Wysługa lat policjanta – czy studia wlicza się do stażu?

Wysługa lat policjanta – najpierw trzeba ustalić, o jaki staż chodzi

W praktyce przy sprawach policjantów pojęcie „wysługa lat” bywa używane w kilku znaczeniach. Najczęściej chodzi o:

• wysługę lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego policjanta,
• wysługę emerytalną przy ustalaniu prawa do emerytury policyjnej i jej wysokości,
• staż mający znaczenie przy niektórych uprawnieniach urlopowych lub pracowniczych.

Nie są to pojęcia tożsame. Okres, który może mieć znaczenie w systemie powszechnym, nie zawsze automatycznie zwiększa policyjną wysługę lat. Dlatego odpowiedź na pytanie o studia zależy od tego, czy chodzi o dodatek z tytułu wysługi lat, emeryturę mundurową, czy urlop.

Przy ocenie uprawnień służbowych trzeba także pamiętać, że funkcjonariusz policji nie jest zwykłym pracownikiem zatrudnionym na podstawie Kodeksu pracy – jego prawa i obowiązki wynikają przede wszystkim z ustawy o Policji oraz przepisów wykonawczych.

Studia wyższe jako okres nieskładkowy

W ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okres nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki i w wymiarze określonym w programie studiów, jest okresem nieskładkowym. Co istotne, przepisy nie uzależniają tej kwalifikacji od trybu studiów – stacjonarnego, niestacjonarnego, wieczorowego czy zaocznego.

To oznacza, że studia licencjackie ukończone w systemie zaocznym mogą być okresem nieskładkowym w rozumieniu przepisów emerytalnych FUS, o ile zostały ukończone zgodnie z programem. Podobnie należy oceniać ukończone studia magisterskie, jednak przy kilku kierunkach albo kolejnych etapach nauki trzeba uważać na zakaz podwójnego liczenia tych samych okresów i na to, czy dany system emerytalny w ogóle pozwala taki okres uwzględnić.

Sam fakt, że studia są okresem nieskładkowym w systemie powszechnym, nie przesądza jeszcze o doliczeniu ich do każdej policyjnej wysługi lat. To częsty błąd w interpretacji przepisów.

Czy studia wliczają się do policyjnej wysługi lat do uposażenia?

Do wysługi lat, od której zależy wzrost uposażenia zasadniczego policjanta, zalicza się przede wszystkim okresy służby w Policji, okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy oraz inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze albo wynikające ze stosunku służbowego.

Studia wyższe nie są ani służbą, ani zatrudnieniem. Dlatego samo ukończenie licencjatu lub studiów magisterskich nie powinno być traktowane jako zakończony okres zatrudnienia doliczany do policyjnej wysługi lat do wzrostu uposażenia zasadniczego.

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy w czasie studiów policjant pracował na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy albo posiada inny okres, który odrębne przepisy nakazują zaliczyć do stażu. Wtedy podstawą zaliczenia nie jest nauka, lecz udokumentowany okres pracy lub inny okres zaliczalny. Jeżeli policjant chce doliczyć taki okres, powinien przedstawić dokumenty kadrom jednostki i złożyć odpowiedni raport służbowy.

Emerytura policyjna a okres studiów

Przy emeryturze policyjnej kluczowe znaczenie ma data przyjęcia funkcjonariusza do służby oraz podstawa obliczenia świadczenia. Inne reguły stosuje się do funkcjonariuszy objętych wcześniejszymi zasadami, inne do osób przyjętych po 1 stycznia 1999 r., a jeszcze inne do funkcjonariuszy przyjętych po 31 grudnia 2012 r.

Dla funkcjonariusza przyjętego do służby w 2009 r. zasadniczo właściwe są przepisy dotyczące funkcjonariuszy przyjętych po raz pierwszy po 1 stycznia 1999 r. W takim przypadku emerytura policyjna jest powiązana przede wszystkim ze służbą oraz okresami traktowanymi jak służba. Sam okres studiów odbytych przed przyjęciem do służby nie jest okresem służby w Policji ani okresem równorzędnym ze służbą.

