Uniewinnienie po kolizji a odszkodowanie z OC sprawcy

Odszkodowanie po kolizji a wyrok uniewinniający

Sprawa o wykroczenie drogowe i sprawa o odszkodowanie to dwa różne postępowania. Jeżeli córka została uniewinniona od zarzutu spowodowania kolizji, oznacza to tylko tyle, że sąd w tamtej sprawie nie przypisał jej odpowiedzialności za wykroczenie. Nie oznacza to jeszcze, że drugi kierowca został automatycznie uznany za sprawcę szkody.

Ma to praktyczne znaczenie przy zgłoszeniu szkody z OC. Zgodnie z art. 11 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego sąd cywilny jest związany jedynie ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Przepis ten nie obejmuje wyroku uniewinniającego ani typowej sprawy o wykroczenie drogowe. W procesie cywilnym trzeba więc wykazać od podstaw, że to drugi kierowca naruszył reguły ruchu drogowego i spowodował szkodę.

W praktyce wyrok uniewinniający córkę jest jednak ważnym dowodem. Może podważać wersję policji albo stanowisko ubezpieczyciela, ale nie zastępuje dowodu winy drugiego kierowcy.

Kto odpowiada za szkodę w samochodzie?

Jeżeli doszło do zderzenia dwóch pojazdów mechanicznych, odpowiedzialność posiadaczy tych pojazdów wobec siebie opiera się co do zasady na winie. Wynika to z art. 436 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Przepis ten odsyła do zasad ogólnych, czyli do art. 415 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

W sprawie o odszkodowanie trzeba zatem wykazać trzy elementy:

• bezprawne i zawinione zachowanie drugiego kierowcy, na przykład wymuszenie pierwszeństwa albo nieprawidłowy wjazd na skrzyżowanie,
• powstanie szkody w pojeździe,
• normalny związek przyczynowy między zachowaniem kierowcy a szkodą, zgodnie z art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego.

Zakres odszkodowania obejmuje rzeczywistą stratę oraz utracone korzyści, jeżeli są normalnym następstwem zdarzenia. Wynika to z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego. W przypadku samochodu mogą to być zwłaszcza koszty naprawy, ewentualna utrata wartości handlowej pojazdu, koszt holowania, koszt opinii rzeczoznawcy, a w uzasadnionych przypadkach także koszt najmu pojazdu zastępczego. Utracone korzyści mogą obejmować także dochód, którego poszkodowany nie osiągnął z powodu przestoju auta; osobno omawiamy odszkodowanie za utracone zarobki taksówkarza po kolizji.

Czy pozywać sprawcę, czy ubezpieczyciela OC?

Jeżeli drugi kierowca miał ważne ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, najczęściej praktycznym pozwanym będzie jego ubezpieczyciel. Art. 822 § 4 Kodeksu cywilnego pozwala poszkodowanemu dochodzić roszczenia bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń. Dodatkowo art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK stanowi, że z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem są obowiązani do odszkodowania za szkodę wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu.

Można pozwać samego ubezpieczyciela, samego sprawcę albo obu łącznie. Zwykle jednak pozwanie ubezpieczyciela jest korzystniejsze, ponieważ to zakład ubezpieczeń ma obowiązek spełnić świadczenie w granicach odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego. Granice odpowiedzialności ubezpieczyciela OC określa art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK.

Jeżeli drugi kierowca nie miał ważnego OC albo nie da się ustalić jego tożsamości, znaczenie może mieć Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Zakres odpowiedzialności UFG wynika z art. 98 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK. Jeżeli jednak sprawca i jego ubezpieczyciel są znani, sprawa zasadniczo powinna być kierowana do zakładu ubezpieczeń, a nie do UFG.

Termin wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela

Po zgłoszeniu szkody ubezpieczyciel nie może dowolnie odkładać decyzji. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK zakład ubezpieczeń powinien wypłacić odszkodowanie w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie. Powiązanym zagadnieniem jest błędne oświadczenie po kolizji.

Jeżeli w tym terminie wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości odszkodowania nie jest możliwe, art. 14 ust. 2 tej ustawy pozwala wypłacić świadczenie w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie było możliwe. Co do zasady nie powinno to nastąpić później niż w terminie 90 dni od zgłoszenia szkody, chyba że ustalenie odpowiedzialności zależy od toczącego się postępowania karnego albo cywilnego. Bezsporna część świadczenia powinna być wypłacona w terminie 30 dni.

Jeżeli ubezpieczyciel odmawia wypłaty albo zwleka bez podstawy, można żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego.

Jakie dowody zebrać przed pozwem?

Ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi się skutki prawne, spoczywa na osobie dochodzącej roszczenia. Wynika to z art. 6 Kodeksu cywilnego. W procesie cywilnym strony powinny wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co przewiduje art. 232 Kodeksu postępowania cywilnego.

W opisanej sytuacji warto zgromadzić w szczególności:

• prawomocny wyrok uniewinniający córkę wraz z uzasadnieniem, jeżeli zostało sporządzone,
• notatkę policyjną, szkic miejsca zdarzenia, dokumentację z interwencji policji,
• akta sprawy o wykroczenie, w tym zeznania świadków i ewentualną opinię biegłego,
• zdjęcia miejsca kolizji, uszkodzeń pojazdów i oznakowania skrzyżowania,
• nagrania z kamer samochodowych, monitoringu miejskiego albo prywatnego, jeżeli istnieją,
• kosztorys naprawy, faktury, rachunki, potwierdzenia zapłaty, opinię rzeczoznawcy,
• korespondencję z ubezpieczycielem i decyzję odmowną.

