanie wchodzi do majątku wspólnego, każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnych i korzystania z nich w zakresie dającym się pogodzić ze współposiadaniem drugiego małżonka. Wynika to z art. 34¹ ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Jeżeli żona wyprowadziła się, ale nadal ma rzeczy w lokalu, przychodzi do mieszkania albo deklaruje zamiar powrotu, sprawa wymeldowania może być trudniejsza. Jeżeli natomiast wyprowadzka była trwała, dobrowolna i faktyczne centrum życiowe żony znajduje się gdzie indziej, szanse na wymeldowanie rosną.

Czy można wymienić zamki po wyprowadzce żony?

Wymiana zamków bywa ryzykowna, jeżeli żona nadal ma tytuł prawny do lokalu albo nadal faktycznie go współposiada. Jeżeli zostanie pozbawiona posiadania wbrew swojej woli, może wystąpić z roszczeniem o ochronę naruszonego posiadania na podstawie art. 344 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego roszczenie posesoryjne wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od naruszenia.

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy żona rzeczywiście porzuciła lokal, zabrała rzeczy i nie korzysta z mieszkania. Nawet wtedy warto zachować ostrożność: sporządzić dokumentację, spisać pozostawione rzeczy, nie niszczyć mienia i w razie potrzeby umożliwić odbiór rzeczy w uzgodnionym terminie.

Jeżeli po wyprowadzce pojawiają się awantury, groźby, nękanie albo wtargnięcia do mieszkania, sprawa może wykraczać poza samo wymeldowanie. W takiej sytuacji warto rozważyć także środki ochrony cywilnej lub karnej, zwłaszcza gdy dochodzi do nachodzenia po wymeldowaniu albo po faktycznej wyprowadzce.

Mieszkanie kupione po ślubie za pieniądze sprzed małżeństwa

Zasadą jest, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa, jeżeli małżonkowie nie zawarli umowy majątkowej małżeńskiej. Wynika to z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Do majątku wspólnego należą przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności przez oboje małżonków albo przez jednego z nich.

Art. 31 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazuje przykładowo, że do majątku wspólnego należą pobrane wynagrodzenie za pracę, dochody z działalności zarobkowej, dochody z majątku wspólnego i osobistego oraz środki zgromadzone w systemach emerytalnych wymienionych w tym przepisie.

Do majątku osobistego należą natomiast m.in. przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, co wynika z art. 33 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Istotny jest także art. 33 pkt 10 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym do majątku osobistego należą przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jest to tzw. surogacja.

W praktyce oznacza to, że jeżeli mieszkanie zostało kupione po ślubie wyłącznie za pieniądze należące do Pana majątku osobistego, np. oszczędności zgromadzone przed małżeństwem, można argumentować, że lokal wszedł do Pana majątku osobistego na podstawie art. 33 pkt 10 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Ocena zależy jednak od treści aktu notarialnego, wpisu w księdze wieczystej, sposobu zapłaty ceny oraz dowodów pochodzenia środków.

Jeżeli w akcie notarialnym wskazano, że mieszkanie nabywają oboje małżonkowie do majątku wspólnego, albo jeżeli nie da się wykazać pełnego finansowania z majątku osobistego, sąd może uznać mieszkanie za składnik majątku wspólnego. Wtedy można dochodzić rozliczenia nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny.

Rozliczenie nakładów przy podziale majątku

Podstawą rozliczenia nakładów jest art. 45 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten stanowi, że każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, a także może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.

Zgodnie z art. 45 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zwrotu dokonuje się co do zasady przy podziale majątku wspólnego, choć sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny.

W sprawie o podział majątku szczególnie ważne będą dowody: historia rachunków bankowych sprzed ślubu, potwierdzenia przelewów, umowa sprzedaży, akt notarialny, dokumenty dotyczące kredytu, darowizny, spadku albo wcześniejszej sprzedaży innego składnika majątku. Bez dowodów sąd może przyjąć, że mieszkanie nabyte w czasie małżeństwa należy do majątku wspólnego.

Rozwód po wyprowadzce żony i kwestia winy

Rozwód jest możliwy, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Wynika to z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zupełny rozkład oznacza ustanie więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej, a trwałość oznacza, że powrót małżonków do wspólnego pożycia nie jest realny.

