Darowizna dla wnuka mieszkającego za granicą a podatek w Polsce

Czy darowizna dla wnuka za granicą podlega podatkowi w Polsce?

Tak, może podlegać. W podatku od spadków i darowizn nie stosuje się zasad właściwych dla PIT, w szczególności kryterium 183 dni pobytu ani pojęcia rezydencji podatkowej w takim znaczeniu, w jakim używa się go przy podatku dochodowym.

Zgodnie z art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nabycie własności rzeczy znajdujących się za granicą albo praw majątkowych wykonywanych za granicą podlega podatkowi w Polsce, jeżeli w chwili zawarcia umowy darowizny obdarowany był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Oznacza to, że jeżeli wnuk mieszka na stałe w Wielkiej Brytanii, ale nadal ma obywatelstwo polskie, sama okoliczność zamieszkania za granicą nie wyłącza polskich przepisów. Taki wniosek ma znaczenie nie tylko przy darowiźnie w GBP, ale również przy innych sytuacjach, w których analizowane są darowizna za granicę i darowizny otrzymywane przez obywatela polskiego poza Polską.

Dlaczego obywatelstwo wnuka ma znaczenie?

Polska ustawa obejmuje niektóre nabycia zagraniczne właśnie ze względu na obywatelstwo albo stałe miejsce pobytu obdarowanego. Jeżeli więc przedmiotem darowizny są pieniądze znajdujące się za granicą lub przekazywane na zagraniczny rachunek, trzeba sprawdzić, czy po stronie obdarowanego istnieje polskie obywatelstwo albo stały pobyt w Polsce.

W przypadku wnuka mającego polskie obywatelstwo podstawowy warunek z art. 2 ustawy jest spełniony. Nie przesądza to jeszcze o konieczności zapłaty podatku, ponieważ najbliższa rodzina może korzystać z pełnego zwolnienia, ale przesądza o tym, że sprawę trzeba oceniać także według polskiej ustawy.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy obdarowany nie jest obywatelem polskim. Wtedy istotne może być miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a przy osobach spoza Polski warto osobno sprawdzić problem cudzoziemiec a darowizna.

Czy darowizna od dziadka dla wnuka jest zwolniona z podatku?

Co do zasady tak. Wnuk jest zstępnym darczyńcy, a zstępni należą do kręgu osób wskazanych w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przepis ten pozwala skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku przy darowiznach między najbliższymi członkami rodziny.

Aby zwolnienie zadziałało przy darowiźnie pieniężnej, trzeba jednak zadbać o formalności. Najważniejsze są dwa warunki: udokumentowanie otrzymania pieniędzy dowodem przekazania na rachunek płatniczy obdarowanego, rachunek bankowy albo przekazem pocztowym oraz zgłoszenie darowizny na SD-Z2, jeżeli wartość majątku od tego samego darczyńcy przekracza limit ustawowy.

Aktualnie obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, w których wartość majątku otrzymanego od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok nie przekracza 36 120 zł. Jeżeli limit jest przekroczony, bezpiecznym rozwiązaniem jest złożenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.

Jak przekazać pieniądze, żeby nie stracić zwolnienia?

Najbezpieczniejszy model to przelew z rachunku dziadka bezpośrednio na rachunek wnuka. Tytuł przelewu powinien jednoznacznie wskazywać, że chodzi o darowiznę, np. „darowizna od dziadka dla wnuka”. Przy przelewie w GBP należy zachować potwierdzenie transakcji z banku.

Przekazanie pieniędzy w gotówce, a następnie samodzielna wpłata przez wnuka na konto, może zostać zakwestionowane przy stosowaniu zwolnienia z art. 4a. Organy podatkowe przy darowiznach pieniężnych wymagają udokumentowania otrzymania środków w sposób wskazany w ustawie, czyli przede wszystkim przelewem lub przekazem pocztowym.

Jeżeli darowizna jest przekazywana w walucie obcej, w zgłoszeniu SD-Z2 wartość wykazuje się w złotych. W praktyce przyjmuje się przeliczenie według średniego kursu NBP właściwego dla dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli najczęściej dnia otrzymania pieniędzy przez obdarowanego; jeżeli w tym dniu nie ma tabeli kursowej, przyjmuje się ostatni poprzedni dzień roboczy.

Zobacz również: czy do darowizny pieniędzy potrzebna jest umowa?

Termin 6 miesięcy i formularz SD-Z2

Przy zwykłej darowiźnie pieniędzy dokonanej bez aktu notarialnego obowiązek podatkowy powstaje z chwilą spełnienia świadczenia, czyli w praktyce z chwilą otrzymania środków przez obdarowanego. Od tego momentu należy liczyć 6 miesięcy na zgłoszenie SD-Z2, jeżeli zgłoszenie jest wymagane.

Formularz SD-Z2 składa obdarowany, czyli wnuk. Właściwość urzędu zależy od rodzaju majątku i miejsca zamieszkania albo pobytu obdarowanego w dniu powstania obowiązku podatkowego. Przy majątku położonym za granicą lub rachunku zagranicznym warto dodatkowo sprawdzić aktualną właściwość urzędu skarbowego albo skorzystać z e-Urzędu Skarbowego.

Jeżeli termin 6 miesięcy nie zostanie dochowany, zwolnienie może przepaść, a nabycie będzie opodatkowane według zasad dla I grupy podatkowej. Od 7 stycznia 2026 r. ustawa przewiduje jednak możliwość przywrócenia terminu z art. 4a, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie jest to automatyczne; trzeba złożyć wniosek i uzasadnić brak winy.

Czy może pojawić się podatek także za granicą?

Polska ocena podatkowa nie rozstrzyga jeszcze o obowiązkach w Wielkiej Brytanii lub innym państwie. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania najczęściej dotyczą podatków dochodowych, a nie podatku od spadków i darowizn. Dlatego w sprawach transgranicznych może dojść do sytuacji, w której każdy kraj ocenia darowiznę według własnych przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lipca 2017 r., sygn. II FSK 1682/15, wskazywał na autonomię państw w zakresie podatków od spadków i darowizn oraz brak typowego mechanizmu eliminowania podwójnego opodatkowania w tym obszarze. W praktyce oznacza to, że samo posiadanie polskiego obywatelstwa może przesądzać o polskim obowiązku podatkowym, a równolegle trzeba ocenić zagraniczne przepisy dotyczące darowizny międzynarodowe.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 478, w szczególności art. 2, art. 4a, art. 4c, art. 6, art. 9, art. 14, art. 15 i art. 17a – tekst ustawy.
• Gov.pl, „Zgłoś otrzymanie majątku ze spadku lub darowizny (formularz podatkowy SD-Z2)” – informacje o SD-Z2.
• Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2017 r., sygn. II FSK 1682/15.