Usługi tłumaczeń dla kontrahenta z UE a VAT

Kiedy usługa tłumaczenia dla firmy z UE nie podlega VAT w Polsce?

Usługi tłumaczeniowe nie mają w ustawie o VAT odrębnej szczególnej reguły miejsca świadczenia dla typowej sprzedaży na rzecz przedsiębiorcy. Dlatego w relacji B2B stosuje się zasadę ogólną z art. 28b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Zgodnie z tym przepisem miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej.

Jeżeli więc polski tłumacz świadczy usługę na rzecz spółki mającej siedzibę w Austrii, a usługa jest wykorzystywana przez tę austriacką siedzibę, miejscem świadczenia jest Austria. W Polsce taka czynność nie podlega opodatkowaniu polskim VAT. W praktyce często mówi się o „eksporcie usług”, choć ustawa o VAT posługuje się w takim przypadku przede wszystkim pojęciem usług, których miejscem świadczenia jest terytorium innego państwa.

Inaczej będzie, jeżeli usługa jest świadczona dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej kontrahenta położonego w innym kraju niż jego siedziba. Wynika to z art. 28b ust. 2 ustawy o VAT. Jeżeli więc austriacka spółka miałaby w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej i to właśnie dla tego miejsca wykonywano by tłumaczenie, miejscem świadczenia mogłaby być Polska.

Czy polska rejestracja VAT kontrahenta zmienia miejsce opodatkowania?

Nie zawsze. Sam fakt, że zagraniczna spółka jest zarejestrowana dla potrzeb VAT w Polsce, nie przesądza jeszcze o tym, że posiada w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej. Dla zastosowania art. 28b ust. 2 ustawy o VAT istotne jest, czy istnieje w Polsce realne zaplecze personalne i techniczne pozwalające na odbiór oraz wykorzystanie usług dla potrzeb działalności tego miejsca.

Jeżeli kontrahent ma wyłącznie siedzibę w Austrii, a polska rejestracja VAT służy mu np. do rozliczania określonych transakcji w Polsce, to co do zasady nie zmienia to miejsca świadczenia usługi tłumaczenia. Decydujące znaczenie ma to, dla kogo faktycznie wykonywana jest usługa: dla siedziby w Austrii czy dla stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce.

Przy podobnych rozliczeniach transgranicznych warto odróżniać usługi wykonywane dla kontrahenta unijnego od innych przypadków, takich jak usługi dla zagranicy spoza Unii Europejskiej. Zasady dokumentowania mogą być podobne, ale obowiązki informacyjne nie zawsze są takie same.

Jak ustalić, czy nabywca jest podatnikiem?

Dla zastosowania art. 28b ust. 1 ustawy o VAT nabywca powinien być podatnikiem w rozumieniu art. 28a ustawy o VAT. Przepis ten obejmuje m.in. podmioty wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat tej działalności.

W praktyce przy kontrahencie z UE należy zweryfikować numer VAT UE w systemie VIES. Jeżeli austriacka spółka podaje numer VAT UE zaczynający się od „ATU”, ułatwia to wykazanie, że usługa jest świadczona na rzecz podatnika z innego państwa członkowskiego. Jeżeli kontrahent posługuje się wyłącznie polskim NIP, należy ustalić, czy usługa jest faktycznie zamawiana przez jego polskie stałe miejsce prowadzenia działalności, czy tylko przez zagraniczną siedzibę.

Faktura za usługę tłumaczenia dla austriackiej spółki

Obowiązek wystawienia faktury wynika z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, który obejmuje m.in. świadczenie usług na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze. Dodatkowo art. 106a pkt 2 lit. a ustawy o VAT przewiduje stosowanie przepisów o fakturowaniu do usług wykonywanych przez polskiego podatnika, gdy miejscem świadczenia jest inne państwo członkowskie, a zobowiązanym do zapłaty podatku jest usługobiorca.

Jeżeli miejscem świadczenia usługi tłumaczenia jest Austria, faktura nie powinna zawierać polskiej stawki VAT ani kwoty polskiego podatku. Zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT, gdy obowiązanym do rozliczenia podatku jest nabywca usługi, faktura powinna zawierać wyrazy „odwrotne obciążenie”. W obrocie międzynarodowym często dodaje się również angielskie oznaczenie „reverse charge”, ale z punktu widzenia polskiej ustawy istotna jest adnotacja wymagana przez art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT.

Przy kontrahentach unijnych dobrze jest podać na fakturze numer VAT UE sprzedawcy oraz numer VAT UE nabywcy. Jeżeli chodzi o fakturę UE, najważniejsze jest prawidłowe ustalenie miejsca świadczenia i danych nabywcy, a nie samo to, że kontrahent jest zarejestrowany także w Polsce.

Czy podatnik zwolniony z VAT może wystawić taką fakturę?

Tak. Podatnik korzystający ze zwolnienia podmiotowego z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 albo ust. 9 ustawy o VAT może świadczyć usługi na rzecz kontrahentów zagranicznych. Jeżeli jednak świadczy usługi, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT, na rzecz podatników z innych państw UE, powinien pamiętać o rejestracji VAT UE.

