Wadliwe wykonanie usługi lakierniczej – jak dochodzić rekompensaty?

Wadliwe lakierowanie auta - umowa o dzieło czy zlecenie?

W języku potocznym mówi się często o „zleceniu” naprawy lub lakierowania samochodu. Prawnie taka umowa bardzo często jest jednak umową o dzieło, jeżeli wykonawca zobowiązuje się do osiągnięcia konkretnego rezultatu, np. prawidłowo polakierowanej karoserii bez zacieków, odbarwień, pęcherzy, smug czy źle dobranego koloru. Podstawą jest art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, zgodnie z którym przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Jeżeli wykonawca prowadzi warsztat i przyjął samochód do lakierowania, a klient zapłacił za konkretny efekt, spór należy więc najczęściej oceniać według przepisów o umowie o dzieło i rękojmi za wady dzieła. Gdyby natomiast z okoliczności wynikało, że chodziło wyłącznie o staranne działanie bez gwarancji rezultatu, można rozważać zastosowanie art. 734 § 1 Kodeksu cywilnego albo art. 750 Kodeksu cywilnego, które dotyczą zlecenia i umów o świadczenie usług. W sprawach lakierniczych decydujące znaczenie ma konkretny zakres ustaleń stron.

Brak pisemnej umowy nie przekreśla roszczeń. Art. 60 Kodeksu cywilnego pozwala złożyć oświadczenie woli przez każde zachowanie, które ujawnia wolę w sposób dostateczny. Oznacza to, że umowa może zostać zawarta ustnie, przez wiadomości SMS, e-mail, wydanie auta do warsztatu i przyjęcie zapłaty. W razie sporu trzeba jednak udowodnić jej treść, zakres prac i wysokość wynagrodzenia.

Jakie uprawnienia ma klient przy wadliwie wykonanym dziele?

Aktualnie nie należy powoływać się na dawny art. 637 Kodeksu cywilnego, ponieważ przepis ten został uchylony. W przypadku wad dzieła podstawowe znaczenie ma obecnie art. 638 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży. Oznacza to, że klient może korzystać zwłaszcza z uprawnień przewidzianych w art. 560 i art. 561 Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem specyfiki umowy o dzieło.

Przy wadliwym lakierowaniu samochodu w praktyce wchodzą w grę przede wszystkim następujące roszczenia:

Jeżeli lakiernik trzykrotnie przyjmował samochód do poprawek i nie usunął wad, jest to mocny argument, że dalsze oczekiwanie na poprawkę może być niecelowe. W takiej sytuacji można rozważyć złożenie oświadczenia o obniżeniu ceny albo o odstąpieniu od umowy, jeżeli wada jest istotna. Wybór roszczenia powinien zależeć od rozmiaru wad, możliwości ich usunięcia, kosztu poprawek i tego, czy samochód po wadliwej usłudze nadaje się do normalnego użytkowania.

W podobnych sprawach pomocne może być porównanie zasad odpowiedzialności za złe wykonanie usługi oraz problemów dowodowych, które pojawiają się, gdy występuje brak umowy z wykonawcą.

Czy można oddać samochód do innego warsztatu i żądać zwrotu kosztów?

Można, ale trzeba zrobić to ostrożnie. Jeżeli klient sam zleci poprawkę innemu warsztatowi, a następnie zażąda zwrotu kosztów od pierwotnego lakiernika, musi liczyć się z koniecznością udowodnienia, że poprawka była konieczna, koszt był uzasadniony, a szkoda wynikała z nienależytego wykonania umowy przez pierwszego wykonawcę. Wynika to z art. 6 Kodeksu cywilnego oraz art. 232 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Najbezpieczniejsza ścieżka wygląda następująco: najpierw pisemna reklamacja i wyznaczenie rozsądnego terminu na usunięcie wad, następnie dokumentacja wad, a dopiero potem zlecenie naprawy innemu warsztatowi. Jeżeli sytuacja nie jest pilna, warto rozważyć uzyskanie opinii rzeczoznawcy samochodowego przed wykonaniem poprawek. Po naprawie wady mogą być trudne do wykazania, a sąd może potrzebować dowodów stanu samochodu sprzed poprawki.

Trzeba odróżnić zwykłe dochodzenie odszkodowania od tzw. wykonania zastępczego. Zgodnie z art. 480 § 1 Kodeksu cywilnego, w razie zwłoki dłużnika w wykonaniu zobowiązania czynienia wierzyciel może żądać upoważnienia sądu do wykonania czynności na koszt dłużnika, zachowując roszczenie o naprawienie szkody. Natomiast art. 480 § 3 Kodeksu cywilnego pozwala wykonać czynność bez upoważnienia sądu tylko w wypadkach nagłych.