Jeżeli samochód jest współwłasnością, najbezpieczniej, aby wszyscy współwłaściciele wystąpili wspólnie albo udzielili jednej osobie pełnomocnictwa. W niektórych sprawach współwłaściciel może podejmować czynności zmierzające do zachowania wspólnego prawa na podstawie art. 209 Kodeksu cywilnego, ale w procesie warto ograniczyć ryzyko sporu o legitymację czynną.

Wezwanie do zapłaty i reklamacja przed pozwem

Przed pozwem warto wysłać do ubezpieczyciela reklamację od decyzji odmownej oraz ewentualnie wezwanie do zapłaty. W piśmie trzeba wskazać kwotę, numer szkody, podstawę odpowiedzialności, opis zdarzenia oraz dowody. Dobrze jest wyznaczyć konkretny termin zapłaty, na przykład 7 albo 14 dni.

Jeżeli roszczenie kierowane jest do samego sprawcy, wezwanie do zapłaty ma znaczenie praktyczne i dowodowe. Pokazuje, że poszkodowany próbował rozwiązać sprawę polubownie. W razie późniejszego procesu może też mieć znaczenie dla oceny kosztów postępowania.

Jeżeli reklamacja do ubezpieczyciela nie przyniesie skutku, można rozważyć wniosek o interwencję Rzecznika Finansowego albo od razu pozew o zapłatę. W sprawie o około 5000 zł właściwy tryb i sąd zależą od aktualnej wartości dochodzonego roszczenia oraz miejsca zamieszkania albo siedziby pozwanego.

Przedawnienie roszczenia o odszkodowanie z OC

Roszczenie poszkodowanego przeciwko ubezpieczycielowi OC przedawnia się według zasad dotyczących roszczenia wobec sprawcy. Wynika to z art. 819 § 3 Kodeksu cywilnego. Przy typowej kolizji drogowej zastosowanie ma art. 442¹ § 1 Kodeksu cywilnego: roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę.

Jeżeli szkoda wynikałaby z przestępstwa, art. 442¹ § 2 Kodeksu cywilnego przewiduje 20-letni termin przedawnienia. Przy zwykłej kolizji kwalifikowanej jako wykroczenie ten dłuższy termin najczęściej nie znajdzie zastosowania.

Czy można żądać zadośćuczynienia za stres albo wpłaty na cel społeczny?

Za samo uszkodzenie samochodu właścicielowi przysługuje przede wszystkim odszkodowanie majątkowe. Zadośćuczynienie pieniężne jest związane z krzywdą niemajątkową i wymaga szczególnej podstawy prawnej.

Jeżeli córka doznała uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia, może dochodzić roszczeń na podstawie art. 444 § 1 Kodeksu cywilnego, który obejmuje wszelkie koszty wynikłe z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, oraz art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego, który pozwala przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Dotyczy to jednak poszkodowanej osoby, a nie automatycznie właściciela pojazdu.

Właściciel samochodu mógłby żądać zadośćuczynienia za własną krzywdę tylko wtedy, gdy wykaże naruszenie własnego dobra osobistego albo rozstrój zdrowia pozostający w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem. Ochronę dóbr osobistych przewidują art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego, a możliwość zasądzenia zadośćuczynienia albo sumy na cel społeczny wynika z art. 448 Kodeksu cywilnego. W typowej sprawie o uszkodzenie samochodu takie żądanie jest jednak obarczone dużym ryzykiem oddalenia.

Żądanie, aby drugi kierowca wpłacił kwotę na cel społeczny, nie jest typowym środkiem naprawienia szkody w pojeździe. Art. 448 Kodeksu cywilnego może mieć zastosowanie przy naruszeniu dóbr osobistych, a nie przy każdej kolizji drogowej. Bez wykazania takiego naruszenia sąd najpewniej nie uwzględni tego roszczenia.

Co realnie zrobić w opisanej sprawie?

Najbardziej racjonalna ścieżka to dochodzenie odszkodowania za szkodę w samochodzie od ubezpieczyciela OC drugiego kierowcy. W pierwszej kolejności należy złożyć reklamację od odmowy, dołączyć wyrok uniewinniający córkę i zażądać ponownej analizy odpowiedzialności. Jeżeli ubezpieczyciel nadal odmówi, pozostaje pozew o zapłatę.

W pozwie trzeba skoncentrować się na szkodzie majątkowej: kosztach naprawy, ewentualnym spadku wartości pojazdu, kosztach opinii rzeczoznawcy i innych udokumentowanych wydatkach. Roszczenie o zadośćuczynienie dla właściciela pojazdu albo wpłatę na cel społeczny warto zgłaszać tylko wtedy, gdy istnieją konkretne dowody naruszenia zdrowia lub dóbr osobistych. W przeciwnym razie takie żądanie może podnieść koszty procesu i odwrócić uwagę od roszczenia, które ma największe szanse powodzenia.

FAQ

Podsumowanie

Uniewinnienie córki w sprawie wykroczeniowej jest korzystnym dowodem, ale nie zastępuje ustalenia odpowiedzialności drugiego kierowcy. W sprawie o odszkodowanie z OC trzeba wykazać winę, szkodę i związek przyczynowy. Najważniejsze jest zgromadzenie dokumentów z postępowania, akt szkody, zdjęć, rachunków oraz opinii technicznej.

Największe szanse ma roszczenie o naprawienie szkody majątkowej w pojeździe. Roszczenia o zadośćuczynienie za stres lub wpłatę na cel społeczny wymagają szczególnych dowodów i w typowej sprawie o uszkodzenie samochodu są znacznie trudniejsze.

Źródła

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 6, art. 23, art. 24, art. 361, art. 415, art. 436 § 2, art. 444, art. 445, art. 448, art. 481, art. 819 § 3, art. 822 § 4 oraz art. 442¹ - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 11 i art. 232 - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
4. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, w szczególności art. 14, art. 34, art. 36 i art. 98 - Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152