Zgodnie z art. 97 ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT podatnicy inni niż zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, którzy świadczą usługi, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT, na rzecz podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących takimi podatnikami, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od wartości dodanej, są obowiązani zarejestrować się jako podatnicy VAT UE przed dniem wykonania pierwszej takiej usługi.

Rejestracja VAT UE nie oznacza automatycznie utraty zwolnienia podmiotowego z VAT w Polsce. Podatnik zwolniony nadal nie staje się tylko z tego powodu czynnym podatnikiem VAT, ale uzyskuje status potrzebny do rozliczeń wewnątrzunijnych.

Kiedy usługę trzeba wykazać w VAT-UE?

Obowiązek złożenia informacji podsumowującej VAT-UE dla usług wynika z art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT. Przepis ten dotyczy usług, do których stosuje się art. 28b ustawy o VAT, świadczonych na rzecz podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących podatnikami, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od wartości dodanej, jeżeli usługi te nie są zwolnione z podatku od wartości dodanej ani opodatkowane stawką 0%, a zobowiązanym do zapłaty podatku jest usługobiorca.

Jeżeli więc polski tłumacz wykonuje usługę dla austriackiej spółki, miejscem świadczenia jest Austria, a podatek rozlicza austriacki usługobiorca, transakcję należy co do zasady wykazać w VAT-UE. Informacje podsumowujące składa się za okresy miesięczne, co wynika z art. 100 ust. 3 ustawy o VAT. Termin złożenia elektronicznej informacji podsumowującej wynika z art. 100 ust. 3 w związku z art. 100 ust. 10 ustawy o VAT i przypada zasadniczo do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek wykazania transakcji.

Jeżeli usługa jest świadczona na rzecz podatnika spoza UE, nie wykazuje się jej w VAT-UE, choć nadal trzeba prawidłowo ustalić miejsce świadczenia. Inne zasady mogą dotyczyć świadczeń elektronicznych i konsumenckich, dlatego przy usługach cyfrowych warto osobno sprawdzić usługi spoza UE wykonywane na rzecz osób fizycznych.

Jak rozlicza usługę austriacki nabywca?

Jeżeli miejscem świadczenia jest Austria i austriacki usługobiorca jest podatnikiem, po jego stronie powstaje obowiązek rozliczenia importu usług albo odpowiednika mechanizmu reverse charge według prawa austriackiego. Wynika to z konstrukcji miejsca świadczenia z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT po stronie polskiego usługodawcy oraz z przepisów państwa opodatkowania po stronie nabywcy.

Polski usługodawca nie rozlicza w takiej sytuacji polskiego VAT należnego. Nie oznacza to jednak, że transakcja jest „zwolniona z VAT” w Polsce. Prawidłowe określenie to: usługa nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce, ponieważ jej miejscem świadczenia jest Austria.

Co jeśli usługa jest wykonywana dla polskiego stałego miejsca działalności?

Jeżeli z okoliczności wynika, że austriacka spółka posiada w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej i usługa tłumaczenia jest świadczona właśnie dla tego miejsca, należy zastosować art. 28b ust. 2 ustawy o VAT. Wtedy miejscem świadczenia może być Polska.

Skutki podatkowe zależą wtedy od statusu polskiego usługodawcy. Jeżeli usługodawca korzysta ze zwolnienia podmiotowego z art. 113 ust. 1 albo ust. 9 ustawy o VAT, usługa krajowa może korzystać ze zwolnienia, o ile podatnik nie utracił prawa do zwolnienia i nie wykonuje czynności wyłączonych ze zwolnienia na podstawie art. 113 ust. 13 ustawy o VAT. Jeżeli usługodawca jest czynnym podatnikiem VAT, zasadniczo powinien opodatkować usługę w Polsce według właściwej stawki.

Porównanie wariantów rozliczenia

FAQ

Podsumowanie

Jeżeli polski podatnik, także zwolniony z VAT, wykonuje usługę tłumaczeniową dla spółki mającej siedzibę w Austrii i usługa nie jest świadczona dla jej stałego miejsca działalności w Polsce, miejscem świadczenia jest Austria na podstawie art. 28b ust. 1 ustawy o VAT. Faktura powinna być wystawiona bez polskiego VAT, z adnotacją „odwrotne obciążenie”, zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT.

Polska rejestracja VAT austriackiej spółki nie przesądza sama w sobie o opodatkowaniu usługi w Polsce. Kluczowe jest ustalenie, czy kontrahent posiada w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności i czy usługa jest świadczona właśnie dla tego miejsca. Jeżeli nie, transakcja jest rozliczana przez nabywcę w Austrii i co do zasady wykazywana przez polskiego usługodawcę w VAT-UE.

Źródła

• Art. 28a, art. 28b ust. 1 i 2, art. 97 ust. 3 pkt 2, art. 100 ust. 1 pkt 4, art. 100 ust. 3 i 10, art. 106a pkt 2 lit. a, art. 106b ust. 1 pkt 1, art. 106e ust. 1 pkt 18, art. 113 ust. 1, 9 i 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.
• Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r., w szczególności przepisy dotyczące stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
• System VIES Komisji Europejskiej do weryfikacji numerów VAT UE.