Rozwód a koszty utrzymania wspólnego domu, co naprawdę musisz płacić?

Czym jest wspólność majątkowa małżeńska?

Z chwilą zawarcia małżeństwa – zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny; art. 31). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Nadto, w oparciu o § 2, do majątku wspólnego należą w szczególności:

1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695 i 875).

Ustrój ustawowy obligatoryjnie powstaje z mocy prawa i nie jest możliwe, aby małżonkowie w drodze umowy ustanowili bądź przywrócili wspólność ustawową. Z reguły przedmiotowy ustrój powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa, ale jest też możliwe jego powstanie w późniejszym terminie. Ustawodawca przyjął, że majątek wspólny małżonków tworzą przedmioty nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich, z wyjątkiem tych, które enumeratywnie zaliczane są do majątków osobistych małżonków. Z analizowanej regulacji wynika, że regułą jest, iż o zaliczeniu nabytego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego decyduje czas jego nabycia. Zasadniczo do majątku wspólnego należą przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej. Należy podkreślić, że w sytuacjach, kiedy nabycie prawa rozłożone jest w czasie, o przynależności do majątku wspólnego decyduje chwila definitywnego nabycia tego prawa w czasie trwania wspólności ustawowej. Zasadniczo o zaliczeniu danego przedmiotu majątkowego do majątku wspólnego nie decyduje sposób jego nabycia. W konsekwencji przedmioty majątkowe mogą być nabyte w sposób pierwotny albo pochodny, także w drodze czynności prawnej, z mocy samego prawa, na podstawie decyzji administracyjnej, na mocy orzeczenia sądowego bądź wskutek innego zdarzenia.

Majątek wspólny a majątek osobisty – najważniejsze różnice

Warto w kontekście Pana zapytania wskazać na to, że zgodnie z art. 33 K.r.o. do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›
    

Wspólność majątkowa małżeńska będzie obowiązywać do prawomocnego orzeczenia rozwodu lub też ustanowienia rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Zatem w okresie obowiązywania wspólności majątkowej nie ma podziału na udziały w majątku. Natomiast w kontekście ewentualnej przyszłej sprawy o podział majątku wspólnego powinien Pan na bieżąco płacić wszystkie opłaty, które obciążają właścicieli. Jeżeli nie mieszka Pan w domu, to nie musi Pan płacić za zużycie mediów, ponieważ te opłaty powinny obciążać małżonkę. Natomiast proszę pamiętać, że remonty i inwestycje wymagają zgody współwłaściciela, zatem nie można w tym zakresie – tj. w zakresie kosztów – postawić Pana przed faktem dokonanym. Także partycypuje Pan w kosztach właścicielskich.

Które wydatki są obowiązkowe, a które dobrowolne?

Do kosztów najlepiej podchodzić w ten sposób: czy coś jest obowiązkiem, czy też nie. Na przykład, jeśli mieszkałby Pan w bloku, to musiałby Pan płacić czynsz, z racji tego, że ma Pan dom, to tej opłaty nie ma. Jeżeli mieliby Państwo wspólny kredyt, to płaciłby Pan co najmniej połowę lub całość, jeżeli druga strona w ogóle nie płaciłaby – z uwagi na solidarność zobowiązania.

Co do np. ubezpieczenia – przyjmuje się, że te koszty również mógłby Pan pokryć. Natomiast tak naprawdę, jak sam Pan wskazał, ubezpieczenie jest dobrowolne, więc skoro nie chce Pan, aby nieruchomość była ubezpieczona, nie musi Pan płacić. Odnośnie czyszczenia wspomnianych kominów – trzeba przeanalizować, czy jest to opłata obowiązkowa – biorąc pod uwagę bezpieczeństwo –w tym zakresie również rozważałabym partycypację w kosztach.

Wydatki przekraczające zwykły zarząd – kiedy potrzebna jest zgoda?

Proszę pamiętać, że Pańska zgoda jest potrzebna na wydatki przekraczające tzw. zwykły zarząd rzeczą wspólną, np. na remonty.

Źródła:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59