Nagły wypadek trzeba oceniać według okoliczności konkretnej sprawy. Może chodzić np. o sytuację, w której pozostawienie auta w obecnym stanie grozi dalszym uszkodzeniem powłoki lakierniczej, korozją, utratą możliwości normalnego korzystania z pojazdu albo znaczną stratą. Sama chęć szybszego zakończenia sporu nie zawsze wystarczy. Jeżeli nie ma pilności, zlecenie poprawki innemu warsztatowi bez odpowiedniego przygotowania dowodowego może utrudnić późniejsze dochodzenie kosztów.

Jak napisać reklamację i wezwanie do zapłaty?

Reklamacja powinna być konkretna. Warto wskazać datę przyjęcia samochodu, zakres prac, zapłaconą kwotę, opis wad, dotychczasowe próby poprawek oraz żądanie. Jeżeli klient chce najpierw dać wykonawcy ostatnią szansę, może zażądać usunięcia wad w określonym terminie, powołując się na art. 638 § 1 w zw. z art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jeżeli poprawki były już bezskuteczne, można rozważyć żądanie zwrotu ceny albo obniżenia wynagrodzenia. Przy odstąpieniu od umowy należy pamiętać, że zgodnie z art. 560 § 4 Kodeksu cywilnego odstąpienie nie przysługuje, jeżeli wada jest nieistotna. Dlatego w piśmie warto wyjaśnić, dlaczego wada jest istotna, np. samochód ma widoczne zacieki, różnice koloru, łuszczącą się powłokę albo wymaga ponownego lakierowania elementów.

Jeżeli żądasz pieniędzy, dobrze jest wyznaczyć termin zapłaty, np. 7 albo 14 dni od doręczenia pisma. Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie wynika z umowy, zastosowanie ma art. 455 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika. Po bezskutecznym upływie terminu można żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Pisma najlepiej wysyłać listem poleconym za potwierdzeniem nadania albo doręczyć osobiście za pokwitowaniem. Warto zachować kopię pisma, potwierdzenie nadania, wydruk śledzenia przesyłki i całą korespondencję z wykonawcą.

Jakie dowody są potrzebne w sądzie?

W procesie cywilnym to powód musi wykazać fakty, z których wywodzi skutki prawne. Wynika to z art. 6 Kodeksu cywilnego i art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego. Przy sporze z lakiernikiem warto przygotować przede wszystkim:

• potwierdzenie zapłaty, fakturę, paragon, przelew albo wiadomości potwierdzające cenę,
• korespondencję z wykonawcą, w tym reklamacje i odpowiedzi albo brak odpowiedzi,
• zdjęcia i filmy pokazujące wady w dobrym świetle i z różnych odległości,
• zeznania świadków, którzy widzieli stan auta przed naprawą, po naprawie albo byli przy ustaleniach z wykonawcą,
• kosztorys lub fakturę z drugiego warsztatu,
• opinię niezależnego rzeczoznawcy, jeżeli spór dotyczy jakości lakierowania i kosztów przywrócenia prawidłowego stanu.

Jeżeli sprawa trafi do sądu, sąd może powołać biegłego. Wniosek o dowód z opinii biegłego warto zgłosić w pozwie, zwłaszcza gdy pozwany będzie twierdził, że usługa została wykonana prawidłowo albo że wady powstały później. Trzeba liczyć się z obowiązkiem wpłaty zaliczki na opinię biegłego. Ostateczne rozliczenie kosztów zależy od wyniku sprawy, zgodnie z art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a przy częściowym uwzględnieniu żądań - zgodnie z art. 100 Kodeksu postępowania cywilnego.

Pozew przeciwko lakiernikowi - czego można żądać?

W pozwie można dochodzić zwrotu zapłaconego wynagrodzenia, obniżenia ceny, kosztów usunięcia wad, kosztów rzeczoznawcy oraz odsetek ustawowych za opóźnienie. Podstawą roszczenia odszkodowawczego jest przede wszystkim art. 471 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym dłużnik ma obowiązek naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie wynika z okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności.

Jeżeli klient odstąpił od umowy albo żąda obniżenia ceny, dodatkowo można powołać art. 638 § 1 w zw. z art. 560 Kodeksu cywilnego oraz art. 638 § 1 w zw. z art. 566 § 1 Kodeksu cywilnego. Art. 566 § 1 Kodeksu cywilnego przewiduje możliwość żądania naprawienia szkody poniesionej przez to, że umowa została zawarta mimo istnienia wady, w tym zwrotu kosztów zawarcia umowy, odebrania rzeczy, przewozu, przechowania i ubezpieczenia oraz zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie uzyskano korzyści z tych nakładów.