Art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje jednak, że rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Z kolei art. 56 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ogranicza możliwość rozwodu, gdy żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraża zgody, chyba że odmowa zgody jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli żona dopuściła się zdrady i wyprowadziła się do innego partnera, można żądać rozwodu z jej wyłącznej winy. Zgodnie z art. 57 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd, orzekając rozwód, orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie, co przewiduje art. 57 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Orzekanie o winie zwykle wydłuża proces, bo wymaga przeprowadzenia dowodów, np. zeznań świadków, wiadomości, zdjęć, dokumentów, nagrań pozyskanych zgodnie z prawem lub innych dowodów potwierdzających przyczynę rozpadu małżeństwa. Warto też pamiętać o skutkach alimentacyjnych. Art. 60 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala małżonkowi niewinnemu żądać alimentów od małżonka wyłącznie winnego, jeżeli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego.

Alimenty na dzieci po wyprowadzce żony

Rodzice mają obowiązek alimentacyjny względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na jego utrzymanie i wychowanie. Wynika to z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego rodzica, co wynika z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 135 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka może polegać także na osobistych staraniach o jego utrzymanie i wychowanie. Jeżeli Pan faktycznie sam wychowuje młodsze dziecko, ten element ma znaczenie przy ocenie, ile powinna płacić matka.

W wyroku rozwodowym sąd obowiązkowo rozstrzyga o kosztach utrzymania i wychowania wspólnego małoletniego dziecka, co wynika z art. 58 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W pozwie rozwodowym można wnieść także o zabezpieczenie alimentów na czas procesu. Pełnoletnie dziecko co do zasady samo dochodzi swoich alimentów, chyba że działa przez pełnomocnika.

Co sąd może orzec o mieszkaniu w wyroku rozwodowym?

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje sądowi w wyroku rozwodowym orzec o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka.

Jeżeli żona już nie mieszka w lokalu, sąd rozwodowy może nie mieć praktycznej potrzeby szczegółowego regulowania sposobu korzystania z mieszkania. Podział majątku wspólnego może być dokonany w wyroku rozwodowym tylko wtedy, gdy nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu, co również wynika z art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W praktyce podział majątku często prowadzi się po rozwodzie w osobnym postępowaniu.

FAQ

Czy wymeldowanie żony oznacza, że traci ona prawo do mieszkania?

Nie. Art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności przesądza, że zameldowanie ma charakter ewidencyjny. Wymeldowanie nie odbiera prawa własności, udziału w majątku wspólnym ani roszczeń przy podziale majątku.

Czy można wymeldować żonę przed rozwodem?

Tak, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 35 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, czyli żona opuściła miejsce pobytu stałego albo czasowego i nie wymeldowała się. Rozwód nie jest warunkiem wymeldowania.

Czy urząd bada winę za rozpad małżeństwa?

Nie. W postępowaniu meldunkowym organ gminy bada faktyczne opuszczenie lokalu, a nie zdradę ani winę w rozkładzie pożycia. Wina ma znaczenie w sprawie rozwodowej na podstawie art. 57 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Czy żona może odwołać się od decyzji o wymeldowaniu?

Tak. Jako strona postępowania może wnieść odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji, zgodnie z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Czy 250 zł na dziecko wystarczy, jeżeli ojciec sam je wychowuje?

To zależy od potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych matki. Art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nakazuje oceniać alimenty według usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości majątkowych i zarobkowych rodzica. W wielu sprawach 250 zł może być kwotą zbyt niską, ale wymaga to konkretnych wyliczeń kosztów utrzymania.

Podsumowanie

Może Pan złożyć wniosek o wymeldowanie żony, jeżeli faktycznie i trwale opuściła mieszkanie. Postępowanie meldunkowe nie rozwiąże jednak problemu własności lokalu, podziału majątku ani alimentów. Te kwestie trzeba uregulować w sprawie rozwodowej, alimentacyjnej albo w postępowaniu o podział majątku wspólnego.

Najważniejsze jest zebranie dowodów: osobno na opuszczenie mieszkania, osobno na zdradę lub winę w rozkładzie pożycia, osobno na koszty utrzymania dzieci i osobno na pochodzenie pieniędzy przeznaczonych na zakup mieszkania. To od dowodów zależy, czy sprawa będzie możliwa do skutecznego przeprowadzenia.

Źródła

• Art. 28 ust. 4, art. 33 ust. 1, art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
• Art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 104, art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
• Art. 31 § 1 i § 2, art. 33 pkt 1 i pkt 10, art. 34¹, art. 45 § 1 i § 2, art. 56 § 1-3, art. 57 § 1-2, art. 58 § 1-3, art. 60 § 2, art. 133 § 1, art. 135 § 1-2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
• Art. 344 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.