Nie należy więc automatycznie przyjmować, że licencjat ukończony przed wstąpieniem do Policji zwiększy policyjną wysługę emerytalną funkcjonariusza przyjętego w 2009 r. To, że studia mogą być okresem nieskładkowym w FUS, nie oznacza automatycznie ich uwzględnienia w emeryturze policyjnej obliczanej według przepisów mundurowych.

W sprawach emerytalnych warto każdorazowo ustalić: datę pierwszego przyjęcia do służby, przebieg służby, ewentualne okresy równorzędne, wybór reżimu emerytalnego, a także to, czy funkcjonariusz ma okresy cywilne, które mogą mieć znaczenie w systemie powszechnym albo przy szczególnych przepisach przejściowych.

Urlop wypoczynkowy policjanta po studiach

Policjantowi przysługuje coroczny płatny urlop wypoczynkowy w wymiarze 26 dni roboczych. Prawo do pierwszego urlopu powstaje z upływem 6 miesięcy służby w wymiarze połowy urlopu przysługującego po roku służby, a prawo do urlopu w pełnym wymiarze – z upływem roku służby.

Ukończenie studiów wyższych nie zwiększa podstawowego urlopu policjanta, ponieważ ustawa o Policji przewiduje odrębną regulację urlopową. Nie stosuje się tu wprost mechanizmu znanego z Kodeksu pracy, w którym ukończenie szkoły wyższej może mieć znaczenie dla wymiaru urlopu pracowniczego.

Możliwe są natomiast dodatkowe urlopy na podstawie przepisów szczególnych, m.in. z uwagi na długoletnią służbę, wiek albo służbę w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia. Nie jest to jednak „dodatkowy urlop za studia”.

Jak udokumentować okresy zaliczane do wysługi lat?

Jeżeli funkcjonariusz uważa, że określony okres powinien zostać doliczony do wysługi lat, powinien zgromadzić dokumenty potwierdzające jego charakter. W zależności od sytuacji mogą to być:

• świadectwa pracy potwierdzające zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy,
• zaświadczenia z ZUS o okresach ubezpieczenia,
• dokumenty dotyczące wcześniejszej służby albo okresów równorzędnych ze służbą,
• dokumenty potwierdzające działalność gospodarczą, umowy cywilnoprawne lub inne okresy, jeżeli przepisy pozwalają je zaliczyć,
• dyplom ukończenia studiów – przydatny głównie wtedy, gdy trzeba potwierdzić okres nieskładkowy w systemie powszechnym, a nie automatycznie dla policyjnego dodatku stażowego.

Najbezpieczniej złożyć raport służbowy z wykazaniem konkretnych okresów i załączników. Jeżeli kadry odmawiają zaliczenia danego okresu, warto poprosić o wskazanie podstawy prawnej odmowy, ponieważ sama praktyka jednostki nie może zastępować przepisów.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji studia licencjackie ukończone przed przyjęciem do Policji mogą być rozumiane jako okres nieskładkowy w powszechnym systemie emerytalnym, ale nie oznacza to automatycznego doliczenia ich do policyjnej wysługi lat wpływającej na uposażenie zasadnicze ani do emerytury policyjnej funkcjonariusza przyjętego do służby w 2009 r.

Studia magisterskie ukończone już w trakcie służby również nie zwiększają same przez się policyjnej wysługi lat. W tym czasie podstawowym zaliczanym okresem jest służba, a nie równoległa nauka. Jeżeli jednak w okresie studiów występowała dodatkowo praca, działalność lub inny okres zaliczalny na podstawie odrębnych przepisów, trzeba zbadać go osobno.

W zakresie urlopu odpowiedź jest prostsza: policjantowi przysługuje podstawowo 26 dni roboczych urlopu wypoczynkowego rocznie, a ukończenie studiów wyższych nie daje dodatkowych dni urlopu wypoczynkowego.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – w szczególności przepisy o urlopie wypoczynkowym policjanta: ISAP – ustawa o Policji.
• Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji i innych służb oraz ich rodzin: ISAP – ustawa zaopatrzeniowa funkcjonariuszy.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS – art. 7 dotyczący okresów nieskładkowych: ISAP – ustawa o emeryturach i rentach z FUS.
• Rozporządzenie MSWiA z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, w aktualnym brzmieniu po zmianach: ELI – zmiana z 2025 r..
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 września 2014 r. w sprawie urlopów policjantów: ELI – urlopy policjantów.