Przy żądaniu pieniędzy trzeba policzyć wartość przedmiotu sporu. Jeżeli klient zapłacił 700 zł i dochodzi dodatkowo 3500 zł kosztów naprawy w innym warsztacie, wartość przedmiotu sporu wynosi 4200 zł. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, przy wartości przedmiotu sporu ponad 4000 zł do 7500 zł opłata stała od pozwu wynosi 400 zł. Przy innych kwotach opłata może być inna. Dla roszczeń ponad 20 000 zł stosuje się art. 13 ust. 2 tej ustawy, czyli opłatę stosunkową 5% wartości przedmiotu sporu, nie więcej niż 200 000 zł.

Nie da się rzetelnie przewidzieć, ile potrwa sprawa. Jeżeli pozwany nie wniesie sprzeciwu od nakazu zapłaty, postępowanie może zakończyć się stosunkowo szybko. Jeżeli jednak konieczna będzie opinia biegłego, przesłuchanie świadków i kilka rozpraw, sprawa może trwać wiele miesięcy, a w większych sądach nawet dłużej.

Przedawnienie roszczeń z wadliwie wykonanego dzieła

W sprawach z umowy o dzieło bardzo ważny jest art. 646 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane. W praktyce oznacza to, że nie warto odkładać reklamacji i pozwu, zwłaszcza gdy wykonawca ignoruje pisma.

Jeżeli termin przedawnienia minie, roszczenie nie wygasa automatycznie, ale pozwany może podnieść zarzut przedawnienia. W sporze przeciwko konsumentowi sąd bierze przedawnienie pod uwagę z urzędu na zasadach wynikających z art. 117 § 2¹ Kodeksu cywilnego. W sprawie klienta przeciwko przedsiębiorcy zarzut przedawnienia może więc mieć istotne znaczenie praktyczne.

FAQ

Czy ustna umowa z lakiernikiem wystarczy do pozwu?

Tak. Art. 627 Kodeksu cywilnego nie wymaga formy pisemnej dla umowy o dzieło, a art. 60 Kodeksu cywilnego dopuszcza złożenie oświadczenia woli przez każde zachowanie ujawniające wolę stron. Trzeba jednak udowodnić zawarcie umowy, jej zakres i cenę, np. zeznaniami świadków, korespondencją, potwierdzeniem przelewu albo wydrukami wiadomości.

Czy muszę dać lakiernikowi kolejną szansę na poprawkę?

To zależy od okoliczności. Jeżeli wada może być usunięta, żądanie naprawy na podstawie art. 638 § 1 w zw. z art. 561 § 1 Kodeksu cywilnego jest naturalnym pierwszym krokiem. Jeżeli jednak poprawki były już bezskuteczne albo wada jest istotna, można rozważyć obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy na podstawie art. 638 § 1 w zw. z art. 560 Kodeksu cywilnego.

Czy mogę naprawić auto w innym warsztacie przed procesem?

Możesz, ale najlepiej najpierw zabezpieczyć dowody wad. Jeżeli chcesz obciążyć pierwotnego wykonawcę kosztami poprawki, musisz wykazać związek między jego błędem a poniesionym kosztem. Przy wykonaniu czynności na koszt dłużnika bez zgody sądu szczególne znaczenie ma art. 480 § 3 Kodeksu cywilnego, który dotyczy wypadków nagłych.

Ile wyniesie opłata sądowa od pozwu o 4200 zł?

Przy wartości przedmiotu sporu 4200 zł opłata od pozwu wynosi 400 zł. Wynika to z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który przewiduje opłatę 400 zł przy wartości przedmiotu sporu ponad 4000 zł do 7500 zł.

Kiedy roszczenia wobec lakiernika się przedawniają?

Roszczenia z umowy o dzieło przedawniają się co do zasady z upływem 2 lat od dnia oddania dzieła, a jeżeli dzieło nie zostało oddane - od dnia, w którym miało być oddane. Tak stanowi art. 646 Kodeksu cywilnego. Dlatego nie warto długo czekać, jeżeli wykonawca nie odpowiada na reklamację.

Źródła

• Art. 60, art. 117 § 2¹, art. 455, art. 471, art. 480 § 1 i § 3, art. 481 § 1 i § 2, art. 560, art. 561, art. 566 § 1, art. 627, art. 638 § 1 oraz art. 646 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
• Art. 232, art. 98 § 1 i art. 100 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.