Ochrona pracownika w wieku przedemerytalnym a zmiana warunków zatrudnienia

Ochrona pracownika przedemerytalnego

Zgodnie z art. 39 Kodeksu pracy, pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, przysługuje szczególna ochrona. Oznacza to, że pracodawca co do zasady nie może wypowiedzieć takiej osobie umowy o pracę ani zmieniać jej warunków zatrudnienia w drodze wypowiedzenia zmieniającego.

Wyjątki przewiduje art. 43 Kodeksu pracy. Wypowiedzenie zmieniające w wieku przedemerytalnym jest możliwe jedynie wtedy, gdy:

1. wprowadzone zostaną nowe zasady wynagradzania obejmujące ogół pracowników (lub całą grupę, do której należy pracownik),

2. lekarz stwierdzi utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy,

3. pracownik utraci uprawnienia konieczne do wykonywania swojej pracy, bez swojej winy.

Ochrona nie obowiązuje także w przypadku likwidacji całego pracodawcy lub ogłoszenia jego upadłości.

Znaczenie określenia miejsca pracy w umowie

Kluczowe jest, jak w umowie o pracę zapisano miejsce wykonywania obowiązków. Jeżeli określono je np. jako całe województwo, to pracodawca może polecać wykonywanie pracy w różnych lokalizacjach w jego granicach. Jeżeli jednak miejsce pracy wskazano bardzo konkretnie (np. jedna miejscowość czy adres), to powierzanie obowiązków kilkadziesiąt czy ponad sto kilometrów dalej może być sprzeczne z ustaleniami umownymi.

Brak podstaw do zmiany warunków

W opisanej sytuacji nie występują przesłanki, które dawałyby pracodawcy prawo do jednostronnego wypowiedzenia zmieniającego. Nie ma tu ani likwidacji stanowiska, ani przyczyn zdrowotnych, ani utraty uprawnień, ani ogólnej zmiany zasad wynagradzania. Oznacza to, że pracodawca nie może wprost wymusić na pracowniku przyjęcia pracy mobilnej.

Możliwe rozwiązania

Jeżeli pracodawca będzie próbował zmienić warunki zatrudnienia, a zatrudnia co najmniej 20 osób, zastosowanie mogą znaleźć przepisy ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników.
W takim przypadku pracodawca mógłby wypowiedzieć warunki zatrudnienia w ramach zwolnień grupowych lub indywidualnych, jeśli z przyczyn organizacyjnych nie ma możliwości dalszego zatrudniania pracownika na dotychczasowych zasadach. W razie obniżenia wynagrodzenia pracownik w wieku przedemerytalnym ma prawo do dodatku wyrównawczego, wypłacanego przez cały okres ochrony (w zwolnieniach grupowych) albo maksymalnie przez 6 miesięcy (w zwolnieniach indywidualnych).

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141